Reading a Malaysian Auditor's Report, Section by Section

Laporan juruaudit di Malaysia adalah dokumen berformat tetap. MIA menerbitkan laporan ilustrasi — AAPG 1 untuk rangka kerja MFRS, AAPG 2 untuk MPERS, kedua-duanya dibaca bersama Companies Act 2016 (Akta Syarikat 2016) — dan firma audit mengikutinya dengan teliti. Ini menjadikan due diligence pantas, kerana apa-apa yang tidak kena pada tempatnya kelihatan dengan jelas.

Berikut setiap medan, mengikut turutan.

Laporan itu, medan demi medan

1. Tajuk dan penerima

INDEPENDENT AUDITORS' REPORT diikuti dengan TO THE MEMBERS OF [COMPANY] SDN. BHD. atau BERHAD.

Penerima laporan adalah ahli syarikat (members), bukan syarikat itu sendiri dan bukan lembaga pengarah. Ini penting apabila perenggan Other Matters muncul kemudian.

2. Report on the Audit of the Financial Statements

Tajuk struktur. Ia wujud supaya tajuk kedua, Report on Other Legal and Regulatory Requirements, boleh muncul di bahagian bawah apabila diperlukan.

3. Opinion

Mengenal pasti syarikat, menyenaraikan penyata yang diaudit, memberikan tempoh, dan yang penting turut menyertakan rujukan muka surat — ilustrasi MIA berbunyi as set out on pages XX to XX. Semak rujukan itu terhadap dokumen yang ada di hadapan anda. Ini adalah juruaudit memberitahu anda dengan tepat muka surat mana yang diliputi oleh opinion tersebut.

Ayat opinion menamakan rangka kerja yang digunakan:

…give a true and fair view of the financial position of the Company as at 31 December 20XX … in accordance with Malaysian Private Entities Reporting Standard and the requirements of the Companies Act 2016 in Malaysia.

Laporan MFRS pula menamakan rangka kerja Malaysian Financial Reporting Standards. Jika syarikat yang sepatutnya menggunakan MFRS menunjukkan MPERS, itu adalah dapatan (finding) yang sebenar.

Apabila opinion diubah suai (modified), tajuk itu sendiri turut berubah — Qualified Opinion, Adverse Opinion, Disclaimer of Opinion — dan bahagian seterusnya ialah bahagian Basis yang dinamakan sepadan dengannya.

4. Basis for Opinion

Menyatakan bahawa audit dijalankan menurut approved standards on auditing in Malaysia and International Standards on Auditing. Pengisytiharan berganda ini adalah sengaja: MIA meluluskannya pada Ogos dan September 2016 untuk menjelaskan bahawa audit di bawah Akta Syarikat 2016 memenuhi piawaian yang diterima di peringkat global.

5. Independence and Other Ethical Responsibilities

Dipersembahkan sebagai sub-tajuk di dalam bahagian Basis. Menamakan kedua-dua By-Laws (on Professional Ethics, Conduct and Practice) of the Malaysian Institute of Accountants dan IESBA International Code of Ethics, sekali lagi pematuhan berganda.

Satu-satunya pengecualian ialah disclaimer of opinion, di mana ISA 705 (Revised) perenggan 28(c) mengawal persembahannya sebaliknya.

6. Material Uncertainty Related to Going Concern, if present

Satu bahagian berasingan dengan tajuknya sendiri, dikehendaki oleh ISA 570 (Revised) perenggan 22 apabila wujud ketidakpastian material dan pendedahan adalah mencukupi. Ia berakhir dengan pernyataan bahawa opinion tidak diubah suai. Bacalah bahagian ini; jangan anggap ia sebagai satu qualification.

7. Emphasis of Matter, if present

Menarik perhatian kepada sesuatu yang telah pun didedahkan. Turut berakhir dengan our opinion is not modified in respect of this matter. Ia boleh terletak sebelum atau selepas bahagian Key Audit Matters.

8. Key Audit Matters — listed entities

Hadir untuk set lengkap penyata kewangan tujuan am (general purpose financial statements) bagi entiti tersenarai, dan apabila juruaudit membuat keputusan sedemikian atau undang-undang menghendakinya. Tidak hadir dalam laporan syarikat persendirian yang biasa.

9. Information Other than the Financial Statements and Auditors’ Report Thereon

Bagi syarikat persendirian, maklumat lain tersebut ialah directors’ report (laporan pengarah). Bahagian ini menyatakan bahawa opinion tidak meliputinya, dan bahawa juruaudit telah membacanya untuk mempertimbangkan sama ada ia tidak konsisten secara material dengan penyata kewangan.

Cari ayat penutupnya. We have nothing to report in this regard ialah versi yang bersih. Alternatifnya menerangkan salah nyata material (material misstatement) yang dikenal pasti dalam laporan pengarah — sesuatu yang mudah terlepas pandang tetapi merupakan dapatan yang sebenar.

10. Responsibilities of the Directors for the Financial Statements

Meliputi penyediaan penyata kewangan mengikut rangka kerja yang berkenaan, kawalan dalaman, dan penilaian going concern.

MIA membuat keputusan khusus Malaysia di sini: kerana pengarah di bawah Akta Syarikat 2016 mempunyai tanggungjawab berkanun untuk menyediakan penyata kewangan termasuk pengawasan (oversight) proses pelaporan kewangan, tiada rujukan berasingan kepada tanggungjawab pengawasan diperlukan. Laporan yang mengimport templat asing dengan badan tadbir urus berasingan yang dinamakan tidak mengikut AAPG 1.

11. Auditors’ Responsibilities for the Audit of the Financial Statements

Bahagian yang panjang: reasonable assurance, professional scepticism, lima tanggungjawab berbentuk bullet termasuk kesimpulan going concern, dan komunikasi dengan pengarah mengenai skop, masa, dan kelemahan ketara (significant deficiencies) dalam kawalan dalaman.

Satu semakan Malaysia yang jarang dibuat oleh sesiapa. Pada Ogos 2016, MIA memutuskan untuk tidak membenarkan pilihan meletakkan sebahagian daripada huraian ini dalam lampiran atau di laman web. Juruaudit dikehendaki memasukkannya di dalam badan laporan itu sendiri. Laporan Malaysia yang merujuk silang ke laman web bagi tanggungjawab juruaudit tidak mengikut keputusan Institut.

12. Report on Other Legal and Regulatory Requirements, if present

Hanya muncul apabila terdapat sesuatu yang perlu dilaporkan di bawah Akta Syarikat 2016. Dua pencetus (trigger) biasa dalam ilustrasi MIA:

• Anak syarikat tidak diaudit (unaudited subsidiaries). Apabila firma pelapor tidak mengaudit semua anak syarikat, laporan mengenal pasti anak syarikat tersebut, memenuhi keperluan s.266(2)(c).
• Kekurangan rekod (records deficiencies). Apabila rekod perakaunan dan rekod lain tidak disimpan dengan sepatutnya, atau apabila juruaudit tidak memperoleh semua maklumat dan penjelasan yang diperlukan, laporan menyatakan sedemikian. MIA mengaitkan ini dengan nota kaki kepada s.266(3), yang menghendaki juruaudit menyatakan butiran bagi apa-apa kekurangan, kegagalan atau ketidakcukupan.

Jika anda melihat tajuk ini, bacalah. Di sinilah masalah rekod atau tadbir urus terserlah walaupun angka-angka lulus.

13. Other Matters

Perkataan had (limitation) piawai MIA:

This report is made solely to the members of the Company, as a body, in accordance with Section 266 of the Companies Act 2016 in Malaysia and for no other purpose. We do not assume responsibility to any other person for the content of this report.

Jika anda seorang pemberi pinjaman atau pembeli, ayat ini mengenai anda. Laporan itu ditulis untuk ahli syarikat (members). Sesiapa lain yang bergantung kepadanya berbuat demikian di luar tujuan yang dinyatakan, itulah sebabnya pihak pengambilalih (acquirers) menugaskan kerja mereka sendiri berbanding bergantung kepada laporan berkanun tersebut.

14. Signature block

Susun atur ilustrasi MIA:

[Audit Firm]                [Partner]
[AF XXXX]                   [99999/99/9999 (J)]
Chartered Accountants       Chartered Accountant

Seksyen 265(5) Akta Syarikat 2016 menjadikan ini mandatori, bukan sekadar hiasan: laporan oleh sebuah firma tidak dianggap dibuat atau diberikan dengan sempurna (duly made or given) melainkan ia ditandatangani atas nama firma dan atas namanya sendiri oleh seorang rakan kongsi (partner) yang merupakan juruaudit syarikat yang diluluskan, dengan nombor firma dan nombor kelulusan rakan kongsi ditulis atau dicetak dengan jelas di sebelah tandatangan masing-masing.

Nombor firma ialah nombor AF (AF number) yang diperuntukkan oleh Pendaftar (Registrar) di bawah s.265. Nombor kelulusan ialah nombor yang diperuntukkan apabila Menteri Kewangan meluluskan individu tersebut di bawah s.263 — dan ingat bahawa di bawah s.263(4), setiap kelulusan berkuat kuasa selama dua tahun dan boleh dibatalkan pada bila-bila masa.

15. Date and location

Tarikh diletakkan terakhir, dan di bawah perenggan 48 ISA 700 (Revised), ia mesti tidak lebih awal daripada tarikh juruaudit memperoleh bukti yang mencukupi dan sesuai, termasuk bukti bahawa pihak yang mempunyai kuasa yang diiktiraf telah mengisytiharkan tanggungjawab bagi penyata kewangan. Di Malaysia, itu ialah kelulusan pengarah di bawah s.251.

Perenggan 47 menghendaki laporan menamakan lokasi dalam bidang kuasa (jurisdiction) tempat juruaudit menjalankan amalannya. Kuala Lumpur, Johor Bahru, Kuching — bukan alamat klien.

Senarai semak due diligence lima minit

Semakan	Di mana	Bendera merah
Tajuk opinion	Bahagian 3	Apa-apa selain daripada Opinion semata-mata
Rangka kerja dinamakan	Ayat opinion	MPERS pada syarikat yang sepatutnya menggunakan MFRS
Rujukan muka surat	Ayat opinion	Tidak sepadan dengan penyata yang dibekalkan
Bahagian tambahan	Antara Basis dan Other Information	Bahagian going concern atau emphasis terlepas pandang
Kesimpulan maklumat lain	Bahagian 9	Salah nyata material laporan pengarah yang diterangkan
Tanggungjawab juruaudit	Bahagian 11	Dirujuk silang ke laman web dan bukan dinyatakan sepenuhnya
Perkara lain berkanun dan kawal selia	Bahagian 12	Hadir langsung — bacalah sebabnya
Nombor AF	Blok tandatangan	Tiada
Nombor kelulusan rakan kongsi	Blok tandatangan	Tiada, yang menjadikan laporan tidak dibuat dengan sempurna di bawah s.265(5)
Tarikh laporan	Bahagian bawah	Lebih awal daripada tarikh kelulusan pengarah
Lokasi	Bahagian bawah	Tiada

Kesilapan biasa

• Hanya membaca perenggan pertama. Bahagian going concern dan other information membawa kandungan yang paling berguna dari segi komersial.
• Menganggap laporan itu ditulis untuk anda. Perenggan Other Matters menyatakan sebaliknya.
• Menganggap ketiadaan key audit matters sebagai satu kelemahan. ISA 701 adalah keperluan untuk entiti tersenarai.
• Mengabaikan blok tandatangan. Ia adalah satu-satunya medan yang mempunyai peraturan kesahihan berkanun yang melekat padanya, dalam s.265(5).
• Menerima laporan yang bertarikh sebelum pengarah meluluskan akaun.
• Terlepas pandang tajuk Report on Other Legal and Regulatory Requirements, iaitu tempat kekurangan rekod dan anak syarikat tidak diaudit didedahkan.

Seterusnya

Jika laporan itu membawa satu modification, langkah seterusnya yang berguna ialah memahami yang mana satu daripada empat jenis opinion itu, dan mengapa jenis tersebut dipilih.