Padi dan Beras di Malaysia: Petani, BERNAS, dan Jurang Sara Diri

Beras ialah satu-satunya makanan yang Malaysia enggan biarkan kepada pasaran bebas. Negara menumpukan tempat ia ditanam, melindungi petani yang menanamnya, memberi lesen kepada satu syarikat untuk mengimport kekurangan, dan memegang simpanan kecemasan terhadap kejutan bekalan. Namun selepas berdekad-dekad pengaturan ini, negara masih menanam hanya kira-kira separuh daripada beras yang dimakannya.

Angka utama itu — tahap sara diri beras (SSL) — ialah 52.9% pada tahun 2024 dan telah kekal sekitar 52% selama bertahun-tahun, menurut Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan Mohamad Sabu. Halaman ini menghubungkan bahagian-bahagian yang menghasilkan angka itu: bagaimana beras ditanam, bagaimana petani disokong, siapa yang mengawal import, dan sasaran dasar yang menjadi ukuran keseluruhan sistem.

Mengapa Malaysia hanya menanam kira-kira separuh daripada berasnya?

Tahap sara diri ialah bahagian daripada beras yang dimakan rakyat Malaysia yang ditanam di dalam negara. Pada 52.9% pada tahun 2024, hampir separuh daripada penggunaan negara masih dipenuhi oleh import — dan angka itu secara amnya kekal statik.

Menteri telah mengaitkan kebuntuan itu dengan tumpukan halangan berstruktur dan bukannya satu punca tunggal:

• Kawasan padi yang mengecil, dan pembangunan perlahan tanah padi baharu di negeri-negeri selatan (Melaka, Johor, Negeri Sembilan) dan di Sabah dan Sarawak.
• Pengairan yang tidak mencukupi dan hasil yang rendah.
• Kos input yang meningkat.
• Perubahan iklim.

Setiap tekanan bekerja menentang yang lain: tanah yang kurang dan hasil yang lebih rendah menghadkan berapa banyak beras tambahan yang boleh dikeluarkan oleh petani sedia ada, manakala kos yang lebih tinggi menjadikan pengembangan kurang menarik — jadi sokongan berbilion ringgit telah mengekalkan sektor itu hidup tanpa banyak menggerakkan jarum sara diri.

Ukuran rasmi itu sendiri datang daripada Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM), yang menjejaki nisbah sara diri bagi komoditi pertanian dalam siri Akaun Bekalan dan Penggunaan (SUA) miliknya. Edisi terkini, yang meliputi 2020–2024, dikeluarkan pada 15 Disember 2025. Siri itu juga menunjukkan pengeluaran beras kisar negara menurun sepanjang tempoh itu — kira-kira 1,514,900 tan pada 2022, 1,439,130 pada 2023 dan 1,362,100 pada 2024.

Di manakah sebenarnya beras Malaysia ditanam?

Kebanyakan beras Malaysia datang dari kawasan jelapang yang ditetapkan — kawasan jelapang padi yang diiktiraf secara rasmi. Terdapat 12 kawasan jelapang kesemuanya: 10 di Semenanjung Malaysia, ditambah satu setiap satu di Sabah dan Sarawak. Setiap satu ialah zon besar yang dibekalkan pengairan dan diuruskan oleh sebuah agensi khusus supaya air, benih dan pemasaran kekal terselaras.

Menurut Jabatan Pertanian, jelapang utama ialah:

Agensi / skim	Lokasi	Nota
MADA — Lembaga Kemajuan Pertanian Muda	Muda (Kedah / Perlis)	Jelapang terbesar negara — kira-kira 48% padi negara (kira-kira 843,947 tan pada 2021)
KADA — Lembaga Kemajuan Pertanian Kemubu	Kemubu (Kelantan)	Jelapang utama di timur — kira-kira 9% padi negara
IADA — Kawasan Pembangunan Pertanian Bersepadu	Barat Laut Selangor, Kerian, KETARA, Seberang Perak, Pulau Pinang, dan lain-lain	Skim jelapang serantau; IADA Barat Laut Selangor sahaja menyumbang kira-kira 8%

Bersama-sama, kawasan-kawasan ini membentuk tulang belakang pengeluaran negara. Menumpukan pengeluaran di segelintir zon yang diairi ialah apa yang menjadikan tanaman padi boleh ditadbir — dasar sokongan, penetapan harga dan simpanan penimbal semuanya boleh dilaksanakan melalui sebilangan kecil agensi dan bukannya merentasi pegangan kecil yang berselerak. Kerajaan secara berasingan sedang membangunkan zon jelapang utama baharu di Sabah dan Sarawak, yang kini hanya menyumbang kira-kira 3–5% daripada pengeluaran negara.

Bagaimanakah petani padi disokong?

Menanam padi di Malaysia dikekalkan berdaya maju oleh sokongan kerajaan dan bukannya oleh pasaran terbuka semata-mata. Sokongan itu mengalir melalui beberapa saluran. Harga lantai belian padi (harga lantai belian padi) dinaikkan kepada RM1,500 setiap tan metrik, meningkat daripada RM1,300, berkuat kuasa 16 Februari 2025 — langkah terkini selepas Belanjawan 2024 telah menaikkannya daripada RM1,200 kepada RM1,300. Selain harga terjamin, Skim Subsidi Harga Padi (SSHP) membayar petani tambahan RM500 setiap tan metrik (dinaikkan daripada RM360), manakala insentif pengeluaran padi (SIPP) membayar RM160 setiap hektar melalui penyedia perkhidmatan dan pemilik jentera. Dalam Belanjawan 2024 kerajaan memperuntukkan kira-kira RM2.6 bilion untuk subsidi dan insentif kepada petani padi dan nelayan gabungan — peningkatan kira-kira RM600 juta — dan Belanjawan 2026 menaikkan ini kepada rekod RM2.62 bilion.

Skala penglibatan negara kelihatan dalam angka konkrit yang tercatat dalam rekod:

• Kerajaan telah membelanjakan kira-kira RM1 bilion di kawasan MADA sahaja, jelapang terbesar negara.
• BERNAS, pengimport beras berlesen, menyediakan RM3.2 bilion untuk memenuhi sepuluh tanggungjawab sosial yang dikenakan kerajaan. Ini termasuk RM90 juta dalam bantuan petani pada 2025 dan RM13 juta yang diagihkan daripada keuntungan import beras, menurut Timbalan Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan Chan Foong Hin.

Sistem ini juga ditetapkan harganya dengan mengambil kira kemampuan di hujung pengguna: satu kajian kementerian selama enam bulan mendapati bahawa kira-kira 15% rakyat Malaysia memerlukan beras berharga sekitar RM26 untuk sebeg 10kg, menekankan mengapa kawalan harga terletak bersama sokongan petani dalam dasar yang sama.

Siapa yang mengawal import beras, dan mengapa satu syarikat?

Kerana bekalan tempatan tidak mencukupi, import mengisi jurang itu — dan import sengaja disalurkan melalui seorang penjaga pintu tunggal. Padiberas Nasional Berhad (BERNAS) memegang konsesi sebagai pengimport beras tunggal Malaysia, mengimport bagi pihak kerajaan untuk mengimbangi kekurangan pengeluaran tempatan dan untuk memenuhi keperluan simpanan keterjaminan makanan. BERNAS dikehendaki mengurus dan mengekalkan 290,000 tan metrik rizab beras pada bila-bila masa, beroperasi melalui 31 gudang simpanan beras di seluruh negara — satu kewajipan yang lebih luas daripada komponen stok penimbal (kerajaan) negara yang kira-kira 200,000 tan. Sebahagian besar import tersebut diperoleh dari Vietnam, Thailand, Pakistan, India dan Myanmar.

Pengaturan ini berakar umbi. Ia berasal daripada Lembaga Padi dan Beras Negara (LPN), yang ditubuhkan pada 20 Oktober 1971, yang menjadi pengimport beras tunggal pada 1974 selepas krisis makanan dunia. LPN diperbadankan sebagai Syarikat Padiberas Nasional pada 7 Julai 1994, diswastakan sebagai Padiberas Nasional Berhad (BERNAS) pada 12 Januari 1996, dan disenaraikan di Bursa Malaysia pada 25 Ogos 1997. Pemindahan fungsi dan aset LPN dilaksanakan di bawah Lembaga Padi dan Beras Negara (Successors Company) Act 1994.

Model pengimport tunggal itu tidak kekal. Konsesi itu tamat pada tahun 2031, dan Timbalan Menteri Chan Foong Hin telah menyatakan kerajaan akan mengkaji semula peranan BERNAS sebelum tarikh tamat. Kajian semula itu ialah tempat dua perkara ditimbang antara satu sama lain: hujah kecekapan menentang pengimport monopoli, dan tanggungjawab sosial — stok penimbal, bantuan petani, tugas pembeli-pilihan-terakhir — yang kini dibiayai oleh monopoli itu.

Apakah sasaran sara diri Malaysia?

Angka yang menilai keseluruhan sistem ialah tahap sara diri, dan dasar menetapkannya jauh di atas realiti hari ini. Di bawah Dasar Agromakanan Negara 2.0 (DAN 2.0), yang meliputi 2021–2030, Malaysia menyasarkan:

Peristiwa penanda	Sasaran sara diri beras
Semasa (aktual 2024)	52.9%
Menjelang 2025	75%
Menjelang 2030	80%

Jarak antara aktual 52.9% dan sasaran 75%-menjelang-2025 ialah ketegangan teras keseluruhan industri: cita-cita dasar tidak menggerakkan pengeluaran, kerana halangan berstruktur — tanah yang mengecil, hasil rendah, kos meningkat dan tekanan iklim — belum diselesaikan. Itulah sebabnya sektor ini kekal sebagai salah satu bahagian pertanian Malaysia yang paling banyak disokong dan paling ketat dikawal selia.

Apa seterusnya

• Jejaki SSL tahunan dalam Akaun Bekalan dan Penggunaan DOSM dan kenyataan Kementerian — ia ialah ukuran utama tunggal sama ada jurang import sedang ditutup.
• Perhatikan kajian semula BERNAS 2031, yang akan menentukan sama ada konsesi pengimport tunggal diperbaharui, distruktur semula atau dibuka, dan apa yang berlaku kepada tanggungjawab sosial yang dibiayainya.
• Sahkan angka-angka yang tinggal yang ditandakan dalam verificationNeeded — kawasan padi ditanam dan tan pengeluaran yang tepat, dan bilangan petani berdaftar — terhadap sumber utama DOSM dan KPKM sebelum memetiknya sebagai muktamad.