Pahang: negeri terluas di Semenanjung, tetapi hanya 46 orang bagi setiap kilometer persegi

Pahang meliputi lebih seperempat daratan Semenanjung Malaysia, tetapi hanya satu daripada setiap 20 rakyat Malaysia tinggal di sana.

Itulah fakta tunggal yang menerangkan hampir segala-galanya tentang negeri ini: mengapa hutannya masih luas, mengapa ekonominya bersandar pada tanah dan bukan pada kilang, dan mengapa Taman Negara boleh wujud dalam bentuk yang tidak mungkin bertahan di Selangor atau Pulau Pinang.

Fakta utama

Nama penuh	Negeri Pahang Darul Makmur
Ibu negeri pentadbiran	Kuantan
Bandar diraja	Pekan
Ketua negeri	Sultan Pahang
Keluasan	35,965 km persegi
Daerah pentadbiran	11
Penduduk (2025, anggaran permulaan)	1,678,200 orang
Kepadatan penduduk	46 orang / km persegi
KDNK (2025, harga malar 2015)	RM71.0 bilion
Garis pantai	Kira-kira 208 km menghadap Laut China Selatan

Sumber: portal rasmi Kerajaan Negeri Pahang, DOSM dan Tourism Pahang.

Ruang yang luas, penduduk yang jarang

Pahang bersempadan dengan Kelantan di utara; Perak, Selangor dan Negeri Sembilan di barat; Johor di selatan; serta Terengganu dan Laut China Selatan di timur. Ia menyentuh enam negeri lain — lebih banyak daripada mana-mana negeri lain di Semenanjung.

Angka penduduknya pula bergerak perlahan. DOSM menganggarkan 1,678,200 orang pada 2025, naik daripada 1,667,700 pada 2024. Kadar pertumbuhan tahunan 0.6 peratus itu sebenarnya melepasi kadar kebangsaan 0.5 peratus, tetapi asasnya kecil: Pahang menyumbang hanya 4.9 peratus daripada 34.2 juta penduduk Malaysia.

Bahagikan penduduk dengan tanah, dan angka yang muncul menceritakan keseluruhannya:

Kawasan	Kepadatan penduduk (orang/km persegi, 2025)
W.P. Kuala Lumpur	8,546
Pulau Pinang	1,749
Purata Malaysia	104
Terengganu	96
Sabah	51
Pahang	46
Sarawak	20

Sumber: DOSM, Anggaran Penduduk Semasa Malaysia 2025.

Hanya Sarawak lebih jarang penduduknya. Dua ciri demografi lain turut dicatat DOSM bagi 2025: nisbah jantina Pahang ialah 114 lelaki bagi setiap 100 perempuan — antara yang tertinggi di negara ini — dan Pahang menjadi salah satu daripada tiga negeri baharu yang mencapai status negeri menua, dengan 7.1 peratus penduduknya berumur 65 tahun ke atas.

Sebelas daerah, dua pusat

Pahang terbahagi kepada 11 daerah pentadbiran: Pekan, Kuantan, Rompin, Maran, Bera, Jerantut, Temerloh, Raub, Bentong, Lipis dan Cameron Highlands.

Negeri ini beroperasi dengan dua pusat yang berlainan fungsi. Kuantan ialah ibu negeri pentadbiran dan lokasi Wisma Sri Pahang, iaitu Pejabat Setiausaha Kerajaan Negeri. Pekan pula ialah bandar diraja.

Geografinya juga bertingkat. Di pantai timur terdapat jalur pesisir sepanjang kira-kira 208 kilometer menghadap Laut China Selatan. Di pedalaman terbentang lembangan Sungai Pahang. Di barat pula terletak tanah tinggi — Cameron Highlands, Genting Highlands dan Bukit Fraser — yang menjadikan Pahang satu-satunya negeri yang menempatkan ketiga-tiga pusat peranginan tanah tinggi utama Semenanjung.

Ekonomi: negeri yang paling bersandar pada tanah

KDNK Pahang bernilai RM71.0 bilion pada 2025 (harga malar 2015), naik daripada RM68.8 bilion pada 2024 — pertumbuhan kira-kira 3.2 peratus, selepas kenaikan lebih pantas kira-kira 5.8 peratus pada tahun sebelumnya.

Pecahan mengikut sektor inilah yang membezakan Pahang:

Sektor	Nilai 2025 (RM bilion)	Bahagian KDNK negeri
Perkhidmatan	37.3	52.6%
Pertanian	15.9	22.4%
Pembuatan	14.7	20.8%
Pembinaan	2.3	3.3%
Perlombongan dan pengkuarian	0.6	0.8%

Nilai daripada katalog data DOSM; bahagian peratusan dikira daripada nilai tersebut.

Bahagian pertanian sebanyak 22.4 peratus itu ialah yang tertinggi antara semua negeri di Malaysia berdasarkan angka DOSM 2025 — melepasi Kelantan (kira-kira 19.8 peratus) dan Perlis (kira-kira 16.5 peratus). Sebagai perbandingan, di Selangor pertanian menyumbang kira-kira 1.1 peratus sahaja.

Sawit menerangkan sebahagian besar daripadanya. Setakat Disember 2025, MPOB merekodkan 745,445 hektar kawasan sawit bertanam di Pahang — 13.1 peratus daripada jumlah Malaysia, dan kawasan terluas di Semenanjung, mengatasi Johor (675,558 hektar). Hampir 30 peratus daripada semua kawasan sawit di Semenanjung Malaysia terletak di Pahang. Latar sektor ini dijelaskan dalam industri sawit.

Perhatikan juga apa yang kecil. Perlombongan dan pengkuarian menyumbang kurang satu peratus KDNK negeri, walaupun sejarah Pahang sering dikaitkan dengan perlombongan bijih timah dan emas.

Taman Negara: hutan yang lebih tua daripada Banjaran Himalaya

Taman Negara berkeluasan 4,343 kilometer persegi dan merentasi sempadan tiga negeri — Pahang, Kelantan dan Terengganu. Sebagai gambaran skala, keluasan itu bersamaan kira-kira 12 peratus daripada keluasan Pahang, walaupun taman itu tidak terletak sepenuhnya dalam negeri ini.

Portal rasmi Tourism Pahang menyifatkannya sebagai antara hutan hujan tertua di dunia, berusia kira-kira 130 juta tahun, dengan kira-kira 14,000 spesies tumbuhan, lebih 300 spesies burung, 250 spesies ikan air tawar dan 200 spesies mamalia.

Di dalamnya terletak Gunung Tahan setinggi 2,187 meter, puncak tertinggi di Semenanjung Malaysia. Jabatan PERHILITAN menyenaraikan dua pakej laluan pendakian tujuh hari enam malam — dari Kuala Tahan naik dan turun semula ke Kuala Tahan, atau dari Kuala Tahan turun ke Kuala Juram di Merapoh — dan mensyaratkan pemandu gunung bagi setiap kumpulan.

Perkara	Butiran
Pintu masuk utama	Kuala Tahan, daerah Jerantut
Jarak dari pekan Jerantut	Kira-kira 68 km
Pengurusan taman	Jabatan PERHILITAN
Ciri terkenal	Laluan kanopi tergantung kira-kira 45 meter di atas tanah

Kepentingan Taman Negara bukan sekadar pelancongan. Ia satu-satunya blok hutan hujan dataran rendah bersaiz besar yang dilindungi secara berterusan sejak zaman sebelum merdeka di Semenanjung, dan ia berfungsi sebagai kawasan tadahan bagi sistem sungai yang mengalir ke tiga negeri. Sumbangan pelancongan kepada ekonomi negara dibincangkan dalam artikel pelancongan.

Institusi diraja dan Pekan

Ketua negeri Pahang bergelar Sultan Pahang. Laman rasmi Istana Pahang menyenaraikan gelaran penuh baginda sebagai Kebawah Duli Paduka Baginda Sultan Pahang Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Al-Marhum Sultan Haji Ahmad Shah.

Laman yang sama mencatatkan bahawa baginda dilahirkan pada 30 Julai 1959, dilantik sebagai Tengku Mahkota Pahang pada 1 Julai 1975, dan menjadi Pemangku Raja pada 28 April 1979.

Menurut senarai rasmi Parlimen Malaysia, baginda menyandang jawatan Yang di-Pertuan Agong ke-16 dari 31 Januari 2019 hingga 30 Januari 2024, mewakili Pahang dalam giliran Majlis Raja-Raja. Jawatan itu kini disandang Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar dari Johor sejak 31 Januari 2024.

Bandar diraja negeri ialah Pekan, iaitu pusat institusi diraja Pahang dan bekas pusat pentadbiran negeri sebelum Kuantan.

Kedudukan Sultan sebagai ketua negeri, dan hubungan antara negeri dengan Persekutuan, dirangkakan oleh Perlembagaan Persekutuan bersama undang-undang tubuh negeri masing-masing. Struktur ini berbeza-beza antara negeri — bandingkan dengan Negeri Sembilan, yang ketua negerinya dipilih dan bergelar Yang di-Pertuan Besar.

Bahagian ini bersifat deskriptif semata-mata dan tidak membuat sebarang penilaian.

Salah faham lazim

“Pahang negeri terbesar di Malaysia.” Ia negeri terbesar di Semenanjung. Sarawak dan Sabah kedua-duanya lebih luas.

“Kuantan ialah bandar diraja.” Kuantan ialah ibu negeri pentadbiran. Bandar diraja ialah Pekan.

“Taman Negara ialah taman negeri Pahang.” Ia merentasi Pahang, Kelantan dan Terengganu, dan diuruskan oleh Jabatan PERHILITAN di peringkat persekutuan bagi Semenanjung Malaysia.

“Penduduk jarang bermakna ekonomi kecil.” KDNK Pahang RM71.0 bilion pada 2025 melebihi beberapa negeri yang lebih ramai penduduknya. Ekonomi per unit tanah memang rendah, tetapi keluaran keseluruhannya tidak kecil.

“Cameron Highlands sebuah bandar, bukan daerah.” Cameron Highlands ialah salah satu daripada 11 daerah pentadbiran Pahang.

Nota tentang angka

Angka penduduk 2025 ialah anggaran permulaan DOSM, bukan bancian penuh, dan biasanya disemak semula. Angka KDNK dinyatakan pada harga malar 2015 supaya perbandingan antara tahun bermakna; nilai pada harga semasa akan berbeza. Bahagian sektor dalam jadual di atas dikira daripada nilai mutlak DOSM oleh penyunting.

Artikel ini berstatus draf dan belum melalui semakan manusia.

Apa seterusnya

• Untuk data penduduk, pendapatan atau ekonomi peringkat daerah dan DUN, gunakan katalog data dan papan pemuka DOSM.
• Untuk konteks ekonomi kebangsaan tempat angka RM71.0 bilion itu duduk, lihat gambaran KDNK Malaysia.
• Untuk memahami sektor yang menjadi tulang belakang ekonomi Pahang, lihat industri sawit.
• Untuk perbandingan struktur negeri, lihat Johor, Selangor dan Negeri Sembilan.
• Untuk maklumat permit, penginapan dan laluan Taman Negara, rujuk terus laman rasmi Jabatan PERHILITAN sebelum merancang lawatan.