SOSMA (Act 747): Prosedur Khas yang Digunakan Malaysia bagi Kesalahan Keselamatan

SOSMA tidak mewujudkan sebarang kesalahan jenayah. Buka Akta 747 untuk mencari kesalahan yang dihukum olehnya dan anda tidak akan menemuinya — setiap kesalahan yang ditanganinya ditakrifkan di tempat lain, terutamanya dalam Penal Code (Kanun Keseksaan). Apa yang disediakan oleh Akta ini ialah satu set prosedur: bagaimana seseorang boleh ditangkap dan ditahan, bagaimana komunikasi boleh dipintas, bagaimana jaminan diputuskan, di mana perbicaraan diadakan, dan bagaimana keterangan serta saksi dikendalikan sebaik sahaja sesuatu kes dianggap sebagai kesalahan keselamatan.

Halaman ini ialah rekod statut untuk Akta 747 — identitinya, skopnya, dan langkah-langkah khas yang disediakannya, dihuraikan sebagaimana yang dinyatakan oleh teks itu sendiri. Ia tidak membincangkan mana-mana pendakwaan, mana-mana individu, atau mana-mana hujah untuk atau menentang Akta ini.

Ringkasan

Tajuk ringkas	Security Offences (Special Measures) Act 2012 (SOSMA)
Nombor Akta	Akta 747
Tajuk panjang	”An Act to provide for special measures relating to security offences for the purpose of maintaining public order and security and for connected matters”
Perkenan Diraja	18 Jun 2012
Diwartakan	22 Jun 2012
Berkuat kuasa	31 Julai 2012, melalui P.U. (B) 256/2012
Struktur	8 Bahagian, 32 seksyen, 2 Jadual
Terpakai kepada	”Kesalahan keselamatan” — kesalahan yang dinyatakan dalam First Schedule (Jadual Pertama)

Apa yang menjadikan sesuatu kesalahan sebagai “kesalahan keselamatan”

Keseluruhan Akta ini bergantung pada satu frasa yang ditakrifkan. Seksyen 2 menyatakan secara ringkas bahawa Akta ini terpakai kepada kesalahan keselamatan, dan seksyen 3 mentakrifkan kesalahan keselamatan sebagai kesalahan yang dinyatakan dalam First Schedule (Jadual Pertama).

First Schedule tidak menyatakan semula kesalahan-kesalahan itu secara penuh. Ia merujuk kepada peruntukan sedia ada dalam Penal Code (Kanun Keseksaan) — iaitu kesalahan-kesalahannya di bawah Bab VI (kesalahan terhadap Negara) dan Bab VIA (kesalahan berkaitan keganasan). Jadual ini boleh dipinda, jadi senarai semasa perlu dibaca daripada teks terkini Akta ini dan bukannya diandaikan.

Kesan praktikalnya ialah satu get. Tiada apa-apa dalam Akta 747 terpakai kepada sesiapa sehingga kesalahan berkenaan adalah salah satu yang termasuk dalam First Schedule. Semua yang berikut adalah apa yang terpakai sebaik sahaja get itu dilalui.

Lapan Bahagian

Akta ini disusun kepada lapan Bahagian, dan tajuk-tajuk Bahagian itu sendiri merupakan peta bagi langkah-langkah khas tersebut:

Bahagian	Tajuk
I	Permulaan
II	Kuasa Khas bagi Kesalahan Keselamatan
III	Prosedur Khas Berhubung Peranti Pemantauan Elektronik
IV	Prosedur Khas Berhubung Maklumat Sensitif
V	Perbicaraan
VI	Prosedur Khas Berhubung Saksi yang Dilindungi
VII	Keterangan
VIII	Pelbagai

Bahagian II — Penangkapan, Tahanan dan Pemintasan

Seksyen 4 (penangkapan dan tahanan) adalah peruntukan yang paling kerap dipetik. Subseksyen-subseksyennya berkembang secara berperingkat:

• 4(1) — seorang pegawai polis boleh, tanpa waran, menangkap dan menahan mana-mana orang yang disyaki secara munasabah terlibat dalam kesalahan keselamatan.
• 4(2) — orang yang ditangkap hendaklah dimaklumkan seberapa segera yang mungkin mengenai alasan penangkapan.
• 4(3) — tiada seseorang boleh ditangkap dan ditahan di bawah seksyen ini semata-mata kerana kepercayaan politik atau aktiviti politiknya. Subseksyen 4(12) mentakrifkan maksud kepercayaan politik dan aktiviti politik, mengaitkannya dengan aktiviti sah melalui parti politik berdaftar dan pernyataan sah yang ditujukan kepada sesebuah kerajaan.
• 4(4) — orang itu boleh ditahan selama 24 jam bagi tujuan siasatan.
• 4(5) — seorang pegawai polis berpangkat Penguasa Polis atau ke atas boleh melanjutkan tahanan itu untuk tempoh tidak melebihi 28 hari, bagi tujuan siasatan.
• 4(6)–(8) — sebagai ganti tahanan berterusan, orang itu boleh dibebaskan dengan pemasangan peranti pemantauan elektronik, atas satu laporan kepada Pendakwa Raya.

Seksyen 4 turut membawa satu klausa semakan terbina-dalam: kuasa pelanjutan tahanan dalam subseksyen (5) tertakluk kepada semakan berkala oleh Parlimen, dan bukannya tanpa had masa.

Seksyen 5 (pemberitahuan dan akses kepada peguam) menghendaki pegawai penyiasat memberitahu waris terdekat mengenai penangkapan itu dan, tertakluk kepada satu pengecualian terhad, membenarkan orang itu berunding dengan seorang peguam pilihannya. Di bawah seksyen 5(2), seorang pegawai berpangkat tidak rendah daripada Penguasa Polis boleh membenarkan penangguhan tidak melebihi 48 jam bagi rundingan itu jika dia berpendapat ia, sebagai contoh, akan mengganggu keterangan, membawa kepada kemudaratan, memberi amaran kepada suspek lain, atau menghalang pemulihan harta.

Seksyen 6 (pemintasan komunikasi) membenarkan Pendakwa Raya memberi kuasa untuk memintas komunikasi yang berkemungkinan mengandungi maklumat berkaitan sesuatu kesalahan keselamatan, dan membenarkan seorang pegawai berpangkat tidak rendah daripada Penguasa Polis memintas dalam kes-kes mustahak. Maklumat yang diperoleh dengan cara itu kemudiannya dijadikan boleh diterima oleh seksyen 24.

Satu ciri tekstual yang berulang terdapat sepanjang Bahagian ini. Seksyen 5(3) dan seksyen 6, antara lain, menyatakan bahawa ia berkuat kuasa “walau apa pun sebarang percanggahan dengan Perkara 5 Perlembagaan Persekutuan” — Perkara 5 ialah jaminan kebebasan diri dalam kebebasan asasi Perlembagaan Persekutuan. Akta ini menyatakan klausa-klausa ini secara nyata dan bukannya membiarkan hubungan itu tersirat.

Bahagian III dan IV — Pemantauan dan Maklumat Sensitif

Bahagian III mentadbir peranti pemantauan elektronik yang telah diperkenalkan dalam seksyen 4: bagaimana ia dipohon, dipasang dan diuruskan. Bahagian IV mentadbir maklumat sensitif, satu istilah yang ditakrifkan secara luas oleh seksyen 3 untuk merangkumi bahan berkaitan Kabinet dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri, kedaulatan, keselamatan negara, pertahanan, ketenteraman awam dan hubungan antarabangsa, pada mana-mana peringkat klasifikasi. Peruntukannya menghadkan cara maklumat sedemikian dihasilkan dan didedahkan dalam prosiding, termasuk satu keperluan (seksyen 9) bahawa seorang tertuduh memberi notis awal mengenai niat untuk mendedahkan maklumat sensitif dalam pembelaannya.

Bahagian V — Perbicaraan dan Jaminan

Seksyen 12 memperuntukkan bahawa semua kesalahan keselamatan hendaklah dibicarakan oleh Mahkamah Tinggi. Mahkamah mana yang bersidang di mana dinyatakan dalam hierarki mahkamah.

Seksyen 13 (jaminan) menyatakan bahawa jaminan tidak boleh diberikan kepada seseorang yang dituduh dengan kesalahan keselamatan. Ia kemudian mengecualikan secara terhad: seseorang yang berumur bawah lapan belas tahun, seorang wanita, atau seseorang yang sakit atau uzur boleh dibebaskan, tertakluk kepada syarat-syarat yang dikenakan oleh seksyen itu dan kepada satu permohonan bagi peranti pemantauan elektronik. Pengecualian ini tidak terpakai kepada seseorang yang dituduh dengan kesalahan di bawah Bab VIA Penal Code (bab keganasan).

Bahagian VI — Saksi yang Dilindungi

Bahagian VI memperuntukkan tentang saksi yang dilindungi, yang ditakrifkan dalam seksyen 3 sebagai seorang saksi yang pendedahan identitinya akan menjejaskan pengumpulan keterangan atau risikan, atau menjejaskan nyawa dan kesejahteraannya.

• Seksyen 14 membenarkan keterangan seorang saksi diberikan dengan cara khas — supaya saksi itu tidak dilihat atau didengar oleh tertuduh dan peguam, tetapi kelihatan kepada mahkamah — selepas mahkamah mengadakan satu siasatan, secara in camera, untuk berpuas hati mengenai keperluan melindungi identiti tersebut.
• Seksyen 15 mentadbir pengenalan identiti apabila keterangan diambil secara in camera.
• Seksyen 16 menjadikan penerbitan apa-apa yang mendedahkan identiti seorang saksi yang dilindungi sebagai satu kesalahan.

Bahagian VII — Peraturan Keterangan Khas

Bahagian VII menetapkan peraturan keterangan yang terpakai kepada perbicaraan kesalahan keselamatan, dan seksyen 17 menyatakan bahawa Bahagian ini berkuat kuasa walau apa pun sebarang percanggahan dengan Evidence Act 1950. Antara peruntukannya:

Seksyen	Perkara
18	Kebolehterimaan pernyataan oleh seseorang yang telah meninggal dunia, tidak dapat dijumpai, atau tidak berupaya memberi keterangan
19	Sabitan atas keterangan yang tidak disokong daripada seorang kanak-kanak yang belum cukup umur, di mana mahkamah berpuas hati mengenai kefahaman kanak-kanak itu
20–22	Kebolehterimaan dokumen yang dirampas, keterangan pengenalan, dan senarai carian
23	Ketidakkemukaan ekshibit yang dilindungi di bawah seksyen 8 dan 11 tidak menjejaskan pendakwaan
24	Kebolehterimaan maklumat yang diperoleh melalui pemintasan komunikasi di bawah seksyen 6
25	Kebolehterimaan dokumen yang dihasilkan oleh komputer
26	Keterangan seorang rakan sejenayah dan seorang ejen provokator (agent provocateur)

Bahagian VIII — Pelbagai

Bahagian akhir ini mengumpulkan peruntukan-peruntukan operasi. Seksyen 27 membenarkan seorang Hakim Mahkamah Sesyen merekodkan satu pernyataan atau pengakuan sebelum perbicaraan; seksyen 28 melindungi identiti seorang pemberi maklumat; seksyen 29 memberi seorang pegawai penyiasat akses kepada seseorang yang telah ditahan atau dipenjarakan di bawah undang-undang lain. Seksyen 30 memperuntukkan bahawa apabila sesebuah mahkamah membebaskan seseorang daripada sesuatu kesalahan keselamatan, Pendakwa Raya boleh memohon secara lisan supaya orang itu direman di penjara sementara menunggu rayuan, dan orang itu ditahan sehingga proses rayuan selesai. Seksyen 31 ialah kuasa untuk membuat peraturan.

Membaca Teks yang Betul

Rekod Laws of Malaysia oleh AGC bagi Akta 747 menyenaraikan Akta prinsipal 2012 bersama-sama pindaan kemudiannya — direkodkan di portal sebagai pindaan pada 2015 dan 2024 — dan satu cetakan semula dalam talian. Oleh sebab First Schedule dan seksyen-seksyen tertentu telah dipinda, mana-mana persoalan semasa perlu disemak berbanding teks konsolidasi terkini di portal AGC, bukannya cetakan 2012 atau salinan cache.

Apa yang seterusnya

Halaman ini menetapkan apa SOSMA itu dan langkah-langkah khas yang dikandunginya. Mekanisme individu — tahanan siasatan, pemintasan, saksi yang dilindungi dan peraturan keterangan khas — masing-masing wujud berbanding prosedur jenayah biasa dalam Penal Code dan jaminan-jaminan dalam Perlembagaan Persekutuan, dan boleh dikesan dengan lebih terperinci dari sana.

Bagi mana-mana peruntukan tertentu, mulakan dengan First Schedule: jika kesalahan itu tidak disenaraikan di situ, tiada satu pun langkah khas Akta 747 terpakai kepadanya.