Zon Ekonomi Khas Johor-Singapura (JS-SEZ)

Dua buah negara bersetuju berkongsi satu kod cukai merentasi sempadan. Itulah keunikan senyap Zon Ekonomi Khas Johor-Singapura — bukan sebuah taman perindustrian baharu, tetapi satu tawar-menawar dua hala yang membolehkan selatan Johor dan Singapura mempromosikan diri kepada pelabur global sebagai satu alamat perniagaan tunggal.

Ditandatangani pada 7 Januari 2025, JS-SEZ kini menjadi mekanisme utama hubungan ekonomi Malaysia-Singapura. Inilah kandungan sebenarnya.

Apakah JS-SEZ, dalam satu perenggan?

JS-SEZ ialah sebuah zon pembangunan seluas kira-kira 3,588 km persegi merentasi hujung selatan Johor — lebih empat kali ganda keluasan tanah Singapura. Ia mencantumkan koridor Iskandar Malaysia yang telah mantap (yang mengandungi Forest City) dengan kompleks petroleum Pengerang di sebelah timur, dan membungkus keseluruhan kawasan itu dalam pakej insentif bersama serta proses pemudahcara bersama yang dipersetujui antara kedua-dua kerajaan.

Ia tidak muncul dalam sekelip mata. Sebuah memorandum persefahaman yang ditandatangani pada 11 Januari 2024 menetapkan hasrat; perjanjian mengikat menyusul hampir tepat setahun kemudian, pada 7 Januari 2025. MoU ialah jabat tangan, perjanjian pula ialah rangka kerja.

Apakah sembilan kawasan utama itu?

Daripada melayan 3,588 km persegi secara seragam, zon ini menumpukan aktiviti di sembilan kawasan utama. Dalam kenyataan bersama rasmi, kawasan-kawasan ini dinamakan Flagship A hingga I:

Flagship	Kawasan
A	Johor Bahru Waterfront
B	Iskandar Puteri
C	Tanjung Pelepas
D	Tanjung Langsat–Kong Kong
E	Senai–Skudai
F	Kulai–Sedenak
G	Desaru–Penawar
H	Kompleks Petroleum Bersepadu Pengerang
I	Zon Kewangan Khas Forest City

Tujuan menamakan flagship ialah pensasaran: perjanjian ini memperuntukkan insentif khusus tambahan di kawasan utama tertentu, di atas pakej seluruh zon. Insentif khusus yang dikaitkan dengan setiap flagship individu belum didedahkan secara umum pada masa penulisan ini.

Perlu diambil perhatian bahawa label-label ini berbeza-beza antara sumber — sesetengah komunikasi kerajaan merujuk Flagship A sebagai “Johor Bahru City Centre” dan Flagship F secara ringkas sebagai “Sedenak” — jadi anggaplah nama-nama di atas sebagai petunjuk dan bukannya perkataan muktamad.

Apakah sektor keutamaan?

JS-SEZ menamakan sebelas sektor ekonomi keutamaan, satu senarai yang sengaja diluaskan bagi merangkumi kedua-dua industri berat dan perkhidmatan bernilai tinggi:

• Pembuatan
• Logistik
• Perkhidmatan kewangan
• Perkhidmatan perniagaan
• Ekonomi digital
• Pelancongan
• Sekuriti makanan
• Kesihatan
• Pendidikan
• Tenaga
• Ekonomi hijau

Keluasan ini merupakan strateginya. Zon ini tidak bertaruh pada satu industri; ia menawarkan modal dan ketersambungan Singapura satu kawasan pedalaman Malaysia yang berkos lebih rendah merentasi hampir setiap sektor sekali gus.

Apakah insentif cukai?

Pakej insentif inilah yang mengubah peta itu menjadi satu hujah perniagaan. Di pihak Malaysia, berkuat kuasa 1 Januari 2025:

Insentif	Kadar	Tempoh	Siapa yang layak
Kadar cukai korporat khas	5%	Sehingga 15 tahun	Pelaburan baharu dalam aktiviti yang layak
Kadar cukai peribadi pekerja berpengetahuan	15% (rata)	10 tahun	Pekerja mahir yang layak dalam zon

Kadar korporat 5% mensasarkan aktiviti bernilai tinggi tertentu yang dinamakan oleh Kementerian Kewangan — rantaian bekalan AI dan pengkomputeran kuantum, peranti perubatan, pembuatan aeroangkasa, dan hab perkhidmatan global — dan bukannya mana-mana perniagaan yang sekadar menempatkan diri di Johor. Permohonan dikemukakan kepada MIDA.

Singapura pula menjalankan tawaran selari daripada pihaknya sendiri. Melalui sebuah Pejabat Projek JS-SEZ yang ditubuhkan pada April 2025 (merangkumi Kementerian Perdagangan dan Industri, EDB dan Enterprise Singapore), ia menyediakan insentif cukai, kredit cukai dan geran untuk syarikat yang mengamalkan model “twinning” rentas sempadan — berlabuh di Singapura sambil mengembangkan operasi ke Johor.

Bagaimanakah sesebuah syarikat sebenarnya boleh masuk?

Bahagian JS-SEZ yang paling praktikal ialah pintu depannya. Pusat Pemudahcara Invest Malaysia-Johor (IMFC-J) ialah sebuah pusat setempat, beroperasi sejak Februari 2025 di Forest City, dikendalikan bersama oleh Pihak Berkuasa Wilayah Pembangunan Iskandar (IRDA), Invest Johor dan MIDA. Tugasnya ialah mempercepatkan permit dan kelulusan yang jika tidak akan bertaburan di seluruh agensi persekutuan dan negeri.

Reka bentuk tetingkap tunggal itulah yang membezakan antara satu pengumuman dasar dan sebuah zon yang berfungsi. Bagi seorang pelabur, laluan praktikalnya ialah: berhubung dengan IMFC-J, mengesahkan aktiviti yang layak dan kawasan utama, kemudian memfailkan permohonan insentif dengan MIDA.

Adakah ia sudah berhasil?

Angka awal menunjukkan minat awal yang kukuh dan tertumpu di peringkat permulaan. Pada suku pertama 2025, Johor mencatatkan RM30.1 bilion pelaburan yang diluluskan, dengan majoriti besar — sekitar 90% — berada dalam kawasan JS-SEZ.

Menjelang pertengahan 2026, jumlah keseluruhan berjalan telah meningkat lagi. Dalam satu kemas kini pada Julai 2026, Kementerian Ekonomi melaporkan pelaburan diluluskan sebanyak RM76.98 bilion dalam zon itu, yang mana kira-kira 57% telah direalisasikan — satu peringatan bahawa “diluluskan” dan “dibina” ialah pencapaian yang berbeza.

Sasaran yang dinyatakan memberikan tanda aras:

Sasaran	Angka	Ufuk masa
Projek	50	5 tahun pertama
Projek	100	10 tahun pertama
Pekerjaan mahir	20,000	5 tahun pertama

Kementerian Ekonomi telah menyatakan secara terbuka bahawa ia menjangka akan melebihi sasaran 20,000 pekerjaan itu dengan selesa dalam tempoh lima tahun.

Salah faham lazim

“JS-SEZ hanyalah penjenamaan semula Iskandar Malaysia.” Tidak. Iskandar Malaysia ialah satu koridor Malaysia yang terletak di dalam zon itu; JS-SEZ menambah Singapura sebagai penandatangan bersama, memanjangkan ke timur sehingga Pengerang, dan menyusun lapisan rangka kerja insentif dan pemudahcara bersama di atasnya.

“Mana-mana syarikat di Johor mendapat cukai 5%.” Tidak. Kadar 5% dikhaskan untuk pelaburan baharu dalam aktiviti bernilai tinggi yang dinamakan, diluluskan oleh MIDA — bukan kadar menyeluruh untuk keseluruhan zon.

“Ditandatangani pada 2025, jadi ia bermula dari kosong.” Rangka kerja ini bersandar pada usaha bertahun-tahun, termasuk MoU 11 Januari 2024 dan institusi Iskandar yang sedia ada.

Apa yang seterusnya

Untuk memberi konteks tempat, bacalah gambaran keseluruhan negeri Johor, yang menerangkan Tambak Johor, Laluan Kedua dan koridor Iskandar yang menjadi asas pembinaan zon ini. Bagi konteks perdagangan di sebalik logik rentas sempadan itu, lihat perdagangan luar Malaysia dan sektor pembuatan.

Untuk butiran berautoriti dan terkini — senarai penuh aktiviti yang layak, insentif khusus flagship dan prosedur permohonan — rujuklah MIDA dan portal rasmi JS-SEZ secara terus, kerana garis panduan insentif masih diperincikan oleh kedua-dua kerajaan.