Perlembagaan Persekutuan — Undang-Undang Tertinggi Malaysia

Bahasa Malaysia: Perlembagaan Persekutuan · English: Federal Constitution · 中文: 联邦宪法

Sebuah Akta boleh diluluskan Parlimen dengan undi majoriti mudah. Namun Akta itu tetap tertakluk kepada satu dokumen yang lebih tinggi — dan jika ia tidak selaras dengan dokumen itu, Akta itu tidak sah setakat ketidakselarasan tersebut.

Dokumen itu ialah Perlembagaan Persekutuan. Perkara 4 mengisytiharkannya sebagai undang-undang tertinggi Malaysia, dan kedudukan itulah yang menjadikannya berbeza daripada setiap Akta lain di dalam sistem perundangan negara.

Sekilas pandang

Nama penuh	Perlembagaan Persekutuan (Federal Constitution)
Jenis	Undang-undang tertinggi Persekutuan
Berkuat kuasa sejak	31 Ogos 1957 (sebagai Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu); diperluas apabila Malaysia terbentuk pada 16 September 1963
Kedudukan	Perkara 4(1): undang-undang utama Persekutuan; undang-undang yang tidak selaras adalah tidak sah setakat ketidakselarasan itu
Dipinda oleh	Parlimen menurut Perkara 159 (dan Perkara 161E bagi perkara tertentu Sabah/Sarawak)
Ditafsir dan digunakan oleh	Mahkamah
Teks berkuat kuasa	Diterbitkan dalam siri Laws of Malaysia oleh Jabatan Peguam Negara, dalam versi bahasa Melayu dan bahasa Inggeris (Cetakan Semula 2020)

Apa maksud “undang-undang tertinggi”?

Perkara 4(1) menetapkan bahawa Perlembagaan ini ialah undang-undang utama Persekutuan, dan apa-apa undang-undang yang diluluskan selepas Hari Merdeka yang tidak selaras dengan Perlembagaan adalah tidak sah setakat ketidakselarasan itu.

Kesannya, semua undang-undang lain di Malaysia berdiri di bawah Perlembagaan, bukan setaraf dengannya:

• Akta yang diluluskan Parlimen mesti menepati Perlembagaan.
• Enakmen yang diluluskan Dewan Undangan Negeri juga tertakluk kepada Perlembagaan, di samping pembahagian kuasa yang ditetapkannya.
• Perundangan subsidiari seperti peraturan dan kaedah tidak boleh melangkaui had yang dibenarkan oleh Perlembagaan dan Akta induknya.

Mahkamah yang menafsir dan menggunakan Perlembagaan apabila timbul persoalan sama ada sesuatu undang-undang atau tindakan menepati peruntukannya.

Bagaimana ia berbeza daripada sebuah Akta?

Perbezaan yang paling penting ialah cara ia diluluskan dan dipinda.

	Akta biasa	Perlembagaan Persekutuan
Kedudukan	Undang-undang biasa Persekutuan	Undang-undang tertinggi (Perkara 4)
Diluluskan / dipinda dengan	Majoriti mudah di kedua-dua Majlis	Pada amnya dua pertiga daripada jumlah bilangan ahli setiap Majlis Parlimen (Perkara 159)
Hubungan antara satu sama lain	Mesti selaras dengan Perlembagaan	Berdiri di atas semua Akta
Akibat jika tidak selaras	Tidak sah setakat ketidakselarasan dengan Perlembagaan	—

Kerana Perlembagaan menetapkan ambang undi yang lebih tinggi bagi pindaannya, ia tidak boleh diubah semudah undang-undang biasa. Inilah maksud “keteguhan” (rigidity) sesebuah perlembagaan bertulis.

Bagaimana Perlembagaan dipinda?

Perkara 159 menetapkan tatacara pindaan. Ia bukan satu peraturan tunggal; laluan yang digunakan bergantung pada peruntukan yang hendak diubah. Dibaca bersama Perkara 161E, terdapat beberapa laluan berasingan:

Laluan	Syarat	Peruntukan
Lalai (kebanyakan pindaan)	Undi tidak kurang dua pertiga daripada jumlah bilangan ahli setiap Majlis pada Bacaan Kali Kedua dan Kali Ketiga	Perkara 159(3)
Ringan (senarai teknikal terhad)	Majoriti mudah sahaja, seperti undang-undang biasa	Perkara 159(4)
Lebih berat (perkara tertentu)	Dua pertiga serta persetujuan Majlis Raja-Raja	Perkara 159(5)
Lebih berat (perkara Sabah/Sarawak)	Dua pertiga serta persetujuan Yang di-Pertua Negeri Sabah atau Sarawak yang berkenaan	Perkara 161E(2)

Dua butiran patut diberi perhatian. Pertama, ambang dua pertiga di bawah Perkara 159(3) dikira terhadap jumlah bilangan ahli sesuatu Majlis, bukan sekadar ahli yang hadir dan mengundi. Kedua, senarai peruntukan yang dilindungi oleh Perkara 159(5) termasuk perkara seperti kewarganegaraan (Bahagian III), Majlis Raja-Raja (Perkara 38), bahasa kebangsaan (Perkara 152) dan kedudukan istimewa (Perkara 153) — dan Perkara 161E(2) melindungi beberapa perkara yang dikhaskan bagi Sabah dan Sarawak. Perincian setiap laluan diterangkan dalam rencana pindaan perlembagaan.

Sama ada kuasa pindaan di bawah Perkara 159 mempunyai apa-apa had dalaman — persoalan yang lazim dikenali sebagai doktrin struktur asas — pernah menjadi perkara yang dibincangkan di mahkamah, dan pandangan mengenainya berbeza-beza. Rencana ini tidak mengambil sebarang pendirian atas persoalan itu.

Apa yang terkandung di dalamnya?

Perlembagaan disusun dalam beberapa Bahagian dan Jadual yang meliputi rangka asas negara:

• Persekutuan dan wilayahnya — menetapkan Malaysia sebagai sebuah persekutuan dan mentakrifkan wilayahnya.
• Kebebasan asasi — Bahagian II (Perkara 5 hingga 13) menyenaraikan kebebasan seperti kebebasan diri, persamaan di sisi undang-undang, kebebasan bercakap, berhimpun dan menubuhkan persatuan, kebebasan beragama, serta hak berkenaan pendidikan dan harta.
• Kewarganegaraan — Bahagian III menetapkan cara kewarganegaraan diperoleh, dilucutkan dan ditamatkan.
• Institusi persekutuan — kedudukan Yang di-Pertuan Agong sebagai Ketua Utama Negara, serta struktur badan perundangan, eksekutif dan kehakiman.
• Negeri-negeri — perlembagaan negeri, Majlis Raja-Raja, dan hubungan antara Persekutuan dengan negeri.
• Pembahagian kuasa — Jadual Kesembilan mengandungi Senarai Persekutuan, Senarai Negeri dan Senarai Bersama, yang membahagikan bidang kuasa membuat undang-undang antara Parlimen dengan Dewan Undangan Negeri.

Salah faham yang lazim

“Perlembagaan boleh dipinda seperti Akta biasa.” Tidak. Perkara 159(3) menetapkan ambang lalai dua pertiga daripada jumlah bilangan ahli setiap Majlis, lebih tinggi daripada majoriti mudah yang diperlukan bagi Akta biasa.

“Undi dua pertiga sentiasa memadai.” Tidak semestinya. Perkara 159(5) menghendaki persetujuan Majlis Raja-Raja bagi peruntukan tertentu, dan Perkara 161E(2) menghendaki persetujuan Yang di-Pertua Negeri Sabah atau Sarawak bagi perkara yang dikhaskan kepada negeri itu.

“Semua undang-undang setaraf.” Tidak. Perkara 4(1) meletakkan Perlembagaan di atas undang-undang lain; sesuatu Akta atau Enakmen yang tidak selaras dengannya adalah tidak sah setakat ketidakselarasan itu.

Apa seterusnya

Untuk gambaran penuh struktur dokumen ini, baca Perlembagaan Persekutuan dalam kategori undang-undang. Untuk perincian setiap laluan pindaan, lihat pindaan perlembagaan. Untuk memahami bagaimana sesuatu undang-undang biasa dihasilkan dan mengapa ia mesti menepati Perlembagaan, lihat Akta.

Teks berkuat kuasa bagi setiap petikan dalam halaman ini ialah Perlembagaan Persekutuan sendiri, yang diterbitkan oleh Jabatan Peguam Negara dalam siri Laws of Malaysia. Petikan bahasa Melayu di sini disandarkan kepada teks bahasa Melayu Cetakan Semula 2020.

---

Rencana ini dikelaskan sebagai sensitif (perlembagaan) di bawah dasar editorial NegaraKu.md. Ia ditulis secara deskriptif dan neutral — melaporkan teks peruntukan sebagaimana diterbitkan, tanpa ulasan — dan dikekalkan sebagai draf sementara menunggu semakan manusia sebelum penerbitan.