Tenaga Nasional Berhad (TNB) ialah utiliti elektrik terbesar Malaysia, ditubuhkan pada 1 September 1990 sebagai pewaris Lembaga Letrik Negara (National Electricity Board) di bawah Akta Syarikat Pengganti Bekalan Elektrik 1990. Ia mengendalikan rantaian nilai elektrik penuh — penjanaan, penghantaran melalui Grid Nasional, pengagihan dan runcit — di Semenanjung Malaysia, serta memiliki majoriti Sabah Electricity. TNB disenaraikan di Bursa Malaysia dan dimiliki majoritinya oleh dana dan agensi berkaitan kerajaan seperti KWSP, Khazanah Nasional dan PNB.
- TNB ditubuhkan sebagai pewaris Lembaga Letrik Negara pada 1 September 1990 di bawah Akta Syarikat Pengganti Bekalan Elektrik.
- Ia berakar pada Central Electricity Board (CEB) yang mula beroperasi pada 1 September 1949 dengan 34 stesen janakuasa berjumlah 39.88 MW.
- TNB menyampaikan bekalan kepada lebih 11 juta pelanggan di Semenanjung Malaysia, Sabah dan Wilayah Persekutuan Labuan.
- Melalui TNB Power Generation (Genco), ia menyumbang kira-kira 54% daripada jumlah kapasiti terpasang di Semenanjung Malaysia.
- Selepas Khazanah mengurangkan pegangannya pada Disember 2025, KWSP menjadi pemegang saham terbesar dengan 21.25%.
Untuk siapa: Pelajar, pelabur, pengkaji dasar tenaga dan sesiapa yang mahu memahami struktur industri elektrik Malaysia.
Dalam halaman ini
Setiap kali lampu menyala di rumah, kilang atau pusat data di Semenanjung Malaysia, kemungkinan besar elektronnya mengalir melalui rangkaian yang dimiliki satu syarikat: Tenaga Nasional Berhad. Ia bukan sekadar penjana kuasa, tetapi tulang belakang sistem tenaga negara — dari stesen janakuasa hingga ke meter di dinding.
Dari mana asal TNB?
Kisah TNB bermula sebelum kemerdekaan. Central Electricity Board (CEB) ditubuhkan dan mula beroperasi pada 1 September 1949, menyatukan bekalan kuasa yang berpecah-pecah selepas perang. Pada peringkat awal, CEB mewarisi 34 stesen janakuasa dengan jumlah kapasiti hanya 39.88 MW.
Pada 22 Jun 1965, CEB dinamakan semula sebagai National Electricity Board of the States of Malaya (NEB) — dikenali dalam bahasa Melayu sebagai Lembaga Letrik Negara (LLN) — seiring peralihan kepimpinan kepada tempatan.
Titik perubahan besar berlaku pada 1 September 1990, apabila TNB ditubuhkan sebagai pewaris NEB. Melalui Akta Syarikat Pengganti Bekalan Elektrik 1990, badan berkanun NEB ditukar menjadi sebuah syarikat milik kerajaan — satu proses pengkorporatan. TNB kemudiannya disenaraikan di Bursa Saham Kuala Lumpur (kini Bursa Malaysia).
Apa sebenarnya perniagaan TNB?
TNB mengendalikan keseluruhan rantaian nilai elektrik. Ini membezakannya daripada penjana kuasa bebas (IPP) yang hanya menjana.
| Segmen | Fungsi | Entiti / rangkaian utama |
|---|---|---|
| Penjanaan | Menjana elektrik dari stesen janakuasa | TNB Power Generation (Genco) — kira-kira 54% daripada jumlah kapasiti terpasang di Semenanjung |
| Grid (Penghantaran) | Menghantar kuasa voltan tinggi merentas negara | Grid Nasional: 132kV, 275kV, 500kV |
| Pengagihan | Menurunkan voltan untuk penghantaran tempatan | Rangkaian 33kV, 11kV, 6.6kV, 0.4kV |
| Runcit | Pengebilan dan khidmat pelanggan | TNB Retail — Kedai Tenaga, CareLine |
Melalui TNB Power Generation Sdn. Bhd. (Genco), TNB ialah pengeluar kuasa terbesar Malaysia. Bahagian Grid pula menguruskan Grid Nasional — rangkaian penghantaran 132kV, 275kV dan 500kV di seluruh Semenanjung, termasuk sambungan silang ke Thailand dan Singapura. Di hujung rantaian, Bahagian Pengagihan mengendalikan talian voltan rendah, manakala Bahagian Runcit (ditubuhkan pada 2018) menguruskan pengebilan menerusi rangkaian Kedai Tenaga dan CareLine.
Sejauh manakah jangkauan TNB?
TNB membekalkan elektrik kepada lebih 11 juta pelanggan (sehingga 30 September 2025) di Semenanjung Malaysia, Sabah dan Wilayah Persekutuan Labuan. Pelanggan merangkumi tiga kategori utama:
- Kediaman — jumlah pelanggan terbesar.
- Komersial — kategori kedua terbesar.
- Industri — paling sedikit dari segi bilangan, tetapi menyumbang jualan elektrik tertinggi.
Di Sabah dan Labuan, bekalan dikendalikan oleh Sabah Electricity Sdn. Bhd., yang dimiliki 82.75% oleh TNB manakala Kerajaan Negeri Sabah memegang 17.24%. Menurut The Edge Malaysia, pegangan TNB itu dijadualkan dipindahkan sepenuhnya kepada Kerajaan Negeri Sabah menjelang 2030. Sarawak pula dibekalkan oleh utiliti berasingan dan bukan sebahagian rangkaian TNB. Portfolio tenaga boleh baharu TNB pula termasuk 3.3 GW (kasar) di Semenanjung — dengan 2.5 GW daripadanya hidro besar — serta aset solar, angin dan hidro di beberapa negara luar.
Siapa yang memiliki TNB?
Walaupun tersenarai secara awam di Papan Utama Bursa Malaysia (nombor pendaftaran syarikat 199001009294 / 200866-W), TNB kekal sebagai syarikat berkaitan kerajaan (GLC) — majoriti sahamnya dipegang dana dan agensi berkaitan kerajaan yang menyelaraskan syarikat dengan dasar tenaga negara.
Struktur pegangan berubah pada penghujung 2025. Menurut The Edge Malaysia, pada awal Disember 2025 Khazanah Nasional mengurangkan pegangan langsungnya dengan menjual 135.65 juta saham bernilai RM1.69 bilion, menjadikan jumlah pegangannya (langsung dan tidak langsung) kira-kira 18.05%. Hasilnya, Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP) menjadi pemegang saham terbesar dengan 1.24 bilion saham, iaitu 21.25%. Permodalan Nasional Berhad (PNB) turut merupakan pemegang saham utama.
| Pemegang saham utama | Anggaran pegangan | Rujukan |
|---|---|---|
| KWSP (EPF) | 21.25% (pemegang terbesar) | The Edge, Dis 2025 |
| Khazanah Nasional | ~18.05% | The Edge, Dis 2025 |
Apa seterusnya?
- Untuk memahami rangkaian yang lebih luas, lihat entiti berkaitan seperti Sabah Electricity dan pemegang saham kerajaan Khazanah Nasional.
- Semak laporan tahunan TNB di Bursa Malaysia untuk angka kewangan terkini dan penyata pemegang saham penuh, kerana struktur pegangan berubah dari semasa ke semasa.
- Perincian rangkaian penjanaan, tarif dan pembaharuan pasaran tenaga (seperti mekanisme Single Buyer dan reformasi grid) akan dikembangkan dalam artikel berasingan.
File written to: D:\Workspace\negaraku.md\knowledge\energy\tnb-tenaga-nasional.md
Apakah beza TNB dengan Lembaga Letrik Negara?
Lembaga Letrik Negara (LLN / National Electricity Board) ialah badan berkanun kerajaan. Pada 1 September 1990, fungsi dan asetnya dipindahkan kepada Tenaga Nasional Berhad, sebuah syarikat, di bawah Akta Syarikat Pengganti Bekalan Elektrik 1990 — proses yang dikenali sebagai pengkorporatan.
Siapakah pemilik TNB?
TNB ialah syarikat tersenarai awam di Bursa Malaysia. Pemegang saham terbesarnya ialah institusi berkaitan kerajaan; menurut The Edge, selepas transaksi Disember 2025 KWSP menjadi pemegang saham terbesar dengan 21.25% manakala Khazanah Nasional memegang kira-kira 18.05%.
Adakah TNB membekalkan elektrik ke seluruh Malaysia?
Operasi teras TNB meliputi Semenanjung Malaysia. Di Sabah dan Labuan, bekalan dikendalikan oleh Sabah Electricity Sdn. Bhd. yang dimiliki majoritinya (82.75%) oleh TNB, dengan Kerajaan Negeri Sabah memegang 17.24%. Sarawak dibekalkan oleh utiliti berasingan, bukan TNB.
Perkara berikut sengaja tidak dinyatakan atau diterangkan secara umum sahaja sehingga disahkan oleh pakar bidang:
- Tahun penyenaraian TNB di Bursa Malaysia (dilaporkan secara meluas sebagai 1992, IPO KLSE) — sahkan dengan rekod penyenaraian rasmi Bursa Malaysia; tidak dapat disahkan daripada mana-mana sumber utama yang boleh dicapai semasa pruf ini.
- Pegangan TNB dalam Sabah Electricity (82.75%) dan pelan pemindahan penuh kepada Kerajaan Negeri Sabah menjelang 2030 — sahkan dengan laporan tahunan TNB atau pengumuman rasmi terkini kerana struktur ini berubah.
- Portfolio tenaga boleh baharu 3.3 GW (kasar) termasuk 2.5 GW hidro besar — sahkan angka terkini dengan laporan tahunan TNB.
- Bahagian Runcit ditubuhkan pada 2018 — sahkan tarikh penubuhan rasmi.
- Sambungan silang grid ke Thailand dan Singapura — sahkan status dan kapasiti terkini.
- Nombor pendaftaran syarikat (199001009294 / 200866-W) — sahkan dengan SSM/Bursa.
Sumber
- Corporate Profile — Tenaga Nasional Berhad — Tenaga Nasional Berhad
- History — Tenaga Nasional Berhad — Tenaga Nasional Berhad
- Our Business — Tenaga Nasional Berhad — Tenaga Nasional Berhad
- Khazanah sells 2.33% TNB stake for RM1.69b; EPF now largest shareholder — The Edge Malaysia
- Sabah's high-stakes electricity overhaul — The Edge Malaysia
Sejarah perubahan
| Versi | Tarikh | Perubahan | Oleh |
|---|---|---|---|
| 01.00 | 1 Ogo 2026 | Approved and published. | — |