Rancangan Malaysia: Rangka Lima Tahun yang Membentuk Setiap Belanjawan Tahunan

Pada 31 Julai 2025, Perdana Menteri membentangkan di Dewan Rakyat satu usul pembangunan yang memerlukan pelaburan sekurang-kurangnya RM611 bilion. Bukan Belanjawan — Belanjawan bagi tahun itu sudah pun dibentangkan berbulan-bulan sebelumnya. Ini usul yang berbeza sama sekali: Rancangan Malaysia Ketiga Belas, pelan yang menetapkan hala tuju pembangunan negara bukan untuk setahun, tetapi untuk lima tahun akan datang, 2026 hingga 2030.

Kebanyakan rakyat hanya perasan Belanjawan setiap Oktober. Tetapi Belanjawan itu sendiri disediakan berdasarkan rangka yang lebih besar — dan rangka itulah Rancangan Malaysia.

Jawapan ringkas: tiga lapisan perancangan

Malaysia merancang pembangunannya dalam tiga tingkat masa yang berlainan, setiap satu dengan fungsi tersendiri:

Tingkat	Tempoh	Contoh	Fungsi
Jangka panjang	10-30 tahun	Wawasan 2020 (1991-2020), Dasar Wawasan Negara (2001-2010)	Menetapkan aspirasi dan matlamat besar negara
Jangka sederhana	5 tahun	Rancangan Malaysia (RMK13, 2026-2030)	Menetapkan teras, keutamaan, strategi dan sasaran keberhasilan
Jangka pendek	1 tahun	Belanjawan Persekutuan	Memperuntukkan ringgit sebenar bagi tahun tertentu

Rancangan Malaysia ialah tingkat tengah. Ia menterjemah wawasan jangka panjang kepada strategi yang boleh dilaksanakan, dan Belanjawan tahunan pula menterjemah strategi itu kepada peruntukan sebenar setiap tahun.

Apa sebenarnya Rancangan Malaysia

Rancangan Malaysia bukan angka perbelanjaan setahun, dan bukan juga undang-undang. Ia dokumen dasar yang disediakan oleh Kementerian Ekonomi, menetapkan teras pembangunan, keutamaan dasar, strategi dan sasaran keberhasilan bagi tempoh lima tahun — kemudian dibentangkan sebagai usul untuk perbahasan dan kelulusan Parlimen, bukan sebagai rang undang-undang seperti Rang Undang-Undang Perbekalan.

Tradisi ini bermula lebih awal daripada kemerdekaan penuh dalam bentuknya yang sekarang. Rancangan Malaya Pertama (1956-1960) dan Rancangan Malaya Kedua (1961-1965) mendahului Rancangan Malaysia Pertama (RMK1, 1966-1970) — menjadikan RMK13 pelan pembangunan lima tahun ke-15 sejak 1956, dan yang ke-13 sejak nama “Rancangan Malaysia” digunakan pada 1966.

Pelan	Tempoh
RMK1	1966-1970
RMK2	1971-1975
RMK3	1976-1980
RMK4	1981-1985
RMK5	1986-1990
RMK6	1991-1995
RMK7	1996-2000
RMK8-RMK10	2001-2015
RMK11	2016-2020
RMK12	2021-2025
RMK13	2026-2030

Badan yang menyediakannya juga berubah bentuk beberapa kali. Urus setia ekonomi yang diwujudkan pada 24 April 1956 disusun semula menjadi Unit Perancang Ekonomi (EPU) pada 1961 di bawah Jabatan Perdana Menteri, dan EPU dibubarkan buat kali terakhir pada 23 Disember 2022 selepas Pilihan Raya Umum ke-15, dengan fungsi dan tanggungjawabnya diambil alih oleh Kementerian Ekonomi. Kementerian inilah yang kini menyelaras penyediaan Rancangan Malaysia, melalui pendekatan dari atas ke bawah (rangka kerja ekonomi makro oleh agensi pusat seperti Kementerian Ekonomi, Kementerian Kewangan dan Bank Negara Malaysia) dan dari bawah ke atas (sesi libat urus melalui Mesyuarat Kumpulan Perancang Antara Agensi (IAPG) dan Mesyuarat Kumpulan Kerja Teknikal (TWG)).

Bagaimana ia berkait dengan Belanjawan tahunan

Inilah hubungan yang sering disalahfaham: Rancangan Malaysia menetapkan, Belanjawan melaksanakan.

RMK13 menetapkan sasaran keberhasilan lima tahun — pertumbuhan KDNK, pendapatan negara kasar per kapita, kadar kemiskinan — dan keperluan pelaburan pembangunan sebanyak RM430 bilion daripada Kerajaan sepanjang tempoh 2026-2030. Ia tidak menetapkan berapa ringgit yang boleh dibelanjakan kementerian tertentu pada tahun 2027 khususnya.

Angka tahunan itu barulah muncul apabila Menteri Kewangan membentangkan Belanjawan Persekutuan setiap tahun, lengkap dengan Anggaran Perbelanjaan Pembangunan yang menentukan potongan RMK13 bagi tahun berkenaan. Peruntukan sebenar berbeza dari tahun ke tahun bergantung kepada keutamaan projek dan kedudukan fiskal semasa — jumlah lima tahun itu tidak dibahagi sama rata mengikut tahun.

Perbezaan proses kelulusan turut mencerminkan perbezaan fungsi ini. Rancangan Malaysia diluluskan sebagai usul dasar; Belanjawan pula mesti melalui Rang Undang-Undang Perbekalan yang perlu menempuh proses perundangan penuh di Parlimen sebelum diwartakan sebagai Akta Perbekalan — kitaran yang dihuraikan sepenuhnya dalam Kitaran Belanjawan Persekutuan.

Kajian Separuh Penggal: semakan di tengah jalan

Lima tahun adalah tempoh yang panjang untuk berpegang pada satu set sasaran tanpa disemak. Itu sebabnya sesebuah Rancangan Malaysia lazimnya disemak semula di pertengahan tempohnya melalui Kajian Separuh Penggal (KSP) — turut dibentangkan sebagai usul berasingan di Parlimen.

Kajian Separuh Penggal Rancangan Malaysia Kedua Belas (KSP RMKe-12), sebagai contoh, dibentangkan oleh Perdana Menteri pada 11 September 2023 — memperkenalkan dasar dan strategi baharu di bawah rangka Ekonomi MADANI tanpa menunggu RMK13. Mekanisme yang sama telah digunakan bagi RMK2, RMK7, RMK8, RMK9 dan RMK11. Ia membolehkan Kerajaan menyesuaikan strategi pertengahan jalan — tanpa perlu menggubal semula keseluruhan pelan lima tahun.

RMK13 (2026-2030): apa yang berubah

RMK13 bertemakan “Melakar Semula Pembangunan”, meletakkan matlamat sosioekonomi negara melalui tiga dimensi: Berpendapatan Tinggi dan Mampan, Kehidupan Bermutu dan Terangkum, dan Alam Sekitar Lestari.

Kerangkanya disusun atas 4 Tonggak dan 27 Keutamaan, disokong lebih 120 strategi dan lebih 600 inisiatif:

Tonggak	Fokus
A. Meningkatkan Kerencaman Ekonomi	Industri bernilai tinggi, ekonomi hijau/biru, keterjaminan makanan, produktiviti
B. Meningkatkan Mobiliti Sosial	Reformasi pendidikan, pasaran buruh, keseimbangan wilayah
C. Mempercepat Pelaksanaan Agenda Reformasi Perkhidmatan Awam	Penyampaian perkhidmatan (ILTIZAM), GovTech, tatakelola, fiskal
D. Mempertingkatkan Kesejahteraan Rakyat dan Kelestarian Alam Sekitar	Kesihatan, perumahan, keselamatan, kesihatan bumi, pengurusan bencana

Dari segi pelaburan, Kerajaan memutuskan pelaburan sekurang-kurangnya RM611 bilion bagi RMK13 — RM430 bilion dianggarkan daripada peruntukan pembangunan Kerajaan, RM120 bilion daripada pelaburan langsung domestik dalam sektor strategik oleh Syarikat Berkaitan Kerajaan (GLC) dan Syarikat Pelaburan Berkaitan Kerajaan (GLIC), dan RM61 bilion melalui kaedah perkongsian awam-swasta (PPP).

Antara sasaran keberhasilan utama menjelang 2030: pertumbuhan KDNK purata 4.5%-5.5% setahun, pendapatan negara kasar (PNK) per kapita meningkat kepada RM77,200, defisit fiskal di bawah 3% daripada KDNK, kadar kemiskinan mutlak 4.7%, dan bahagian pampasan pekerja kepada KDNK meningkat kepada 40%.

Proses kelulusannya turut mengikut jalan biasa Parlimen dwidewan: usul dibentangkan di Dewan Rakyat pada 31 Julai 2025, kemudian dibentangkan pula di Dewan Negara pada 25 Ogos 2025. Kedua-dua Dewan meluluskan usul itu sebelum tempoh rancangan bermula pada 2026.

Kesilapan biasa

“Rancangan Malaysia ialah Belanjawan lima tahun.” Tidak. RMK menetapkan teras dan sasaran; ia tidak memperuntukkan ringgit khusus mengikut kementerian bagi setiap tahun — itu kerja Belanjawan tahunan.

“RM611 bilion RMK13 semuanya wang Kerajaan.” Tidak. RM430 bilion sahaja peruntukan pembangunan Kerajaan; bakinya datang daripada pelaburan langsung GLC/GLIC (RM120 bilion) dan kaedah perkongsian awam-swasta (RM61 bilion).

“Rancangan Malaysia diluluskan seperti Rang Undang-Undang Perbekalan.” Tidak. Ia dibentangkan dan diluluskan sebagai usul dasar, bukan rang undang-undang kewangan yang perlu menempuh proses perundangan penuh.

“Sasaran dalam RMK tidak boleh disemak sehingga rancangan seterusnya.” Tidak. Kajian Separuh Penggal di pertengahan tempoh membolehkan penyesuaian dasar dan strategi tanpa menunggu lima tahun penuh.

Apa seterusnya

Untuk memahami bagaimana sebahagian kecil daripada RM430 bilion RMK13 diterjemah kepada peruntukan sebenar setiap tahun, lihat Kitaran Belanjawan Persekutuan. Untuk konteks KDNK dan petunjuk makro yang menjadi asas sasaran keberhasilan RMK13, lihat Gambaran Keseluruhan KDNK Malaysia. Untuk bagaimana usul seperti RMK13 sebenarnya dibahaskan dan diluluskan, lihat Parlimen Malaysia.

Dokumen penuh RMK13 — termasuk Buku Utama, ringkasan eksekutif dan teks ucapan pembentangan — tersedia di portal rasmi Kementerian Ekonomi di rmk13.ekonomi.gov.my.