Tanggungjawab Pengarah di Bawah Akta Syarikat 2016 dan Liabiliti Peribadi Anda

Dendanya tiga juta ringgit dan hukumannya lima tahun. Bukan terhadap syarikat — terhadap anda. Seksyen 213(3) Akta Syarikat 2016 menjadikan pelanggaran tanggungjawab pengarah satu kesalahan jenayah yang dilakukan oleh individu, dan had yang sama muncul semula dalam s.217, s.218, s.221, s.222, s.223, s.224, s.225 dan s.228.

Itulah satu fakta yang paling banyak ditinggalkan oleh ringkasan tanggungjawab pengarah di Malaysia. Mereka menerangkan tanggungjawab fidusiari secara abstrak, meminjam satu perenggan undang-undang kes Inggeris, dan berhenti. Akta ini melakukan sesuatu yang jauh lebih tegas: ia menukarkan tanggungjawab menjadi kesalahan, memperluasnya melangkaui orang yang namanya muncul dalam daftar, dan membatalkan klausa tanggung rugi yang berkemungkinan ada dalam perlembagaan anda.

Halaman ini ialah peta pendedahan tersebut — siapa yang ditangkap, apa yang sebenarnya dinyatakan oleh empat peruntukan tanggungjawab, dua pembelaan yang diberikan Akta kepada anda, dan bagaimana tanggungjawab itu dikuatkuasakan.

Siapa yang dikira sebagai pengarah di bawah Akta Syarikat 2016?

Tiga takrif meluaskan jaring, dan ia beroperasi pada masa yang sama.

Peruntukan	Siapa yang ditangkapnya
s.2	Mana-mana orang yang menduduki jawatan pengarah dengan apa jua nama dipanggil; mana-mana orang yang menurut arahan atau perintahnya majoriti pengarah biasa bertindak; seorang pengarah silih ganti atau pengganti
s.57(7)	Untuk daftar — termasuk pengarah silih ganti, pengganti atau pengarah tempatan
s.210	Untuk ss.213–218, 223 dan 228 sahaja — termasuk ketua pegawai eksekutif, ketua pegawai kewangan, ketua pegawai operasi atau mana-mana orang lain yang terutamanya bertanggungjawab bagi pengurusan syarikat

Seksyen 210 ialah peruntukan yang kurang digunakan oleh pengamal. Ia bermaksud seorang CFO yang tidak pernah menganggotai lembaga, tidak pernah dilantik di bawah s.201 dan tidak muncul di mana-mana dalam rekod SSM tetap terikat dengan suci hati s.213, penjagaan dan ketekunan s.213(2), kesetiaan penama s.217, penyalahgunaan kedudukan s.218, pelupusan besar s.223 dan transaksi pihak berkaitan s.228 — dan terdedah kepada had RM3 juta yang sama.

Limb s.2 pula menangkap hujung yang satu lagi: pengasas yang meletak jawatan daripada lembaga untuk menjaga persepsi tetapi arahannya masih dipatuhi oleh pengarah yang tinggal. Jika majoriti lembaga biasa bertindak menurut arahan tersebut, orang itu ialah pengarah bagi setiap maksud Akta.

Apakah sebenarnya yang dikehendaki oleh s.213?

Seksyen 213 terbahagi kepada dua tanggungjawab yang lazimnya dicampuradukkan dan sepatutnya tidak.

s.213(1) — maksud wajar dan suci hati. Seorang pengarah hendaklah pada setiap masa menjalankan kuasanya menurut Akta, bagi maksud yang wajar dan dengan suci hati demi kepentingan terbaik syarikat. Tiga kehendak berasingan terkandung dalam ayat itu. Sesuatu kuasa boleh dijalankan dengan suci hati sepenuhnya namun masih dijalankan bagi maksud yang tidak wajar — kes klasiknya ialah peruntukan saham yang dibuat dengan jujur, tetapi untuk menyahcairkan pemegang saham saingan dan bukannya untuk mengumpul modal.

“Kepentingan terbaik syarikat” bermaksud syarikat, bukan pemegang saham yang melantik anda dan bukan kumpulan. Seksyen 217 menjelaskan perkara ini bagi pengarah penama dan dibincangkan di bawah.

s.213(2) — penjagaan, kemahiran dan ketekunan yang munasabah. Standard tersebut sengaja bersifat dua-limb:

• s.213(2)(a) — pengetahuan, kemahiran dan pengalaman yang munasabah dijangka daripada seorang pengarah yang mempunyai tanggungjawab yang sama. Ini bersifat objektif. Ia bukan “apa yang anda tahu”; ia ialah apa yang seseorang dalam kedudukan anda, dengan portfolio anda, sepatutnya tahu.
• s.213(2)(b) — sebarang pengetahuan, kemahiran dan pengalaman tambahan yang sebenarnya dimiliki oleh pengarah. Ini bersifat subjektif dan ia hanya sentiasa menaikkan standard. Seorang pengarah yang merupakan akauntan bertauliah dipertanggungjawabkan pada standard seorang akauntan apabila lembaga menyemak akaun. Tiada pelepasan setara bagi pengarah yang tahu kurang daripada minimum objektif.

Seksyen 213(3) kemudiannya menjadikan pelanggaran seksyen itu satu kesalahan yang membawa hukuman sehingga lima tahun, sehingga RM3 juta, atau kedua-duanya.

Tanggungjawab berkaitan yang manakah membawa penalti yang sama?

Seksyen 214 hingga 219 terletak di bawah subbahagian yang sama dan paling baik dibaca sebagai satu skim. Perhatikan penomboran seksyen dengan teliti — ia kerap disalah lapor.

Seksyen	Tanggungjawab	Pendedahan individu
s.214	Kaedah pertimbangan perniagaan — satu pembelaan, bukan tanggungjawab	—
s.215	Pergantungan pada maklumat yang diberikan oleh orang lain — satu pembelaan	—
s.216	Tanggungjawab bagi tindakan penerima wakil kuasa	—
s.217	Pengarah penama tidak boleh menomorduakan kepentingan syarikat kepada penamanya	5 tahun / RM3j / kedua-duanya
s.218	Tiada penyalahgunaan harta, maklumat, kedudukan atau peluang syarikat, dan tiada perniagaan bersaing	5 tahun / RM3j / kedua-duanya
s.219	Memberitahu syarikat tentang pegangan saham anda dan butiran berkaitan	5 tahun / RM3j di bawah s.219(1); RM25,000 tambah RM1,000 sehari di bawah s.219(2)
s.220	Mengekalkan undang-undang bertulis lain — bukan tanggungjawab dengan sendirinya	—

Dua salah sandaran yang kerap wajar diperbetulkan secara terang-terangan. Pergantungan pada orang lain ialah s.215, bukan s.214 — s.214 ialah kaedah pertimbangan perniagaan. Dan peruntukan pengekalan ialah s.220, bukan s.217. Seksyen 220 memperuntukkan bahawa ss.214 hingga 219 hendaklah sebagai tambahan kepada dan bukan mengurangkan mana-mana undang-undang bertulis lain berkaitan tanggungjawab atau liabiliti pengarah atau pegawai.

Perkataan itu penting. Seksyen 220 menyebut undang-undang bertulis lain. Pengekalan tanggungjawab undang-undang am itu sendiri muncul di tempat lain, dalam s.214(1), yang menyifatkan pertimbangan perniagaan yang layak memenuhi s.213(2) dan tanggungjawab setara di bawah common law dan dalam ekuiti — bahasa yang hanya masuk akal kerana tanggungjawab ekuiti tersebut terus wujud di samping statut. Kesan praktikalnya adalah sama sahaja: pengkodifikasian tidak menggantikan tanggungjawab fidusiari, ia menindan satu lapisan jenayah di atasnya.

Seksyen 217 wajar diberi perhatian berasingan kerana betapa banyaknya lembaga Malaysia dibina. Seorang pengarah yang dilantik berdasarkan pekerjaan, atau sebagai wakil seorang ahli, majikan atau pemegang debentur, mesti bertindak demi kepentingan terbaik syarikat, dan apabila tanggungjawabnya kepada syarikat bercanggah dengan tanggungjawabnya kepada penamanya, dia tidak boleh menomorduakan kepentingan syarikat. Seorang penama ekuiti persendirian yang mengundi mengikut arahan dana, bertentangan dengan kepentingan syarikat, melakukan satu kesalahan yang membawa hukuman lima tahun.

Apakah dua pembelaan berkanun itu, dan apa yang tidak dilindunginya?

Kaedah pertimbangan perniagaan (s.214)

Seorang pengarah yang membuat pertimbangan perniagaan disifatkan memenuhi s.213(2) serta tanggungjawab common law dan ekuiti yang setara jika keempat-empat syarat dipenuhi:

1. pertimbangan itu dibuat bagi maksud yang wajar dan dengan suci hati;
2. pengarah itu tiada kepentingan peribadi yang material dalam hal perkara itu;
3. pengarah itu dimaklumkan tentang hal perkara itu setakat yang secara munasabah dipercayainya wajar dalam keadaan itu; dan
4. pengarah itu secara munasabah mempercayai pertimbangan itu demi kepentingan terbaik syarikat.

“Pertimbangan perniagaan” ditakrifkan dalam s.214(2) sebagai sebarang keputusan sama ada untuk mengambil tindakan atau tidak berkenaan sesuatu perkara yang berkaitan dengan perniagaan syarikat — yang secara nyata termasuk keputusan untuk tidak bertindak.

Hadnya adalah tepat: s.214 hanya menyifatkan pematuhan dengan s.213(2) sahaja. Ia tidak menyebut apa-apa tentang s.213(1). Seorang pengarah yang bertindak bagi maksud yang tidak wajar langsung tidak dapat mencapai kaedah pertimbangan perniagaan, kerana syarat 1 gagal menurut terma-termanya sendiri. Kaedah itu melindungi keputusan yang salah dari segi komersial. Ia tidak melindungi keputusan yang tidak setia.

Syarat 2 ialah yang gagal dalam amalan. Apabila seorang pengarah mempunyai sebarang kepentingan peribadi yang material dalam hal perkara itu, pembelaan itu lenyap — dan itulah tepatnya keadaan apabila transaksi pihak berkaitan, pinjaman pengarah atau pembaharuan kontrak perkhidmatan dibawa ke hadapan lembaga yang kecil.

Pergantungan pada orang lain (s.215)

Seksyen 215(1) membenarkan seorang pengarah, dalam menjalankan tanggungjawabnya, bergantung pada maklumat, nasihat profesional atau pakar, pendapat, laporan atau kenyataan — termasuk penyata kewangan dan data kewangan lain — yang disediakan oleh:

• mana-mana pegawai syarikat yang dipercayai oleh pengarah atas alasan munasabah boleh dipercayai dan berkebolehan dalam perkara itu;
• mana-mana orang lain yang diambil khidmat oleh syarikat dalam perkara yang secara munasabah dipercayai oleh pengarah berada dalam kecekapan profesional atau pakar orang tersebut;
• pengarah lain berhubung perkara dalam bidang kuasa pengarah tersebut;
• mana-mana jawatankuasa lembaga yang pengarah itu tidak berkhidmat di dalamnya, berhubung perkara dalam bidang kuasa jawatankuasa itu.

Kemudian datang syarat yang mengakhiri pembelaan bagi kebanyakan lembaga. Seksyen 215(2) menyifatkan pergantungan itu atas alasan munasabah hanya jika ia dibuat dengan suci hati dan selepas membuat penilaian bebas terhadap maklumat itu, dengan mengambil kira pengetahuan pengarah tentang syarikat dan kerumitan struktur serta operasinya.

Penilaian bebas bukanlah sama dengan menerima sesuatu laporan. Seorang pengarah yang menerima satu set akaun pengurusan tanpa menyoal siasatnya belum membuat penilaian bebas, dan s.215 tidak membantu.

Perwakilan kuasa (s.216)

Seksyen 216(1) membenarkan lembaga mewakilkan mana-mana kuasanya kepada satu jawatankuasa, seorang pengarah, seorang pegawai, seorang pekerja, seorang pakar atau mana-mana orang lain. Seksyen 216(2) kemudiannya menjadikan para pengarah bertanggungjawab bagi penjalanan kuasa oleh penerima wakil kuasa seolah-olah mereka sendiri yang menjalankannya.

Jalan keluar dalam s.216(3) mempunyai dua limb, kedua-duanya mesti dipenuhi: para pengarah percaya atas alasan munasabah pada setiap masa bahawa penerima wakil kuasa akan menjalankan kuasa itu selaras dengan tanggungjawab pengarah itu sendiri, dan percaya atas alasan munasabah, dengan suci hati dan selepas siasatan wajar apabila keadaan menunjukkan keperluan untuk siasatan, bahawa penerima wakil kuasa itu boleh dipercayai dan berkebolehan.

“Siasatan wajar, jika keadaan menunjukkan keperluan untuk siasatan itu” ialah frasa yang beroperasi. Tanda-tanda amaran — perletakan jawatan, pendapat audit berkelayakan, variasi yang tidak dapat dijelaskan — menukarkan perwakilan pasif menjadi tanggungjawab untuk bertanya.

Bolehkah syarikat melindungi saya melalui kontrak atau insurans?

Kebanyakannya tidak, dan perlembagaan yang anda warisi semasa pemerbadanan mungkin mengandungi klausa yang batal.

Seksyen 288 membatalkan mana-mana peruntukan, sama ada dalam perlembagaan atau dalam mana-mana kontrak dengan syarikat atau selainnya, yang mengecualikan seorang pegawai atau juruaudit daripada, atau menanggung ruginya terhadap, sebarang liabiliti yang menurut undang-undang selainnya terpakai kerana kecuaian, keingkaran, pelanggaran tanggungjawab atau pelanggaran amanah berhubung syarikat. Klausa tanggung rugi menyeluruh bukan sekadar tidak boleh dikuatkuasakan sebahagian — seksyen itu membatalkannya.

Seksyen 289 kemudiannya mengecualikan apa yang boleh dilakukan oleh syarikat:

• s.289(3) — menanggung rugi seorang pegawai bagi kos dalam prosiding apabila penghakiman diberikan memihak kepadanya, dia dibebaskan, dia diberi pelepasan di bawah Akta, atau prosiding itu diberhentikan atau tidak diteruskan;
• s.289(4) — menanggung rugi terhadap liabiliti kepada orang selain syarikat, dan kos membela atau menyelesaikan tuntutan sedemikian, tetapi tidak termasuk sebarang denda yang dikenakan dalam prosiding jenayah dan sebarang jumlah yang kena dibayar kepada pihak berkuasa kawal selia sebagai penalti bagi ketidakpatuhan yang bersifat kawal selia.

Dibaca bersama: denda RM3 juta di bawah s.213(3) tidak sekali-kali boleh dibayar oleh syarikat bagi pihak anda, dan begitu juga penalti kawal selia. Insurans pengarah dan pegawai (D&O) beroperasi dalam sempadan yang sama.

Bagaimanakah tanggungjawab ini sebenarnya dikuatkuasakan?

Empat laluan bebas, dan ia bukan alternatif — kelakuan yang sama boleh mencetuskan lebih daripada satu.

1. Pendakwaan jenayah oleh SSM. Kesalahan s.213(3) didakwa terhadap individu. Sabitan di bawah ss.213, 217, 218, 228 atau 539 kemudiannya mencetuskan hilang kelayakan automatik di bawah s.198(1)(d).

Tiada jadual kompaun yang diwartakan atau arahan amalan yang menetapkan jumlah kompaun bagi kesalahan tanggungjawab-pengarah — Akta Syarikat 2016 tidak mengandungi peruntukan pengkompaunannya sendiri. Satu-satunya kuasa pengkompaunan SSM ialah kuasa umum dalam s.38A(1) Akta Suruhanjaya Syarikat Malaysia 2001 (Akta 614), yang mana Pendaftar boleh, dengan keizinan bertulis Pendakwa Raya, mengkompaun sesuatu kesalahan bagi jumlah tidak melebihi 50% daripada denda maksimum — jadi sehingga RM1.5 juta berbanding had RM3 juta. Itu ialah budi bicara mengikut kes, bukan tarif. Satu-satunya instrumen kompaun yang diterbitkan oleh SSM, Arahan Amalan 1/2017, meliputi keingkaran serahan lewat, bukan kesalahan tanggungjawab-pengarah.

2. Tindakan derivatif berkanun (ss.347–348). Seorang pengadu boleh, dengan kebenaran Mahkamah, membawa prosiding atas nama syarikat. Jam masanya ketat dan simetri: notis bertulis tiga puluh hari kepada pengarah tentang niat untuk memohon kebenaran di bawah s.348(2), dan sebaik kebenaran diberikan, prosiding mesti dimulakan dalam tempoh tiga puluh hari di bawah s.348(3). Mahkamah mempertimbangkan sama ada pengadu bertindak dengan suci hati dan sama ada ia kelihatan prima facie demi kepentingan terbaik syarikat. Prosiding yang telah dibawa tidak boleh diberhentikan, dikompromi atau diselesaikan kecuali dengan kebenaran Mahkamah di bawah s.348(5).

3. Pelepasan penindasan (s.346). Seorang ahli atau pemegang debentur boleh memohon apabila hal ehwal syarikat dikendalikan dengan cara yang menindas atau tidak mengendahkan kepentingan mereka. Inilah laluan yang paling banyak diambil oleh pertikaian pemegang saham di Malaysia.

4. Liabiliti peribadi dalam ketakmampuan bayar. Seksyen 540(1) membenarkan Mahkamah, atas permohonan seorang pelikuidasi, pemiutang atau penyumbang, mengisytiharkan mana-mana orang yang secara sedar menjadi pihak kepada penjalanan perniagaan dengan niat untuk menipu pemiutang atau bagi apa-apa maksud fraud bertanggungjawab secara peribadi, tanpa sebarang had liabiliti, bagi hutang syarikat. Seksyen 539 mengenakan liabiliti apabila rekod perakaunan yang wajar tidak disimpan. Liabiliti terhad ialah perisai dengan lubang di dalamnya, dan s.540 ialah lubang itu.

Kesilapan lazim

Menganggap s.213(1) dan s.213(2) sebagai satu tanggungjawab. Kedua-duanya mempunyai kandungan berbeza dan pembelaan berbeza. Kaedah pertimbangan perniagaan hanya mencapai s.213(2). Penasihat yang menggambarkan s.214 sebagai “pembelaan kepada pelanggaran tanggungjawab pengarah” melebih-lebihkannya secara material.

Menyebut s.214 sebagai peruntukan pergantungan. Ia ialah s.215. Kesilapan ini muncul dalam sebilangan besar ringkasan Malaysia yang diterbitkan, dan ia penting kerana kedua-dua peruntukan itu mempunyai syarat yang sama sekali berbeza — s.214 memerlukan ketiadaan kepentingan peribadi yang material, s.215 memerlukan penilaian bebas.

Mengandaikan C-suite berada di luar rejim tanggungjawab. Seksyen 210 meletakkan CEO, CFO dan COO tepat di dalam ss.213–218, 223 dan 228. Sebuah Sdn Bhd tidak tersenarai yang pengarah kewangannya tidak berada dalam lembaga sepatutnya memberi taklimat kepada orang itu tentang peluang s.218 dan peraturan pihak berkaitan s.228 seolah-olah mereka pengarah.

Bergantung pada klausa tanggung rugi dalam perlembagaan. Jika ia menanggung rugi terhadap liabiliti kerana pelanggaran tanggungjawab, s.288 membatalkannya. Banyak perlembagaan yang diterima pakai semasa pemerbadanan daripada templat generik masih membawa klausa sedemikian.

Mempercayai perletakan jawatan mengakhiri pendedahan. Ia tidak mengakhiri pendedahan bagi perbuatan yang dilakukan semasa memegang jawatan, dan jika lembaga terus biasa bertindak menurut arahan anda, takrif s.2 mengekalkan anda sebagai pengarah tanpa mengira apa yang tercatat dalam daftar. Seksyen 227(7) secara berasingan memperluas peraturan kehilangan jawatan kepada mana-mana orang yang pada bila-bila masa pernah menjadi seorang pengarah.

Mengandaikan seorang pengarah tunggal dan pemegang saham tunggal boleh berbuat sesuka hatinya. Tanggungjawab itu tertumpu kepada syarikat sebagai satu entiti undang-undang yang berasingan. Seksyen 218(1) memerlukan keizinan atau ratifikasi oleh mesyuarat agung sebelum seorang pengarah menggunakan harta, maklumat, kedudukan atau peluang syarikat untuk manfaat peribadi — dan dalam syarikat seorang, itu bermaksud benar-benar mengadakan dan meminitkan mesyuarat itu, bukan mengandaikannya.

Apa yang seterusnya

Telusuri tanggungjawab khusus mengikut susunan seorang setiausaha syarikat menemuinya. Kepentingan dalam kontrak ialah tanggungjawab yang paling kerap gagal dalam amalan, dan kegagalannya biasanya minit yang tertinggal — lihat pendedahan kepentingan. Tanggungjawab pemberitahuan peribadi mengenai pegangan saham berjalan pada jam 14 hari yang kebanyakan pengarah tidak pernah dengar, diliputi dalam pemberitahuan pegangan saham pengarah.

Bagi perubahan lembaga, melantik dan meletak jawatan pengarah menetapkan peraturan keizinan, bilangan minimum dan pengosongan jawatan, dan memberhentikan seorang pengarah meliputi larangan resolusi bertulis yang menangkap kebanyakan syarikat persendirian. Mengenai wang yang mengalir kepada pengarah, lihat pinjaman kepada pengarah dan kelulusan yuran pengarah.