Tourism Malaysia, MOTAC dan Institusi Pelancongan Malaysia

Apabila iklan “Malaysia Truly Asia” menarik perhatian anda, satu badan berkanun yang membayarnya — tetapi sebuah kementerian lain pula yang memutuskan sama ada pengendali pelancongan di sebalik perjalanan anda dibenarkan menjualnya. Pelancongan Malaysia bergerak atas dasar pembahagian tugas, dan mengetahui siapa melakukan apa dapat mengelakkan banyak kekeliruan.

Siapa yang menerajui pelancongan di Malaysia?

Di puncak duduknya Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya (MOTAC). Ia ialah kementerian persekutuan yang membentuk dasar dan menyelia bukan sahaja pelancongan malah juga seni, budaya dan warisan. Bidang kuasanya luas: ia mentadbir pelesenan bagi perniagaan pelancongan, program jaminan kualiti, serta program yang disenaraikannya seperti homestay, agropelancongan dan Malaysia My Second Home (MM2H) — walaupun kelulusan visa dan kediaman MM2H dalam amalan kini turut melibatkan Kementerian Dalam Negeri dan Jabatan Imigresen.

Yang pentingnya, MOTAC ialah agensi kerajaan yang menguatkuasakan Akta Industri Pelancongan 1992 (Akta 482). Di bawah akta itu ia melesenkan agensi pengembaraan, pengendali pelancongan, pemandu pelancong dan premis penginapan pelancong — dan ia boleh mengeluarkan kompaun (denda) terhadap mereka yang beroperasi tanpa lesen yang diperlukan.

Apa sebenarnya yang dilakukan oleh Tourism Malaysia?

MOTAC menetapkan hala tuju; Tourism Malaysia pula yang melakukan penjualan. Secara rasmi dikenali sebagai Lembaga Penggalakan Pelancongan Malaysia (MTPB), ia ialah sebuah badan berkanun yang ditubuhkan di bawah Akta Lembaga Penggalakan Pelancongan Malaysia 1992 (Akta 481) — sebuah akta yang menerima perkenan diraja pada 30 Januari 1992 dan berkuat kuasa pada 1 Mei 1992 — dan ia ialah agensi kebangsaan untuk memasarkan negara sebagai sebuah destinasi.

Tugasnya ialah penggalakan, bukan pengawalseliaan. Ini bermakna mengendalikan penjenamaan antarabangsa “Malaysia Truly Asia”, menyelaras aktiviti pemasaran, menggalakkan pelancongan domestik, dan menarik pasaran acara perniagaan (MICE). Seorang pengembara tidak pernah memohon apa-apa daripada Tourism Malaysia — ia wujud untuk membuatkan orang ingin datang pada mulanya.

Di bawah MOTAC sebagai gerai fizikal ialah Pusat Pelancongan Malaysia (MaTiC), yang menyalurkan maklumat pelancongan, mengadakan persembahan kebudayaan dan menganjurkan program pelancongan untuk pelawat.

Bagaimana badan persekutuan dan negeri saling melengkapi?

Malaysia ialah sebuah persekutuan, dan beberapa negeri mengendalikan lembaga pelancongan mereka sendiri seiring dengan usaha kebangsaan. Mereka memasarkan destinasi masing-masing, menganjurkan lawatan pengenalan untuk media dan ejen pengembaraan, dan bekerjasama dengan pejabat luar negara Tourism Malaysia. Sarawak dan Sabah, dengan autonomi tersendiri dan jenama Borneo yang kuat, ialah contoh yang paling mantap.

Badan	Peringkat	Peranan
MOTAC (Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya)	Kementerian persekutuan	Dasar, pelesenan dan penguatkuasaan (Akta Industri Pelancongan 1992); menyelia seni, budaya dan warisan
Tourism Malaysia (Lembaga Penggalakan Pelancongan Malaysia)	Badan berkanun persekutuan	Pemasaran dan penggalakan destinasi peringkat kebangsaan dan antarabangsa
Pusat Pelancongan Malaysia (MaTiC)	Bahagian MOTAC	Pusat maklumat pelawat dan tempat program kebudayaan yang dikendalikan oleh MOTAC
Lembaga Pelancongan Sarawak	Negeri (Sarawak)	Pemasaran dan penggalakan Sarawak; diperbadankan 12 November 1994
Lembaga Pelancongan Sabah	Negeri (Sabah)	Pemasaran dan penggalakan Sabah sebagai sebuah destinasi
Penang Global Tourism	Negeri (Pulau Pinang)	Biro pelancongan negeri yang mempromosi dan memasarkan Pulau Pinang

Apakah mandat Lembaga Pelancongan Sarawak?

Lembaga Pelancongan Sarawak (STB) diperbadankan di bawah Ordinan Lembaga Pelancongan Sarawak (Perbadanan) bertarikh 12 November 1994. Peranannya ialah untuk merangsang dan memasarkan pelancongan ke negeri itu — menganjurkan publisiti, menyelaras dengan badan kerajaan, dan mengesyorkan langkah-langkah kepada Menteri bagi mengembangkan industri tersebut.

STB merangka penggalakannya berpaksikan satu formula yang mudah diingati yang dipanggilnya CANFF — Culture (Budaya), Adventure (Pengembaraan), Nature (Alam Semula Jadi), Food (Makanan) dan Festivals (Perayaan) — dengan hasrat yang dinyatakan untuk meletakkan Sarawak sebagai destinasi ekopelancongan terkemuka. Ia satu gambaran jelas tentang bagaimana sebuah lembaga negeri membina jenama yang berbeza daripada, tetapi melengkapi, jenama kebangsaan.

Negeri-negeri lain mengendalikan agensi yang setara: Lembaga Pelancongan Sabah memasarkan Sabah, dan Penang Global Tourism bertindak sebagai biro pelancongan negeri Pulau Pinang, menyelaras kempen dan bekerjasama dengan syarikat penerbangan serta pejabat Tourism Malaysia di seluruh dunia.

Agensi mana yang berada di bawah MOTAC?

Pelancongan hanyalah sebahagian daripada portfolio MOTAC. Kementerian ini menyelia keluarga jabatan dan agensi yang merangkumi budaya, warisan dan seni, termasuk:

• Tourism Malaysia — penggalakan pelancongan kebangsaan
• Jabatan Warisan Negara — perlindungan tapak warisan
• Jabatan Kebudayaan dan Kesenian Negara (JKKN) — program seni dan kebudayaan
• Pusat Pelancongan Islam (ITC) — produk pelancongan Islam
• Biro Konvensyen & Pameran Malaysia (MyCEB) — acara perniagaan dan konvensyen
• Perbadanan Kemajuan Kraftangan Malaysia (Kraftangan) — kraf tangan tradisional
• Istana Budaya dan ASWARA — tempat persembahan seni negara dan akademi seni

Apa seterusnya

Jika anda seorang pengembara, tiada satu pun badan ini tempat anda beratur — tetapi lesen yang dikeluarkan MOTAC ialah perlindungan anda: tempah melalui agensi pengembaraan berlesen MOTAC dan gunakan pemandu berlesen. Jika anda seorang pengendali, Akta Industri Pelancongan 1992 (Akta 482) ialah undang-undang yang perlu dibaca sebelum berniaga. Dan jika anda menyelidik sesuatu negeri tertentu, mulakan di lembaga negeri itu sendiri — kempen kebangsaan akan menarik anda ke Malaysia, tetapi lembaga negerilah tempat butiran destinasi berada.