MCMC: Pengawal Selia Komunikasi dan Multimedia Malaysia

Setiap kali telefon anda melompat daripada 4G ke 5G, menyambung Wi-Fi rumah, atau memasang antena satelit, aktiviti itu bergerak dalam rangka undang-undang yang satu badan sahaja mengawal — MCMC. Ia menentukan siapa boleh membina rangkaian, siapa boleh menjual perkhidmatan di atasnya, dan frekuensi radio mana yang boleh digunakan.

Apa itu MCMC, dan bila ia ditubuhkan?

Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia — dikenali dengan akronim Melayunya SKMM dan akronim Inggerisnya MCMC (Malaysian Communications and Multimedia Commission) — ialah badan berkanun yang menyelia dan mengawal selia industri komunikasi dan multimedia negara. Ia ditubuhkan di bawah Akta SKMM 1998 (Akta 589), yang mendapat perkenan diraja pada 23 September 1998 dan mula berkuat kuasa pada 1 November 1998.

Skop selianya luas — merentasi jalur lebar, telekomunikasi mudah alih dan tetap, komunikasi satelit, penyiaran, perkhidmatan pos dan kurier, perkhidmatan tandatangan digital, serta perdagangan strategik. MCMC juga mempunyai kuasa penyiasatan menerusi pegawai penyiasat yang dilantik bagi memastikan pematuhan.

Satu perkara sering keliru: MCMC dan Akta yang dikuatkuasakannya ialah dua benda berbeza. MCMC ditubuhkan oleh Akta 589. Undang-undang industri yang dikuatkuasakannya pula ialah Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 (Akta 588).

Apa yang dilesenkan di bawah Akta 588?

Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 mengguna pakai rangka pelesenan berteraskan aktiviti, bukan teknologi. Ia meletakkan aktiviti boleh dilesen dalam empat kategori, dan setiap satu boleh dilesenkan sama ada secara lesen individu atau lesen kelas.

Kategori	Apa yang dilesenkan	Contoh
Penyedia Kemudahan Rangkaian (NFP)	Infrastruktur dan sistem penghantaran asas	Menara, kabel gentian optik, satelit
Penyedia Perkhidmatan Rangkaian (NSP)	Perkhidmatan sambungan atas infrastruktur	Pembawa mudah alih, penyedia jalur lebar
Penyedia Perkhidmatan Aplikasi (ASP)	Perkhidmatan peringkat aplikasi	Panggilan suara, mesej, akses Internet
Penyedia Perkhidmatan Aplikasi Kandungan (CASP)	Perkhidmatan berasaskan kandungan	Penyiaran TV dan radio, IPTV

Perbezaan antara dua jenis lesen menentukan beban pematuhan:

• Lesen individu — memerlukan permohonan rasmi, syarat kelayakan khusus dan pertimbangan Menteri. Ia mempunyai tempoh tertentu, boleh diperbaharui, dan boleh diubah, dipinda atau dibatalkan mengikut prosedur yang ditetapkan.
• Lesen kelas — diberi melalui sistem pendaftaran dengan notis, bukan kelulusan individu. Ia mempunyai sekatan lebih sedikit dan direka untuk kategori operator yang lebih luas dan memenuhi syarat asas.

Rangka ini dikuatkuasakan menerusi Peraturan-Peraturan Komunikasi dan Multimedia (Pelesenan) 2000 [P.U.(A) 129/2000], yang dibuat di bawah seksyen 16 Akta 588 dan mula berkuat kuasa pada 1 April 2000.

Bagaimana MCMC menguruskan spektrum radio?

Spektrum radio ialah sumber terhad — hanya satu pihak boleh menggunakan sesuatu jalur frekuensi di kawasan tertentu tanpa gangguan. MCMC mengawal selia penggunaan spektrum “untuk memastikan spektrum digunakan dengan cekap dan bagi meminimumkan gangguan”, di bawah Akta 588 dan Peraturan-Peraturan Komunikasi dan Multimedia (Spektrum) 2000.

Salah satu mekanisme utamanya ialah peruntukan spektrum (spectrum assignment), yang memberikan seseorang hak untuk menggunakan satu atau lebih jalur frekuensi bagi apa-apa tujuan yang selaras dengan syarat peruntukan yang ditetapkan MCMC. Ciri-cirinya:

• Sah untuk tempoh sehingga maksimum 20 tahun.
• Boleh dipindah milik oleh pemegang, tertakluk kepada syarat peruntukan.
• Penggunaan mesti selaras dengan Pelan Spektrum yang diterbitkan MCMC.

Contoh peruntukan sebegini termasuk jalur IMT-2000 (3G), 900MHz dan 1800MHz yang digunakan oleh operator mudah alih.

Apakah peranan MCMC dalam JENDELA dan 5G?

Di luar pelesenan, MCMC menerajui dasar sambungan negara. JENDELA (Jalinan Digital Negara) ialah pelan berpimpin MCMC untuk memperluas liputan dan meningkatkan kualiti jalur lebar sambil menyediakan negara untuk 5G.

Fasa 1 (2020–2022) menyasarkan liputan 4G daripada 91.8% kepada 96.9%, kelajuan jalur lebar mudah alih daripada 25 Mbps kepada 35 Mbps, dan akses gigabit jalur lebar tetap kepada 83% premis di seluruh negara. Portal JENDELA turut menyenaraikan aspirasi nasional jangka panjang — akses gigabit untuk jalur lebar tetap, jalur lebar mudah alih 100 Mbps, dan liputan 4G 100%. Fasa 2 memberi tumpuan kepada pelaksanaan 5G selepas platform 4G kukuh, selaras dengan Rancangan Malaysia Ke-12 (RMK-12).

Bagi 5G, kerajaan mengarahkan Digital Nasional Berhad (DNB) membina rangkaian borong tunggal (single wholesale network). DNB dimiliki sepenuhnya oleh Menteri Kewangan (Diperbadankan), bertindak sebagai penyedia infrastruktur neutral, dan dilesenkan di bawah Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 untuk membekalkan liputan 5G secara borong kepada operator telekomunikasi berlesen. Ini bermakna DNB, seperti mana-mana pemegang lesen, berada di bawah pengawasan pengawalseliaan MCMC.

Apa seterusnya

Jika anda operator atau penyedia perkhidmatan, langkah praktikal seterusnya ialah memetakan aktiviti anda kepada salah satu daripada empat kategori — NFP, NSP, ASP atau CASP — dan menentukan sama ada anda memerlukan lesen individu atau layak di bawah lesen kelas. Rujuk teks penuh Akta Komunikasi dan Multimedia 1998, Peraturan Pelesenan 2000, dan Garis Panduan Pelesenan MCMC terkini di laman rasmi MCMC sebelum memfailkan permohonan. Butiran prosedur, yuran dan borang berubah dari semasa ke semasa, jadi sahkan versi semasa terus dengan MCMC.