# Ekonomi Digital Malaysia: Dari MSC ke MyDIGITAL, Satu Garis Masa Dasar

> Bagaimana Malaysia membina ekonomi digitalnya secara berperingkat — dari Koridor Raya Multimedia (MSC) 1996 di bawah Wawasan 2020, ke Digital Malaysia, Pelan Hala Tuju Strategik e-Dagang, blueprint MyDIGITAL 2021, penubuhan Kementerian Digital 2023 dan Pejabat AI Kebangsaan 2024.

- Category: technology
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-08-01
- Canonical: https://negaraku.md/technology/malaysia-digital-economy-timeline

---

Pada tahun 1996, Malaysia melakar sebidang tanah pertanian di selatan Kuala Lumpur dan mengisytiharkannya sebagai koridor teknologi masa depan negara. Hampir tiga dekad kemudian, hampir satu ringgit daripada setiap empat ringgit yang dijana ekonomi negara mengalir melalui skrin, pelayan dan troli beli-belah dalam talian. Perjalanan antara dua titik itu bukan satu lonjakan tunggal — ia satu siri dasar yang bersambung, setiap satu membetulkan atau memperluas yang sebelumnya.

Panduan ini menyusun tulang belakang dasar digital kebangsaan mengikut urutan masa: dari Koridor Raya Multimedia (MSC), melalui era Digital Malaysia dan e-dagang, ke blueprint MyDIGITAL, dan akhirnya kepada struktur institusi baharu — Kementerian Digital dan Pejabat AI Kebangsaan. Memahami urutan ini ialah cara terpantas membaca ke mana arah tuju negara.

## Mengapa garis masa ini penting?

Dasar digital Malaysia sering disalah faham sebagai satu program tunggal. Sebenarnya ia berlapis: setiap peringkat menyelesaikan masalah zamannya dan meninggalkan institusi yang diwarisi peringkat berikutnya. MSC menyediakan zon dan insentif; Digital Malaysia meluaskan fokus daripada zon kepada seluruh ekonomi; NeSR menyasarkan e-dagang secara khusus; MyDIGITAL menyatukan semua benang menjadi satu blueprint kebangsaan; dan penstrukturan 2023-2024 memberikan agenda itu kementerian dan pejabat AI tersendiri.

Membaca dasar sebagai garis masa mengelakkan dua kesilapan biasa — menganggap MyDIGITAL bermula dari kosong, atau menganggap MSC masih beroperasi seperti pada 1996. Kedua-duanya salah.

## 1996: Koridor Raya Multimedia dan Wawasan 2020

Titik permulaan ialah **12 Februari 1996**, apabila Perdana Menteri Mahathir Mohamad melancarkan **Koridor Raya Multimedia (Multimedia Super Corridor, MSC Malaysia)**. MSC bukan sekadar taman perindustrian; ia direka sebagai teras strategi **Wawasan 2020** — rancangan jangka panjang untuk Malaysia mencapai taraf negara maju menjelang tahun 2020 dengan beralih daripada ekonomi berasaskan pembuatan kepada ekonomi berasaskan pengetahuan.

Secara geografi, koridor asal terbentang dari Kuala Lumpur ke selatan melalui Cyberjaya dan Putrajaya hingga ke Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur. Dua bandar dibina khas untuk menyokongnya:

- **Cyberjaya** — bandar teknologi khusus Malaysia, menempatkan ibu pejabat syarikat bertaraf MSC dan taman teknologi.
- **Putrajaya** — pusat pentadbiran persekutuan baharu yang menjelmakan aplikasi rangka **e-Kerajaan** melalui proses tanpa kertas.

Tarikan utama MSC ialah **Bill of Guarantees** — sepuluh jaminan dasar yang ditawarkan kerajaan kepada syarikat bertaraf MSC untuk menarik firma teknologi global. Antaranya:

| # | Jaminan MSC (ringkasan) |
|---|-------------------------|
| 1 | Infrastruktur fizikal dan maklumat bertaraf dunia |
| 2 | Kebebasan mengambil pekerja pengetahuan tempatan dan asing tanpa sekatan |
| 3 | Kebebasan pemilikan (pengecualian syarat pemilikan tempatan) |
| 4 | Sumber modal dan hak pinjaman global |
| 5 | Insentif kewangan kompetitif termasuk **taraf perintis sehingga sepuluh tahun** |
| 6 | Perlindungan harta intelek serantau dan kepimpinan siber-undang-undang |
| 7 | **Tiada penapisan internet** |
| 8 | Kadar telekomunikasi kompetitif secara global |
| 9 | Kontrak infrastruktur utama ditawarkan kepada syarikat terkemuka |
| 10 | Agensi pelaksana berkuasa tinggi sebagai pusat sehenti |

*Sumber: MSC Malaysia, "About MSC Malaysia".*

Jaminan "tiada penapisan internet" (jaminan ke-7) khususnya menjadi tonggak dasar yang bergema jauh melampaui zon MSC, kerana ia membentuk pendekatan Malaysia terhadap kandungan dalam talian secara keseluruhan.

## Awal 2010-an: Digital Malaysia meluaskan mandat

Menjelang awal dekad 2010-an, tumpuan dasar mula beralih daripada zon fizikal kepada seluruh ekonomi. Mandat agensi pelaksana — kini dikenali sebagai **Malaysia Digital Economy Corporation (MDEC)**, yang asal-usulnya kembali kepada penubuhan pada 1996 untuk memacu MSC — diperluas untuk memandu peralihan Malaysia ke arah ekonomi digital yang lebih menyeluruh melalui agenda **Digital Malaysia**.

Perbezaan konsepnya penting: MSC memberi fokus kepada menarik syarikat ke dalam zon tertentu, manakala Digital Malaysia mula memikirkan bagaimana kerajaan, perniagaan dan rakyat di seluruh negara boleh menggunakan penyelesaian digital. Kedua-dua rangka kerja berjalan serentak di bawah MDEC selama beberapa tahun.

(Nota ketelusan: tahun tepat pelancaran Digital Malaysia — sering disebut 2012 — tidak dapat disahkan daripada sumber rasmi yang berjaya dibuka semasa penyediaan draf ini, jadi ia dinyatakan secara deskriptif sebagai program awal 2010-an dan menanti pengesahan manusia.)

## 2016: Pelan Hala Tuju Strategik e-Dagang Kebangsaan

Apabila membeli-belah dalam talian meletup di seluruh rantau, Malaysia menyasarkan e-dagang secara khusus buat pertama kali. **Pelan Hala Tuju Strategik e-Dagang Kebangsaan (National e-Commerce Strategic Roadmap, NeSR)** diperkenalkan pada **2016**, dengan MDEC diberi mandat menyelaras dan memacu pelaksanaannya. (Data kumulatif MDEC menjejaki penggunaan e-dagang PKS sejak 2016.)

Roadmap ini menandakan peralihan penting: buat kali pertama, e-dagang dilayan sebagai tuas pertumbuhan tersendiri dan bukan sekadar cabang ICT. Ia kini dalam iterasi **NeSR 2.0 untuk 2021-2025**, di mana MDEC bertindak sebagai **Pejabat Pengurusan Projek (Project Management Office)** yang menyelaras status keseluruhan kepada NeSR Taskforce, memantau petunjuk prestasi utama (KPI) merentas program, dan menggalakkan penyertaan industri.

(Nota ketelusan: halaman rasmi MDEC yang dibuka mengesahkan iterasi NeSR 2.0 (2021-2025) dan data kumulatif PKS sejak 2016, tetapi tidak secara eksplisit menamakan fasa pertama sebagai "2016-2020". Label fasa pertama itu menanti pengesahan terhadap dokumen roadmap MDEC.)

Sasaran versi 2021-2025 yang terkini termasuk:

| Sasaran NeSR 2.0 (menjelang 2025) | Angka |
|-----------------------------------|-------|
| Saiz pasaran e-dagang | RM1.65 trilion |
| PKS mengguna pakai e-dagang | 1,148,000 perniagaan |
| Perniagaan mengeksport melalui e-dagang | 84,000 |

*Sumber: MDEC, "National E-Commerce Strategic Roadmap (NESR)".*

Menurut data MDEC, jumlah pendapatan transaksi e-dagang mencecah kira-kira **RM1,228.4 bilion pada 2024**, manakala secara kumulatif **2,425,874 PKS** telah mengguna pakai e-dagang antara 2016 dan 2024.

## 2021: MyDIGITAL menyatukan segala-galanya

Jika peringkat sebelumnya menyelesaikan bahagian-bahagian berlainan, **MyDIGITAL** menyatukannya menjadi satu blueprint kebangsaan. Secara formal dikenali sebagai **Malaysia Digital Economy Blueprint (MDEB)**, ia dilancarkan pada **19 Februari 2021**, dengan matlamat menjadikan Malaysia "negara berpendapatan tinggi yang dipacu teknologi" menjelang 2030.

Blueprint ini disusun dalam hierarki yang jelas:

- **6 teras strategik** — Ekonomi, Bakat Digital, Infrastruktur dan Data Digital, Masyarakat, Teknologi Baharu Muncul, dan Kerajaan.
- **22 strategi**
- **48 inisiatif nasional**
- **28 inisiatif sektoral**

Pelaksanaannya dibahagikan kepada tiga fasa menuju 2030, dengan Fasa 1 (2021-2022) sebagai peringkat asas. Sasaran utama menjelang 2025 termasuk:

| Sasaran MyDIGITAL (menjelang 2025) | Angka |
|------------------------------------|-------|
| Sumbangan ekonomi digital kepada KDNK | Sekurang-kurangnya 25.5% |
| Pelaburan digital | RM70 bilion |
| PKS mengguna pakai e-dagang | 875,000 |

*Sumber: MyDIGITAL Progress Report 2021 (struktur teras/strategi/inisiatif dan angka 25.5% disahkan oleh laporan ini; halaman MITI dirujuk untuk konteks dasar keseluruhan).*

Menjelang akhir 2021, penggunaan e-dagang dalam kalangan PKS sudah mencapai **725,285 perniagaan** — kira-kira 83% daripada sasaran 2025 — menjadikan pendigitalan perniagaan kecil antara sasaran yang paling pantas bergerak. Panduan negara oleh Jabatan Perdagangan A.S. turut mengesahkan haluan ini, menganggarkan sumbangan ekonomi digital meningkat daripada kira-kira 23% KDNK pada 2022 kepada melebihi 25% menjelang 2025.

Dalam tempoh yang sama, pembaharuan **NeSR 2.0** seperti dibincangkan di atas turut berjalan, diselaraskan dengan agenda MyDIGITAL. (Dasar berkaitan seperti Dasar Revolusi Perindustrian Keempat Negara (N4IRP) turut diperkenalkan sekitar tempoh ini; tarikh tepat pelancarannya tidak dapat disahkan daripada sumber rasmi yang berjaya dibuka dan menanti pengesahan manusia — lihat verificationNeeded.)

### Peralihan MSC kepada Malaysia Digital

Pada era yang sama, rangka kerja lama MSC digantikan oleh inisiatif **Malaysia Digital (MD)**. Peralihan ini lebih daripada penjenamaan semula:

- **MSC Malaysia berasaskan lokasi.** Manfaat terikat kepada beroperasi dalam "cybercities" yang ditetapkan.
- **Malaysia Digital berasaskan aktiviti.** Kelayakan mengikut jenis kerja syarikat, jadi firma yang layak boleh memperoleh taraf tanpa mengira lokasinya di negara ini.

Syarikat bertaraf MSC dialihkan ke rangka kerja taraf MD yang ditadbir MDEC. Model ini melepaskan ikatan geografi yang menjadi ciri MSC sejak 1996.

## 2023: Kementerian Digital tersendiri

Selama hampir tiga dekad, dasar digital dikendalikan oleh agensi dan kementerian yang turut memikul portfolio lain. Ini berubah pada **12 Disember 2023**, apabila **Kementerian Digital** ditubuhkan dengan memecahkan Kementerian Komunikasi dan Digital kepada dua entiti berasingan. Buat kali pertama, agenda digital memperoleh kementerian sepenuh masa tersendiri.

**Gobind Singh Deo** dilantik sebagai Menteri Digital pertama. Penstrukturan ini turut menyusun semula agensi di bawah satu bumbung — antaranya MDEC, MyDIGITAL Corporation, Jabatan Digital Negara (JDN, hasil penstrukturan semula MAMPU), Jabatan Perlindungan Data Peribadi (JPDP), CyberSecurity Malaysia, Digital Nasional Berhad dan MYNIC Berhad.

Kesan strukturnya besar: dasar yang sebelum ini tersebar merentas beberapa kementerian kini mempunyai satu tuan rumah institusi, menjadikan pelaksanaan lebih tertumpu.

## 2024: Pejabat AI Kebangsaan

Peringkat terkini memberi fokus kepada kecerdasan buatan. **Pejabat AI Kebangsaan (National AI Office, NAIO)** diluluskan oleh Kabinet pada **28 Ogos 2024** dan dilancarkan secara rasmi oleh Perdana Menteri Anwar Ibrahim pada **12 Disember 2024**, sebagai inisiatif strategik di bawah Kementerian Digital.

Menurut halaman rasmi pelancaran, NAIO ditubuhkan untuk memupuk inovasi, memacu kerjasama merentas sektor, dan menyepadukan AI dalam kerangka kerajaan, industri serta masyarakat, di samping menerajui usaha penyelidikan, penggunaan dan pengkomersialan AI. Menurut laporan Tech For Good Institute pula, NAIO dijangka menerajui **Strategi AI Kebangsaan (National AI Strategy) yang meliputi 2026-2030**, sebagai kesinambungan AI Roadmap 2021-2025 yang dibangunkan sebelum ini oleh Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi (MOSTI); nama dan skop rasmi strategi tersebut menanti pengesahan dokumen rasmi. Pada tahun pertama operasinya, MyDIGITAL Corporation menyediakan bimbingan.

Pada pelancaran, Perdana Menteri menekankan keperluan "sustainability, integrity, and equitable wealth distribution" dan mahu bakat tempatan membangunkan sistem AI yang mencerminkan perspektif Malaysia, bukan semata-mata dipengaruhi perspektif sistem lain.

## Bagaimana setiap peringkat bersambung?

Cara paling mudah membaca garis masa ini ialah melihat setiap peringkat menyelesaikan had peringkat sebelumnya:

| Tahun | Peringkat | Apa yang ditambah |
|-------|-----------|-------------------|
| 1996 | MSC Malaysia | Zon, insentif dan Bill of Guarantees untuk menarik firma teknologi |
| Awal 2010-an | Digital Malaysia | Fokus diperluas daripada zon kepada seluruh ekonomi |
| 2016 | NeSR (mula 2016; kini NeSR 2.0 2021-2025) | E-dagang disasarkan sebagai tuas pertumbuhan tersendiri |
| 2021 | MyDIGITAL / MDEB | Blueprint kebangsaan menyatukan semua benang; MSC → Malaysia Digital |
| 2023 | Kementerian Digital | Agenda digital memperoleh kementerian tersendiri |
| 2024 | Pejabat AI Kebangsaan | Struktur khusus untuk AI; Strategi AI Kebangsaan dijangka meliputi 2026-2030 |

Perhatikan corak: setiap peringkat mengekalkan institusi peringkat sebelumnya (MDEC merentas hampir keseluruhannya) sambil menambah lapisan baharu — daripada zon fizikal, kepada ekonomi menyeluruh, kepada e-dagang, kepada blueprint bersepadu, kepada struktur institusi, dan kini kepada AI.

## Rangka kerja keputusan: peringkat mana yang relevan kepada anda?

Jika anda cuba memahami dasar mana yang terpakai kepada situasi anda, kerjakan soalan berikut mengikut urutan:

1. **Adakah anda mahu taraf dan insentif untuk syarikat teknologi?** Rujuk **Malaysia Digital (taraf MD)** yang menggantikan MSC — ia berasaskan aktiviti, bukan lokasi.
2. **Adakah fokus anda e-dagang dan pendigitalan PKS?** Rujuk **NeSR 2.0 (2021-2025)** dan program penggunaan e-dagang yang diselaras MDEC.
3. **Adakah anda mencari sasaran dan hala tuju dasar peringkat kebangsaan?** Rujuk **blueprint MyDIGITAL** untuk teras, strategi dan sasaran 2025/2030.
4. **Adakah soalan anda tentang tadbir urus atau agensi bertanggungjawab?** Rujuk **Kementerian Digital** (ditubuhkan 2023) dan agensi di bawahnya.
5. **Adakah ia berkaitan AI?** Rujuk **Pejabat AI Kebangsaan (NAIO)** dan Strategi AI Kebangsaan (dijangka meliputi 2026-2030).

## Kesilapan biasa

- **Menganggap MSC Malaysia masih beroperasi seperti asal.** Sejak 2021, model berasaskan lokasi MSC telah digantikan oleh Malaysia Digital yang berasaskan aktiviti; berada di luar cybercity tidak lagi melayakkan atau menghilangkan kelayakan.
- **Menganggap MyDIGITAL bermula dari kosong.** Blueprint 2021 mewarisi hampir tiga dekad institusi dan dasar — terutamanya MDEC dan rangka kerja e-dagang.
- **Mengelirukan sasaran dengan pencapaian sebenar.** "25.5% KDNK menjelang 2025" ialah sasaran MyDIGITAL, bukan angka yang telah dicapai; sentiasa namakan sama ada anda memetik sasaran atau ukuran sebenar.
- **Mengelirukan NeSR asal dengan NeSR 2.0.** NeSR diperkenalkan pada 2016; iterasi terkini ialah NeSR 2.0 (2021-2025) dengan sasaran berbeza.
- **Menyamakan Kementerian Digital dengan Kementerian Komunikasi.** Sejak 12 Disember 2023, keduanya adalah entiti berasingan.
- **Menganggap NAIO ialah pengawal selia AI berkuasa penuh sejak hari pertama.** Ia dilancarkan pada 12 Disember 2024 dengan mandat menyelaras dan melaksanakan, dan Strategi AI Kebangsaan yang dijangka meliputi 2026-2030 (menurut Tech For Good Institute).

## Apa yang seterusnya

Arah tuju jelas: selepas menyatukan dasar melalui MyDIGITAL dan mengukuhkan tadbir urus melalui Kementerian Digital, tumpuan seterusnya Malaysia beralih kepada kecerdasan buatan. Petunjuk terdekat ialah pelaksanaan **Strategi AI Kebangsaan** (dijangka meliputi 2026-2030, menurut Tech For Good Institute) oleh NAIO, di samping sasaran MyDIGITAL untuk 2025 dan seterusnya 2030.

Untuk angka terkini sumbangan ekonomi digital, rujuk keluaran tahunan Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM), manakala perkembangan dasar terbaharu boleh diikuti melalui laman rasmi Kementerian Digital, MDEC dan MyDIGITAL. Panduan berkaitan NegaraKu.md tentang ekonomi digital secara keseluruhan, blueprint MyDIGITAL dan peranan MDEC mendalami setiap lapisan garis masa ini.

## Sources

- About MSC Malaysia — Multimedia Super Corridor History & Background — https://www.msc.com.my/about.html (MSC Malaysia)
- Malaysia Digital Economy Blueprint (MyDIGITAL) — Digital Economy in Malaysia — https://www.miti.gov.my/index.php/pages/view/8527 (Kementerian Pelaburan, Perdagangan dan Industri (MITI))
- MyDIGITAL Progress Report 2021: Building A Dynamic Digital Economy By 2030 — https://www.mydigital.gov.my/mydigital-progress-report-2021-building-a-dynamic-digital-economy-by-2030/ (MyDIGITAL, Kementerian Ekonomi Malaysia)
- National E-Commerce Strategic Roadmap (NESR) — https://mdec.my/nesr (Malaysia Digital Economy Corporation (MDEC))
- Malaysia Launches National AI Office (NAIO) — https://www.mydigital.gov.my/malaysia-launches-national-ai-office-naio/ (MyDIGITAL, Kementerian Ekonomi Malaysia)
- Malaysia — Digital Economy (Country Commercial Guide) — https://www.trade.gov/country-commercial-guides/malaysia-digital-economy (International Trade Administration, U.S. Department of Commerce)
- Charting Malaysia's Digital Future: A Digital Odyssey — https://techforgoodinstitute.org/blog/perspectives/charting-malaysias-digital-future-a-digital-odyssey/ (Tech For Good Institute)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0