Ledakan Pusat Data Malaysia: Kapasiti, Tekanan dan Tindak Balas Dasar

Dalam masa kurang tiga tahun, sebidang tanah di selatan Johor merentangi tambak dari Singapura telah menjadi salah satu tempat paling dicari di dunia untuk memasang pelayan. Gergasi awan, pengendali kolokasi dan syarikat pemula AI telah membanjiri kawasan itu — dan kini Malaysia mendapati bahawa talian kuasa dan paip air di bawah ledakan itu mempunyai had.

Kisah lonjakan pusat data Malaysia tidak lagi hanya tentang tajuk berita pelaburan. Ia tentang berapa banyak elektrik yang boleh diserap oleh grid kebangsaan, berapa banyak air yang mampu diluangkan oleh negeri yang mudah kemarau, dan bagaimana kerajaan menentukan pelayan mana yang berbaloi dengan tekanan itu. Pada 2025 dan 2026, persoalan-persoalan itu bertembung dengan dasar dengan cara yang menetapkan semula peraturan permainan.

Sebesar mana ledakan pusat data Malaysia, dan di mana ia berlaku?

Secara majoritinya, jawapannya ialah Johor. Analisis oleh ISEAS-Yusof Ishak Institute mendapati Johor menyumbang hampir 80% kapasiti IT pusat data langsung Malaysia setakat 2024 — kepekatan yang dibina atas tanah murah, kedekatan dengan pasaran Singapura yang tepu, ketersambungan kabel dasar laut dan, sehingga baru-baru ini, akses yang agak mudah kepada kuasa dan air.

Angka peringkat negeri amat ketara. Setakat November 2025, Johor telah meluluskan 51 projek pusat data dengan nilai pelaburan gabungan sebanyak RM182.96 bilion, menurut The Star. Daripada jumlah itu, 17 telah pun beroperasi, 11 dalam pembinaan, dan 23 telah diluluskan sepanjang 2025 sahaja. Hab pusat data paling pesat berkembang di Asia Tenggara telah, pada dasarnya, muncul di dalam satu negeri Malaysia sahaja.

Selebihnya negara memainkan peranan sokongan. Greater Kuala Lumpur — Cyberjaya, Lembah Klang dan sebahagian Selangor — menempatkan banyak kemudahan dari segi bilangan, tetapi Johor mendahului dari segi kapasiti keseluruhan. Melihat ke hadapan, analisis oleh firma guaman White & Case LLP, yang dipetik oleh pv magazine, menjangkakan Johor akan menyumbang kira-kira 60% kapasiti pusat data Malaysia menjelang 2030.

Bolehkah grid menampungnya? Apa yang dilakukan TNB

Utiliti kebangsaan Malaysia, Tenaga Nasional Berhad (TNB), berada di tengah-tengah ledakan itu. TNB telah menyatakan bahawa ia sedang bersiap untuk memenuhi sehingga 5,000 MW (5 GW) permintaan pusat data menjelang 2035, menurut Business Today. Sebagai konteks, jumlah kapasiti penjanaan terpasang TNB sendiri adalah kira-kira 27,690 MW, dan ia memegang lebih kurang 51.4% bahagian pasaran penjanaan — jadi pusat data sahaja akhirnya boleh menuntut sekeping bahagian yang setara dengan hampir satu perlima daripada armada semasa utiliti itu.

Salur paip itu nyata tetapi masih meningkat. ISEAS melaporkan bahawa, setakat Disember 2024, kira-kira 38 projek pusat data telah memperoleh Perjanjian Bekalan Elektrik (ESA) dengan TNB, mewakili kira-kira 5.9 GW permintaan maksimum masa hadapan. Namun penggunaan sebenar jauh ketinggalan berbanding kontrak: hanya sekitar 405 MW beban ditarik berbanding 13.76 GW kapasiti dikontrak — kira-kira 3% penggunaan. Jurang itulah inti perdebatan grid. Kontrak tidak serta-merta menjadi beban, tetapi jika walaupun sebahagian besar daripadanya dihidupkan, ISEAS mengira bahawa permintaan maksimum projek sedia ada akan mencecah hampir 43% daripada jumlah bekalan TNB.

Untuk menyambungkan projek yang benar-benar diteruskan, TNB membina laluan pantas dipanggil Green Lane. Ia memampatkan tempoh sambungan grid pusat data daripada kira-kira 36 bulan kepada 12 bulan. Contoh utama mekanisme itu ialah kampus Sedenak milik Princeton Digital Group di Johor — tapak 190 MW yang disambungkan dalam masa setahun menerusi Green Lane.

Metrik	Angka	Sumber (tarikh)
Sasaran permintaan pusat data TNB	Sehingga 5,000 MW menjelang 2035	Business Today (Nov 2025)
Jumlah kapasiti terpasang TNB	~27,690 MW	Business Today (Nov 2025)
ESA ditandatangani dengan TNB	38 projek / 5.9 GW permintaan maks	ISEAS (setakat Dis 2024)
Beban sebenar vs dikontrak	~405 MW vs 13.76 GW (~3%)	ISEAS (Dis 2024)
Masa sambungan Green Lane	36 bulan → 12 bulan	Business Today (Nov 2025)

Penyelesaian jangka panjang yang ditunjukkan TNB dan kerajaan ialah bekalan, bukan sekadar kelajuan sambungan. Rancangan termasuk menyalurkan lebih banyak elektrik dari Sarawak — kaya dengan kuasa hidro — ke Semenanjung Malaysia, dan akhirnya memanfaatkan Grid Kuasa ASEAN untuk saling sambungan serantau.

Mengapa air merupakan kekangan yang lebih sukar?

Elektrik mendapat tajuk berita, tetapi di Johor air menjadi had yang mengikat terlebih dahulu.

Pusat data besar melepaskan haba, dan kebanyakannya melakukannya dengan penyejukan berasaskan air. Reka bentuk paling rendah dan paling banyak menggunakan air — sering dilabel Tier 1 dan Tier 2 dalam laporan tempatan — boleh menggunakan sebanyak 50 juta liter air sehari, kira-kira isipadu 20 kolam renang Olimpik, dan sehingga 200 kali lebih banyak daripada kemudahan tier lebih tinggi yang dioptimumkan kecekapan, menurut The Star.

Itu bertembung dengan sebuah negeri yang sudah berada dalam tekanan air. Pada penghujung 2025, pihak berkuasa Johor meminta pemaju menangguhkan projek pengembangan penyejukan air selama sekurang-kurangnya 18 bulan — memberitahu sebahagiannya untuk secara berkesan menunggu air sehingga pertengahan 2027, seperti dilaporkan South China Morning Post. Johor menempatkan 15 pusat data yang beroperasi pada ketika itu, dengan berpuluh lagi dalam pembinaan. Tekanan itu bukan semata-mata tentang pusat data: SCMP melaporkan bahawa kemalangan perlombongan pasir memaksa empat loji rawatan ditutup, memutuskan bekalan air kepada lebih separuh daripada 1.7 juta penduduk di kawasan bekalan yang terjejas sehingga 12 jam, dan penduduk telah mengadu tentang gangguan bekalan yang semakin teruk. (Jumlah penduduk negeri Johor adalah kira-kira 4.19 juta pada 2024, menurut Jabatan Perangkaan Malaysia, jadi angka 1.7 juta itu menunjukkan asas pengguna yang dikhidmati oleh loji-loji tersebut — merentangi daerah Johor Bahru, Kota Tinggi, Kulai dan Pontian — dan bukan keseluruhan negeri.)

Pegawai membingkaikan masalah itu dengan berhati-hati. “Bukan kecukupan, tetapi pengurusan … bagaimana untuk memastikan air disalurkan ke tempat yang betul,” kata Lee Ting Han, ahli majlis mesyuarat kerajaan negeri Johor bagi pelaburan dan perdagangan. Sumber air terletak sebahagian besarnya di bahagian tengah dan timur negeri, manakala permintaan paling berat — industri dan pusat data berhampiran Singapura — berada di selatan.

Tindak balas kawal selia adalah tegas: Johor menghentikan kelulusan bagi pusat data Tier 1 dan Tier 2, mengalihkan pelaburan ke arah kemudahan tier lebih tinggi yang memenuhi penanda aras kelestarian dan kecekapan tenaga yang lebih ketat. Seperti diungkapkan pengerusi jawatankuasa perumahan dan kerajaan tempatan negeri Mohd Jafni Md Shukor, Johor mahu semua pusat data memenuhi piawaian yang lebih ketat selaras dengan penanda aras antarabangsa.

Apa yang berubah pada 2026: sekatan bukan AI

Kerajaan persekutuan kemudian melangkah lebih jauh. Pada 24 Februari 2026, semasa Waktu Pertanyaan Menteri di Dewan Rakyat, Perdana Menteri Anwar Ibrahim mengesahkan bahawa kerajaan telah menyekat kemasukan pusat data baharu yang tidak berkaitan AI selama hampir dua tahun untuk mengurangkan tekanan ke atas grid kebangsaan dan bekalan air, seperti dilaporkan oleh Bernama dan kemudiannya pv magazine.

Pegawai telah membingkaikan ini sebagai penapis kualiti berbanding kuantiti. Permohonan bagi pusat data yang “tiada kaitan dengan AI” telah pun dihentikan, kata Anwar, manakala projek yang menawarkan manfaat teknologi tinggi dan pembangunan AI lebih mudah diluluskan. Setakat penerbitan pada Ogos 2026, tiada sumber rasmi atau berita melaporkan sekatan itu dicabut atau dilanjutkan secara rasmi, jadi ia kekal berkuat kuasa. Rasional yang dinyatakan kerajaan ialah kemudahan AI dan pengkomputeran termaju memberikan lebih banyak nilai ekonomi dan teknologi bagi setiap megawatt dan setiap liter berbanding kolokasi komoditi atau penyimpanan.

Anwar juga menegaskan bahawa Malaysia masih menjangkakan kapasiti kuasa dan air yang mencukupi walaupun penggunaan meningkat, dengan menunjukkan sekali lagi kepada bekalan jangka panjang dari Sarawak dan Grid Kuasa ASEAN. Ringkasnya: negara tidak menutup pintu, ia menyempitkannya.

AI masuk, selebihnya keluar: bagaimana rangka keputusan berfungsi kini

Bagi sesiapa yang menimbang projek pusat data Malaysia, logik kelulusan berkesan pada 2026 tersusun lebih kurang seperti ini:

1. Adakah ia tertumpu kepada AI atau pengkomputeran termaju? Projek berkaitan AI diutamakan untuk kelulusan. Kolokasi komoditi dan beban kerja bukan AI menghadapi pembekuan hampir dua tahun ke atas kemasukan baharu.
2. Apakah tier penyejukannya? Di Johor, reka bentuk Tier 1 dan Tier 2 yang menggunakan banyak air secara berkesan tidak lagi diterima; kemudahan tier lebih tinggi yang cekap air dan tenaga lebih digemari.
3. Bolehkah ia mendapat kuasa dalam tempoh yang realistik? Green Lane TNB boleh memampatkan sambungan kepada kira-kira 12 bulan, tetapi ESA yang ditandatangani ialah kontrak, bukan jaminan beban jangka dekat.
4. Adakah ia sesuai dengan ketersediaan air? Di Johor, pengembangan penyejukan air mungkin terpaksa menunggu sehingga pertengahan 2027; penempatan berhampiran bekalan yang tersedia adalah penting.
5. Adakah ia sejajar dengan kedaulatan? Projek yang menyokong matlamat Dasar Pengkomputeran Awan Kebangsaan — infrastruktur berdaulat, selamat, lestari — lebih selesa dengan strategi kebangsaan.

Di manakah letaknya kedaulatan data?

Selain himpitan sumber fizikal, Malaysia cuba membentuk apa yang berjalan di dalam kemudahan-kemudahan ini. Pada 2025 Kementerian Digital — diterajui Gobind Singh Deo, Menteri Digital pertama Malaysia, yang memegang jawatan sejak Disember 2023 — melancarkan Dasar Pengkomputeran Awan Kebangsaan (NCCP), yang diperkenalkan di ASEAN AI Summit Malaysia 2025.

Cita-cita utama NCCP ialah menjadikan Malaysia hab awan bertaraf dunia menjelang 2030, dibina atas lima tonggak merangkumi transformasi sektor awam, pertumbuhan sektor swasta dan PMKS, keselamatan data, keterangkuman digital dan kelestarian alam sekitar. Prinsip terasnya ialah kedaulatan data — memastikan data yang dijana dalam Malaysia ditadbir oleh undang-undang Malaysia — diperkukuh dengan rancangan bagi awan AI berdaulat untuk mengekalkan set data kebangsaan yang sensitif di dalam negara.

Lapisan dasar itu penting kerana ia menghubungkan ledakan perkakasan dengan kepentingan negara. Gugusan pusat data yang kebanyakannya menyediakan perkhidmatan kepada hiperskala asing ialah industri eksport; satu yang turut menjadi tapak awan berdaulat, beban kerja kerajaan dan AI domestik ialah infrastruktur strategik. Sekatan bukan AI dan NCCP menunjuk ke arah yang serupa: mengutamakan pengkomputeran bernilai lebih tinggi dan sejajar kedaulatan berbanding kapasiti komoditi.

Kesilapan dan salah tafsir yang lazim

• Mengelirukan kontrak dengan penggunaan. Tajuk berita tentang gigawatt permintaan “ditandatangani” menggambarkan ESA, bukan beban sebenar. Data ISEAS menunjukkan penggunaan sebenar hampir 3% daripada kapasiti dikontrak pada penghujung 2024. Tekanan itu ialah risiko masa hadapan, bukan gangguan bekalan hari ini.
• Menganggap pembekuan sebagai larangan penuh. Ia bukan begitu. Projek bukan AI yang baharu disekat; projek AI dan pengkomputeran termaju masih boleh diluluskan.
• Melayani air dan kuasa sebagai satu masalah. Kedua-duanya mempunyai geografi berbeza dan penyelesaian berbeza. Had air Johor menggigit sebelum grid, dan diuruskan di peringkat negeri, manakala bekalan kuasa ialah persoalan kebangsaan, TNB-dan-Sarawak.
• Terlalu bergantung pada satu angka kapasiti. “Johor = 60% menjelang 2030” (White & Case LLP), “80% kapasiti IT langsung pada 2024” (ISEAS), dan “5,000 MW menjelang 2035” (TNB) mengukur perkara berbeza — bahagian unjuran, kapasiti langsung semasa, dan sasaran permintaan. Petik metrik dan tarikhnya, bukan sekadar angka.
• Mengabaikan perbezaan tier. Penghentian Tier 1/Tier 2 adalah tentang keamatan air, bukan saiz keseluruhan — sebuah kampus tier lebih tinggi yang besar tetapi cekap boleh lebih dialu-alukan daripada satu yang kecil tetapi dahagakan air.

Apa yang seterusnya

Trajektori jangka dekat ialah perlambatan terurus dan bukannya keruntuhan. Jangkakan kelulusan berterusan bagi projek tertumpu AI dan tier lebih tinggi; gambaran air Johor yang hanya reda apabila bekalan dan pengagihan mengejar ke arah pertengahan 2027; dan TNB yang secara mantap menukar salur ESA-nya menjadi beban sebenar sambil mengejar sasaran 5,000 MW-menjelang-2035. Perhatikan tiga perkara: sama ada bekalan Sarawak-ke-Semenanjung dan Grid Kuasa ASEAN tiba mengikut jadual, sama ada sekatan bukan AI dicabut atau dilanjutkan berhampiran penanda kira-kira dua tahunnya, dan sejauh mana tajam peraturan kedaulatan dan kelestarian NCCP membentuk semula pengendali yang membina di sini. Jika tuas-tuas itu bergerak bersama, Malaysia mengekalkan ledakan tanpa merosakkan grid; jika ia tergelincir, tekanan itu kembali — kali ini dengan tapak mudah sudah pun diambil.