Stamp Duty on Share Transfers and the Form of Transfer of Securities

Dua perkara mengenai penyeteman pindah milik saham masih tersilap dalam kebanyakan nota amalan Malaysia: borang yang disyorkan telah dimansuhkan bersama Akta Syarikat 1965, dan duti itu bukan dikenakan ke atas apa yang sebenarnya dibayar oleh pembeli.

Borang itu

Tiada lagi Form 32A. Ia ditetapkan di bawah Akta Syarikat 1965 dan tidak terus wujud selepas pemansuhan akta itu. Instrumen semasa ialah Borang Pindah Milik Sekuriti di bawah s.105 Akta Syarikat 2016, iaitu borang yang dinamakan dalam garis panduan LHDN sendiri apabila ia menetapkan apa yang mesti disertakan bersama satu permohonan penyeteman.

Perhatikan satu perangkap berkaitan. Akta Setem 1949 mempunyai s.32A tersendiri, bertajuk obligation to execute contract note. Ia tidak ada kaitan dengan borang pindah milik saham, dan kebetulan penomboran ini telah menyebarkan banyak kekeliruan.

Kadar duti

Item 32(b) Jadual Pertama mengenakan RM3 bagi setiap RM1,000 atau sebahagian pecahan RM1,000 — 0.3% — dikira ke atas harga atau nilai saham itu pada tarikh pindah milik, mana-mana yang lebih tinggi.

Tiada siling wang ringgit. Siling RM1,000 yang tersebar dalam komentar sekunder adalah kepunyaan nota kontrak di bawah item 31, yang berkaitan dengan sekuriti tersenarai dan merupakan instrumen yang sama sekali berbeza.

Di bawah item 5 Jadual Ketiga, orang yang bertanggungjawab ialah penerima hibah atau pemindah terima — pembeli, bukan penjual.

Bagaimana saham dinilai

Oleh sebab duti dikira ke atas yang lebih tinggi antara harga dan nilai, satu pindah milik pada RM1 antara ahli keluarga tidak menghasilkan duti RM0.003. Garis panduan LHDN mengenai penyeteman pindah milik saham dalam syarikat yang tidak tersenarai di Bursa Malaysia, bertarikh 6 November 2019 dan berkuat kuasa dari 1 Jun 2019, menetapkan asas-asas berikut:

Syarikat	Nilai bagi tujuan duti
Jualan yang memerlukan kelulusan Suruhanjaya Sekuriti	Harga atau nilai yang diluluskan SC
Syarikat mengalami kerugian	Yang lebih tinggi antara NTA atau balasan
Syarikat berkeuntungan	Yang lebih tinggi antara NTA atau balasan
Syarikat baru diperbadankan	Balasan
Syarikat tidak aktif (dormant)	Yang lebih tinggi antara NTA atau balasan

Dua asas yang lebih lama telah dimansuhkan oleh garis panduan itu:

• Nilai par, berikutan keputusan Mahkamah Persekutuan dalam Pemungut Duti Setem, Pulau Pinang v. Malaysia Smelting Corporation Bhd [2012] 5 CLJ 273, yang memutuskan bahawa nilai par bukanlah nilai sebenar sesuatu saham pada tarikh pindah milik tetapi nilainya semasa ia pertama kali diterbitkan.
• Nisbah harga-perolehan (price-earnings ratio), kerana nisbah dalam garis panduan 2001 itu berasal daripada Capital Issues Committee, yang telah digantikan oleh Suruhanjaya Sekuriti, dan SC tidak menetapkan sebarang nisbah.

Formula NTA ialah:

NTA = Jumlah Aset − Aset Tidak Ketara − Jumlah Liabiliti

NTA sesaham = NTA ÷ jumlah bilangan saham yang diterbitkan

Akaun teraudit syarikat itu mesti dikemukakan bersama borang pindah milik.

Satu contoh dikerjakan, mengikut contoh LHDN sendiri

Sebuah syarikat mempunyai jumlah aset sebanyak RM141,773,958, tiada aset tidak ketara dan jumlah liabiliti sebanyak RM37,925,789, dengan 40,000,000 saham diterbitkan. 28,000,000 saham dipindah milik pada balasan yang dinyatakan sebanyak RM39,690,907.

• NTA = RM141,773,958 − 0 − RM37,925,789 = RM103,848,169
• NTA sesaham = RM103,848,169 ÷ 40,000,000 = RM2.5962
• Nilai saham yang dipindah milik = RM2.5962 × 28,000,000 = RM72,693,600

NTA melebihi balasan itu, jadi duti dikira ke atas RM72,693,600. Angka itu dibundarkan naik ke RM1,000 terdekat, menghasilkan RM72,694,000, sebelum item 32(b) digunakan:

RM72,694,000 ÷ RM1,000 × RM3 = RM218,082.

Duti sebanyak RM218,082 ke atas satu urus niaga bernilai RM39.7 juta — kerana asas penilaian, bukan harga, yang menentukan caj itu.

Pindah milik saham tidak termasuk dalam Fasa 1 STSDS

Ini wajar dinyatakan dengan jelas kerana perkataan “sekuriti” muncul dalam skop Fasa 1 dan kerap disalah tafsir. Dalam garis panduan operasi LHDN, penyata Sekuriti Fasa 1 meliputi penyerahan hak, pindah milik dan novasi harta selain daripada harta tanah, saham dan perniagaan. Pindah milik saham disenaraikan antara instrumen yang terus ditaksir secara formal, bersama-sama pindah milik harta tanah dan pindah milik perniagaan.

Akibat praktikal: anda masih mengemukakan untuk taksiran dan menunggu notis, bayaran menjadi kena dibayar dalam 14 hari dari tarikh notis di bawah s.40 berbanding 30 hari daripada tarikh pengemukaan, dan program remisi penalti 2026 — yang hanya terpakai kepada instrumen Fasa 1 yang ditaksir sendiri — tidak meliputi pindah milik saham.

Pelepasan ke atas pindah milik dalam kumpulan (intra-group)

Jika pindah milik itu sebahagian daripada satu penyusunan semula korporat dan bukan jualan kepada pihak ketiga, duti itu mungkin langsung tidak perlu dibayar. Seksyen 15 dan 15A Akta Setem memberikan pelepasan bagi penyusunan semula atau penggabungan syarikat, dan bagi pindah milik harta — termasuk saham — antara syarikat berkaitan.

Dua perkara praktikal. Pelepasan itu perlu dituntut, bukan automatik: LHDN mengarahkan agar permohonan di bawah s.15 dan s.15A dikemukakan kepada Pejabat Pengarah Negeri yang berkaitan, bukan melalui saluran penyeteman biasa. Dan syarat-syaratnya cukup ketat sehingga tuntutan itu harus dinilai sebelum pindah milik itu dilaksanakan, kerana instrumen itu masih perlu disetem dalam tempoh 30 hari sama ada pelepasan itu akhirnya diberikan ataupun tidak.

Urus niaga yang sama, dua kali

Satu jualan saham oleh sebuah syarikat mencetuskan dua kewajipan yang sama sekali berasingan yang kerap digabungkan menjadi satu oleh pengamal.

	Duti setem	Cukai keuntungan modal
Apa yang dicukai	Instrumen itu	Keuntungan itu
Kadar	0.3% daripada harga atau nilai	10% daripada keuntungan, atau pilihan 2% bagi aset pra-2024
Siapa yang membayar	Pemindah terima	Pelupus
Tarikh akhir	30 hari daripada pelaksanaan	60 hari daripada pelupusan, bagi kedua-dua penyata dan bayaran
Terpakai kepada	Setiap pindah milik	Hanya jika pelupus itu ialah syarikat, LLP, badan amanah atau koperasi

Logik penilaian bertindih tetapi tidak sama. Bagi CGT, LHDN menerima NTA sebagai satu kaedah yang munasabah untuk menetapkan nilai pasaran apabila balasan perlu digantikan — contohnya antara orang yang berkaitan di bawah s.65E(8). Bagi duti setem, NTA bukan sekadar diterima tetapi merupakan lantai (floor): duti dikenakan ke atas yang lebih tinggi antara NTA dan balasan dalam setiap kategori kecuali syarikat yang baru diperbadankan.

Jadi satu pindah milik tunggal antara syarikat berkaitan boleh menghasilkan satu pengiraan duti setem berasaskan NTA, satu pengiraan CGT berasaskan NTA, satu jam 30 hari dan satu jam 60 hari — dan keciciran mana-mana satu adalah satu kemungkiran (default) yang berasingan.

Kesilapan lazim

• Meminta Form 32A. Gunakan Borang Pindah Milik Sekuriti s.105.
• Mengira duti ke atas balasan sahaja. Ia adalah yang lebih tinggi antara harga dan nilai.
• Menggunakan nilai par. Dimansuhkan sebagai satu asas pada 2019.
• Menganggap terdapat siling RM1,000. Itu kepunyaan nota kontrak di bawah item 31.
• Menganggap pindah milik saham ditaksir sendiri mulai 2026. Ia kekal di bawah taksiran formal sehingga Fasa 3.
• Memfailkan duti setem tetapi terlupa penyata CGT. Pembayar cukai yang berbeza, tarikh akhir yang berbeza, borang yang berbeza.
• Terlupa membundarkan naik ke RM1,000 terdekat sebelum mengenakan kadar itu.

Langkah seterusnya

Dapatkan akaun teraudit terkini syarikat sasaran sebelum menetapkan harga urus niaga, bukan selepasnya — NTA menetapkan lantai duti dan boleh menaikkan kos secara ketara melebihi apa yang dipersetujui oleh pihak-pihak. Kemudian catat kedua-dua jam itu secara berasingan dalam diari: 30 hari bagi instrumen itu dan, jika penjual itu sebuah syarikat, 60 hari bagi penyata cukai keuntungan modal dan pembayarannya.