Cukai Pendapatan Petroleum: Rejim Berasingan daripada Cukai Korporat

Sebuah syarikat minyak yang menggerudi di luar pantai Terengganu dan sebuah kilang di Shah Alam kedua-duanya membayar cukai kepada Malaysia — tetapi mereka tidak membayarnya di bawah undang-undang yang sama. Pendapatan petroleum huluan berada dalam rejim tersendiri yang dikepung, dengan kadarnya sendiri, penyata cukainya sendiri, dan buku peraturannya sendiri.

Mengapa petroleum dicukai di bawah undang-undang yang berasingan?

Sejak 1967, Malaysia telah mengenakan cukai ke atas pendapatan daripada perolehan petroleum menerusi satu statut khusus dan bukan kod pendapatan perniagaan biasa. Akta Petroleum (Cukai Pendapatan) 1967 (PITA), dalam kata-katanya sendiri, ialah “Suatu Akta untuk mengenakan cukai ke atas pendapatan daripada perolehan petroleum di Malaysia.”

Maka sebuah syarikat yang menjalankan operasi petroleum — ditakrifkan dalam Seksyen 2 sebagai “mencari dan memperoleh atau mendapatkan petroleum di Malaysia” — dinilai di bawah PITA bagi pendapatan tersebut. Sebarang aktiviti bukan petroleum yang dijalankannya dicukai secara berasingan di bawah Akta Cukai Pendapatan 1967 yang biasa. Kedua-dua aliran ini tidak bercampur, dan pagar kepungan (ring fence) PITA menghalang keuntungan huluan daripada dilindung oleh kerugian yang tidak berkaitan.

Takrifan ini sengaja berhenti pada rantaian kepala-telaga-ke-pasaran (wellhead-to-market). Seksyen 2 mengecualikan pengangkutan petroleum di luar Malaysia dan sebarang proses penapisan atau pencairannya — aktiviti hiliran (downstream) tersebut kembali tertakluk kepada cukai korporat biasa.

Apakah kadarnya?

38%. Seksyen 23(1) PITA menyatakan cukai yang boleh dikenakan “hendaklah suatu amaun yang bersamaan dengan tiga puluh lapan peratus daripada pendapatan bercukainya bagi tahun taksiran itu.” Ia jauh lebih tinggi daripada kadar korporat standard Malaysia iaitu 24%.

Aktiviti huluan	Kadar efektif cukai pendapatan petroleum
Operasi petroleum standard	38%
Medan marginal yang layak	~25%
PSC aset lewat-hayat yang layak	25%

Bagaimanakah kadar yang dikurangkan berfungsi?

Kadar utama 38% bukanlah keseluruhan ceritanya. Dua pelepasan yang disasarkan menurunkan beban efektif bagi medan yang lebih sukar dikeluarkan:

• Medan marginal. Pengecualian sebahagian daripada pendapatan bercukai mengurangkan kadar efektif daripada 38% kepada kira-kira 25%, menggalakkan pembangunan penemuan yang lebih kecil atau lebih mahal.
• Aset lewat-hayat (LLA). Kontraktor yang menandatangani kontrak perkongsian pengeluaran aset lewat-hayat antara 1 Januari 2020 dan 31 Disember 2029 mendapat kadar 25%, serta elaun modal dipercepatkan (elaun permulaan 20% dan elaun tahunan 40% ke atas loji yang layak) dan keupayaan untuk membawa balik kerugian penyahtauliahan (decommissioning) kepada dua tahun taksiran sebelumnya.

Kedua-dua pelepasan ini terletak dalam PITA dan bukan dalam kod korporat — ia mengubah saiz asas bercukai atau kadar elaun, bukan hakikat asas bahawa ini ialah cukai petroleum.

Siapakah yang sebenarnya membayarnya?

“Orang yang boleh dicukai” (chargeable person) di bawah PITA biasanya ialah kontraktor perkongsian pengeluaran (PSC) atau entiti berkaitan Petronas yang benar-benar memperoleh petroleum, memfailkan penyata petroleumnya sendiri dan mengira elaun modal ke atas perbelanjaan petroleum yang layak. Pendapatan huluan tersebut dikenakan cukai pada kadar PITA 38% dan bukan pada kadar korporat biasa.

Apa seterusnya

Jika anda turut memerlukan sisi lejar yang biasa, baca nota iringan tentang cukai pendapatan korporat standard Malaysia. Bagi perancang huluan, syarat tepat medan marginal dan LLA dinyatakan dalam peraturan subsidiari PITA dan garis panduan PETRONAS — sahkan kelayakan dan tarikh akhir pemfailan dengan LHDN dan penasihat cukai berlesen sebelum bergantung pada mana-mana kadar yang dikurangkan.