# Raja dan Yang di-Pertua Negeri: dua jenis ketua negeri di Malaysia

> Tiga belas negeri Malaysia, dua model ketua negeri: sembilan negeri diketuai oleh Raja yang mewarisi takhta, empat lagi oleh Yang di-Pertua Negeri yang dilantik. Artikel ini menerangkan perbezaan perlembagaan antara kedua-duanya secara deskriptif — gelaran, cara dilantik, tempoh jawatan, kedudukan sebagai Ketua agama Islam, dan keahlian Majlis Raja-Raja.

- Category: states
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-07-24
- Canonical: https://negaraku.md/states/rulers-and-governors

---

Malaysia mempunyai 13 negeri, tetapi hanya sembilan takhta. Empat negeri lagi
diketuai oleh seseorang yang tidak duduk di atas takhta langsung — dia dilantik,
berkhidmat untuk tempoh terhad, kemudian pulang sebagai rakyat biasa.

Itulah pembahagian asas yang sering dikelirukan: **Raja** yang mewarisi jawatan
di sembilan negeri, dan **Yang di-Pertua Negeri** yang dilantik di empat negeri.
Kedua-duanya ketua negeri berperlembagaan, tetapi Perlembagaan Persekutuan
memberi mereka jalan masuk, tempoh, dan peranan yang berbeza.

## Dua kategori, satu jadual

| | Negeri beraja | Negeri tidak beraja |
| --- | --- | --- |
| Bilangan | Sembilan | Empat |
| Negeri | Johor, Kedah, Kelantan, Pahang, Perak, Perlis, Selangor, Terengganu, Negeri Sembilan | Melaka, Pulau Pinang, Sabah, Sarawak |
| Gelaran ketua | Sultan / Raja / Yang di-Pertuan Besar | Yang di-Pertua Negeri |
| Cara memegang jawatan | Diwarisi menurut Perlembagaan dan adat negeri | Dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong |
| Tempoh | Seumur hidup | Empat tahun (boleh disambung) |
| Ketua agama Islam negeri | Raja negeri berkenaan | Yang di-Pertuan Agong (Perkara 3(3)) |

## Sembilan Raja, tiga gelaran

Perkara yang mengejutkan sesetengah orang: bukan semua Raja bergelar "Sultan".
Perlembagaan Persekutuan menggunakan istilah umum **Raja** (*Ruler*) untuk
merangkumi tiga gelaran yang berbeza.

| Gelaran | Negeri |
| --- | --- |
| Sultan | Johor, Kedah, Kelantan, Pahang, Perak, Selangor, Terengganu |
| Raja | Perlis |
| Yang di-Pertuan Besar | Negeri Sembilan |

Gelaran berbeza kerana sejarah dan adat setiap negeri berbeza. Yang di-Pertuan
Besar [Negeri Sembilan](/states/negeri-sembilan) tidak mewarisi takhta secara
langsung; baginda dipilih oleh Undang Yang Empat menurut sistem Adat Perpatih —
namun tetap seorang Raja pemerintah di sisi Perlembagaan.

Yang menyatukan ketiga-tiga gelaran ini ialah cara jawatan itu berpindah:
**diwarisi**, bukan dilantik oleh mana-mana pihak persekutuan. Perkara 71
Perlembagaan Persekutuan menjamin hak seseorang Raja untuk mewarisi serta memegang
kedudukan, hak dan keistimewaan Raja negeri itu. Sebarang pertikaian tentang hak
untuk mewarisi ditentukan menurut Perlembagaan negeri berkenaan, bukan oleh
Kerajaan Persekutuan.

## Empat Yang di-Pertua Negeri, satu mekanisme

[Melaka](/states/melaka), [Pulau Pinang](/states/penang), Sabah dan Sarawak tidak
mempunyai Raja. Perkara 160(2) Perlembagaan Persekutuan mentakrifkan **Yang
di-Pertua Negeri** sebagai Ketua Negeri bagi sesebuah negeri yang tidak mempunyai
Raja. Dalam bahasa Inggeris, jawatan ini dirujuk sebagai *Governor*.

Mekanik jawatan itu terletak dalam seksyen 19A hingga 19D Jadual Kelapan
[Perlembagaan Persekutuan](/law/federal-constitution):

| Peruntukan | Kesannya |
| --- | --- |
| 19A(1) | Dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong yang bertindak menurut budi bicaranya, tetapi selepas berunding dengan Ketua Menteri |
| 19A(2) | Tempoh jawatan **empat tahun**; boleh meletak jawatan pada bila-bila masa; boleh dipecat oleh Yang di-Pertuan Agong susulan usul Dewan Undangan Negeri yang disokong undi tidak kurang dua pertiga jumlah ahli |
| 19B(1) | Bukan warganegara, atau warganegara melalui naturalisasi atau pendaftaran, tidak boleh dilantik |
| 19B(2) | Tidak boleh memegang jawatan berpendapatan dan tidak boleh melibatkan diri secara aktif dalam perusahaan perdagangan |
| 19C | Perundangan negeri hendaklah memperuntukkan Senarai Sivil yang dipertanggungkan pada Kumpulan Wang Disatukan negeri dan tidak boleh dikurangkan sepanjang tempoh jawatan |

Kerana jawatan ini dilantik, ia terbuka kepada individu terpilih — bukan waris
sesebuah keluarga. Setelah tempoh empat tahun berakhir (atau disambung),
pemegangnya kembali menjadi rakyat biasa.

## Perbezaan yang benar-benar konkrit

Perbezaan gelaran itu membawa akibat perlembagaan yang nyata, bukan sekadar
tatanama.

**Ketua agama Islam negeri.** Di negeri beraja, Raja ialah Ketua agama Islam bagi
negerinya. Bagi empat negeri tidak beraja, Perkara 3(3) memperuntukkan bahawa
Perlembagaan Melaka, Pulau Pinang, Sabah dan Sarawak hendaklah masing-masing
memberikan **Yang di-Pertuan Agong** kedudukan sebagai Ketua agama Islam di
negeri itu.

**Keahlian Majlis Raja-Raja tidak sama tarafnya.** Menurut laman rasmi Majlis
Raja-Raja, Majlis terdiri daripada sembilan Raja dan empat Yang di-Pertua Negeri.
Namun Jadual Kelima Perlembagaan Persekutuan mengecualikan Yang di-Pertua Negeri
daripada prosiding berkaitan:

- pemilihan atau pemecatan Yang di-Pertuan Agong;
- pemilihan Timbalan Yang di-Pertuan Agong; dan
- perkara yang semata-mata berkaitan keistimewaan, kedudukan, kemuliaan dan
  darjat Raja-Raja atau perbuatan dan upacara agama.

Ertinya, **hanya sembilan Raja** yang memilih dan boleh memecat Yang di-Pertuan
Agong — Ketua Utama Negara yang dipilih daripada kalangan mereka sendiri secara
bergilir. Empat Yang di-Pertua Negeri hadir dalam Majlis untuk urusan lain,
seperti perkenan undang-undang tertentu dan pelantikan ke Mahkamah Khas, tetapi
tidak dalam pemilihan Agong.

**Tempoh dan kesinambungan.** Takhta seorang Raja kekal seumur hidup dan
diwarisi. Jawatan Yang di-Pertua Negeri bertempoh empat tahun. Inilah sebabnya
sejarah keempat-empat negeri itu mencatatkan beberapa orang Yang di-Pertua Negeri
dalam satu jangka masa yang bagi negeri beraja hanya diisi oleh seorang Raja.

## Apa yang sama antara kedua-duanya

Walaupun berbeza, kedua-dua Raja dan Yang di-Pertua Negeri berkongsi sifat asas
yang sama sebagai ketua negeri berperlembagaan:

- Kedua-duanya ketua **negeri**, bukan ketua kerajaan. Ketua kerajaan negeri
  ialah Menteri Besar (di negeri beraja) atau Ketua Menteri (di negeri tidak
  beraja serta Pulau Pinang dan Melaka), yang memimpin
  [Dewan Undangan Negeri](/government/state-assemblies-dun).
- Kedua-duanya bertindak atas nasihat kerajaan negeri dalam kebanyakan hal,
  seperti model raja berperlembagaan.
- Kedua-duanya ahli Majlis Raja-Raja bagi kebanyakan urusan Majlis.
- Kedudukan, kedaulatan dan keistimewaan Raja-Raja dilindungi Perkara 181
  Perlembagaan Persekutuan, yang mengekalkan kedaulatan serta hak prerogatif
  Raja-Raja Melayu sebagaimana sedia ada.

## Salah faham lazim

**"Ada Sultan Malaysia."** Tiada. Tiada seorang Sultan bagi seluruh Malaysia.
Sembilan negeri mempunyai Raja masing-masing yang setaraf, dan Ketua Utama Negara
ialah [Yang di-Pertuan Agong](/glossary/yang-di-pertuan-agong) yang dipilih
bergilir daripada kalangan sembilan Raja itu.

**"Yang di-Pertua Negeri sama seperti Sultan, cuma gelarannya lain."** Bukan sama.
Jawatan Yang di-Pertua Negeri dilantik, bertempoh empat tahun, tidak diwarisi,
bukan Ketua agama Islam negeri, dan tidak menyertai pemilihan Yang di-Pertuan
Agong.

**"Perlis dan Negeri Sembilan tiada Raja kerana gelarannya bukan Sultan."** Salah.
Perlis (Raja) dan Negeri Sembilan (Yang di-Pertuan Besar) tergolong dalam sembilan
negeri beraja; gelaran mereka sahaja yang berbeza, bukan status.

**"Yang di-Pertua Negeri melantik Menteri Besar."** Di empat negeri tidak beraja,
ketua kerajaan bergelar Ketua Menteri, bukan Menteri Besar. Gelaran Menteri Besar
digunakan di negeri beraja.

## Nota tentang skop

Artikel ini menerangkan struktur perlembagaan dan tatanama rasmi sahaja. Ia tidak
membuat sebarang penilaian politik, tidak menyentuh mana-mana individu pemegang
jawatan semasa, dan tidak mengulas sebarang pertikaian tafsiran yang sedang
berlangsung. Untuk pemegang jawatan semasa, rujuk portal rasmi kerajaan negeri
atau laman Majlis Raja-Raja. Artikel ini berstatus draf dan belum melalui semakan
manusia.

## Apa yang seterusnya

- Untuk teks sebenar seksyen 19A hingga 19D dan Perkara 3(3), 71, 160(2) dan 181,
  rujuk [Perlembagaan Persekutuan](/law/federal-constitution) dalam cetakan semula
  rasmi AGC.
- Untuk memahami bagaimana Yang di-Pertuan Agong dipilih daripada kalangan sembilan
  Raja, lihat [Yang di-Pertuan Agong](/glossary/yang-di-pertuan-agong).
- Untuk contoh negeri tidak beraja secara terperinci, lihat
  [Melaka](/states/melaka) dan [Pulau Pinang](/states/penang).
- Untuk model ketua negeri beraja yang dipilih dan bukan diwarisi secara langsung,
  lihat [Negeri Sembilan](/states/negeri-sembilan).

## Sources

- Perlembagaan Persekutuan (Cetakan Semula, sehingga 15 Oktober 2020) — Perkara 3(3), 32, 38, 71, 160(2), 181, Jadual Kelima, dan Jadual Kelapan seksyen 19A–19D dan 22 — https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/LOM/EN/Federal%20Constitution%20(Reprint%202020).pdf (Jabatan Peguam Negara (AGC))
- Maklumat Majlis Raja-Raja — komposisi, fungsi dan gelaran ketua negeri — https://www.majlisraja-raja.gov.my/ms/maklumat-majlis-raja-raja-latest (Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja / Majlis Raja-Raja)
- Portal Rasmi Kerajaan Negeri Melaka — Yang di-Pertua Negeri — https://www.melaka.gov.my/ms/kerajaan/pentadbiran-kerajaan-negeri/yang-di-pertua-negeri.html (Kerajaan Negeri Melaka)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0