# Kedah: satu negeri, tiga ekonomi — padi, cip dan tinggalan Kedah Tua

> Profil Negeri Kedah — ibu negeri Alor Setar, institusi Kesultanan Kedah, 12 daerah termasuk Langkawi, kedudukan negeri sebagai pengeluar padi terbesar negara, Kulim Hi-Tech Park sebagai taman teknologi tinggi bersepadu pertama Malaysia, dan tapak arkeologi Lembah Bujang.

- Category: states
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-07-24
- Canonical: https://negaraku.md/states/kedah

---

Pada 2024, produk elektrik, elektronik dan optik menyumbang 51.1 peratus daripada
nilai ditambah sektor pembuatan Kedah. Padi menyumbang sebahagian daripada 10.6
peratus KDNK negeri yang datang daripada pertanian.

Negeri yang dikenali sebagai jelapang padi negara itu, dalam kiraan ekonominya
sendiri, ialah sebuah negeri kilang.

Kedua-dua fakta itu benar serentak — dan memahami mengapa ialah cara terbaik
memahami Kedah.

## Fakta utama

| | |
| --- | --- |
| Ibu negeri | Alor Setar |
| Ketua negeri | Sultan Kedah |
| Keluasan | 9,447 km persegi |
| Daerah pentadbiran | 12, termasuk Langkawi |
| Penduduk | 2.23 juta orang (anggaran DOSM 2025) |
| KDNK 2024 | RM54.0 bilion, tumbuh 4.2 peratus |
| Pelaburan diluluskan 2024 | RM45.8 bilion — keempat tertinggi antara negeri |
| Pengeluaran padi 2022 | 834,901 tan metrik — tertinggi di Malaysia |

Sumber: portal rasmi Kerajaan Negeri Kedah, DOSM dan MIDA.

## Struktur ekonomi: apa yang sebenarnya menjana KDNK

Kenyataan media DOSM bagi Keluaran Dalam Negeri Kasar mengikut negeri 2024
meletakkan KDNK Kedah pada **RM54.0 bilion**, tumbuh **4.2 peratus** berbanding
1.7 peratus pada 2023.

Pecahan sektornya menerangkan negeri ini lebih tepat daripada mana-mana gelaran:

| Sektor | Nilai (2024) | Bahagian KDNK | Pertumbuhan |
| --- | --- | --- | --- |
| Perkhidmatan | RM30.3 bilion | 56.1% | +3.8% |
| Pembuatan | RM16.1 bilion | 29.9% | +6.6% |
| Pertanian | RM5.7 bilion | 10.6% | +4.0% |
| Pembinaan | RM1.4 bilion | 2.6% | −11.1% |
| Perlombongan dan kuari | RM0.1 bilion | 0.2% | −3.0% |

Pemacu pertumbuhan kedua ialah pembuatan, yang melonjak 6.6 peratus selepas
menguncup 3.2 peratus pada 2023. Dalam sektor itu, produk elektrik, elektronik
dan optik menyumbang 51.1 peratus nilai ditambah dan tumbuh 6.5 peratus.

Dengan kata lain, lebih separuh kilang Kedah — diukur mengikut nilai — ialah
[elektronik dan separa konduktor](/economy/electronics-semiconductors).

## Mengapa Kedah tetap jelapang padi

Gelaran itu mengukur perkara berbeza: bahagian Kedah dalam bekalan padi negara,
bukan bahagian padi dalam ekonomi Kedah.

Mengikut set data tanaman DOSM bagi tahun rujukan 2022:

| | Kedah | Malaysia |
| --- | --- | --- |
| Kawasan tanaman padi | 213,718 hektar | 637,935 hektar |
| Pengeluaran padi | 834,901 tan metrik | 2,281,739 tan metrik |

Itu kira-kira **36.6 peratus** pengeluaran padi negara daripada satu negeri
sahaja. Pengeluar kedua dan ketiga — Kelantan (272,633 tan metrik) dan Perak
(269,790 tan metrik) — masing-masing tidak sampai satu pertiga jumlah Kedah.

Asas teknikalnya ialah air. Lembaga Kemajuan Pertanian Muda (MADA), ditubuhkan
di bawah **Akta Lembaga Kemajuan Pertanian Muda 1972 (Akta 70)** yang mula
berkuat kuasa pada 31 Mac 1972, menguruskan tiga empangan — Pedu, Muda dan
Ahning — yang membolehkan penanaman padi **dua kali setahun** di Kawasan Muda.

Tanpa pengairan terkawal itu, dataran Kedah hanya mampu satu musim setahun.
Struktur institusi inilah, bukan tanah semata-mata, yang menghasilkan gelaran
tersebut.

## Kulim Hi-Tech Park: kilang di sebelah sawah

Pada 1996, sebuah taman perindustrian mula beroperasi rasmi di daerah Kulim,
kira-kira sejam dari sempadan [Pulau Pinang](/states/penang).

Laman rasmi Kulim Hi-Tech Park (KHTP) memperihalkannya sebagai taman teknologi
tinggi bersepadu sepenuhnya yang pertama di Malaysia, dengan slogan *Leading
Global Science City*.

Angka dan strukturnya:

- **Keluasan:** 4,736 ekar
- **Zon:** enam — perindustrian, bandar, penyelidikan dan latihan, institusi,
  kemudahan, dan perumahan
- **Pemilik dan pengurus:** Kulim Technology Park Corporation Sdn Bhd (KTPC),
  syarikat milik penuh Perbadanan Kemajuan Negeri Kedah
- **Kedudukan:** dalam Koridor Ekonomi Utara
- **Fokus:** pembuatan berteknologi tinggi, R&D dan aktiviti pendidikan teknologi

Fasa terkini yang direkodkan laman rasmi ialah Zon Perindustrian Fasa 4A yang
disiapkan pada 2023.

Kesannya kelihatan dalam data pelaburan. MIDA melaporkan Kedah menarik **RM45.8
bilion** pelaburan diluluskan pada 2024 — keempat tertinggi selepas Selangor
(RM101.1 bilion), Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur (RM91.5 bilion) dan Johor
(RM48.5 bilion), dan mendahului Pulau Pinang (RM32.0 bilion).

Bagi negeri yang menyumbang kira-kira satu pertiga beras negara, itu kedudukan
yang jarang dijangka. Lihat juga gambaran [sektor
pembuatan](/economy/manufacturing) Malaysia secara keseluruhan.

## Kedah Tua dan Lembah Bujang

Di daerah Merbok, di kaki Gunung Jerai, terdapat lapisan sejarah yang jauh lebih
awal daripada mana-mana kilang atau sawah.

Arkib Negara Malaysia merekodkan **50 tapak candi** ditemui di Lembah Bujang,
dianggarkan dibina antara **kurun ke-4 hingga ke-12 Masihi**. Antara yang
disebut secara khusus ialah Candi Bukit Batu Pahat, dipercayai dibina sekitar
kurun ke-6, serta Candi Pengkalan Bujang dan Candi Pendiat.

Gunung Jerai berfungsi sebagai mercu tanda pelayaran, dan kawasan itu menjadi
tempat persinggahan penting bagi pedagang antara India dan China.

Muzium Arkeologi Lembah Bujang, di bawah Jabatan Muzium Malaysia, terletak di
atas Bukit Batu Pahat di Merbok kira-kira 23 km dari Sungai Petani. Ia dibuka
secara rasmi pada **23 Januari 1980** dan menyimpan ribuan artifak dari kurun
ke-3 hingga ke-12 — seramik, manik kaca dan bahan lain yang menunjukkan
Lembah Bujang sebagai pusat perdagangan antarabangsa.

Portal rasmi Kerajaan Negeri Kedah menyatakan bukti arkeologi Lembah Bujang
menunjukkan sebuah kerajaan Hindu-Buddha memerintah Kedah purba seawal **110
Masihi**.

Ini menjadikan Kedah antara tapak tamadun terawal di rantau ini — setanding
kedudukan [Langkasuka](/malaysia/langkasuka) dalam sejarah awal Semenanjung.

## Institusi diraja dan ibu negeri

Ketua Negeri Kedah ialah Sultan Kedah. Portal rasmi Kerajaan Negeri Kedah
menyatakan ketua negeri semasa ialah **Kebawah Duli Yang Maha Mulia Al-Aminul
Karim Sultan Sallehuddin Ibni Almarhum Sultan Badlishah**, Sultan Kedah
**ke-29**, yang diisytiharkan pada **12 September 2017**. Istana rasmi ialah
Istana Anak Bukit, Alor Setar.

Portal yang sama merekodkan bahawa Kesultanan Kedah bermula pada **1136**,
apabila Raja Phra Ong Mahawangsa memeluk Islam dan bergelar Sultan Mudzafar
Shah. Negeri ini kemudian melalui tempoh di bawah pengaruh Srivijaya, Siam dan
British sebelum menyertai Persekutuan Tanah Melayu pada 1948.

Alor Setar sendiri diasaskan pada **1735** oleh Sultan Muhammad Jiwa Sultan
Zainal Adilin Mu'adzam Shah II, dan merupakan ibu negeri tertua di Malaysia
mengikut portal pihak berkuasa tempatan negeri. Ia diisytiharkan sebagai
**bandar raya ke-9 Malaysia pada 28 November 2003**.

## Dua belas daerah, bukan satu wajah

Kedah terbahagi kepada 12 daerah pentadbiran. Pihak berkuasa tempatan negeri
menunjukkan betapa berbezanya watak setiap kawasan:

| Jenis | Pihak berkuasa tempatan |
| --- | --- |
| Bandar raya | Majlis Bandaraya Alor Setar |
| Perbandaran | Sungai Petani, Kulim, Kubang Pasu, Langkawi (Bandaraya Pelancongan) |
| Daerah | Baling, Pendang, Yan, Sik, Padang Terap, Bandar Baharu |
| Khusus | PBT Taman Perindustrian Hi-Tech Kulim |

Perhatikan tiga blok berbeza: pentadbiran dan sawah di utara (Alor Setar,
Kubang Pasu, Pendang, Yan), industri di selatan (Sungai Petani, Kulim, Bandar
Baharu), dan pelancongan kepulauan di barat (Langkawi).

Langkawi ialah kes tersendiri. UNESCO menyenaraikan Langkawi UNESCO Global
Geopark yang merangkumi 99 pulau kepulauan itu dengan keluasan 92,000 hektar,
memaparkan formasi batuan Kambrium berusia lebih 550 juta tahun. Ia ialah
geopark UNESCO pertama Malaysia.

## Komposisi penduduk

Anggaran DOSM bagi 2025 meletakkan penduduk Kedah pada **2,228.0 ribu orang**,
dengan pecahan berikut (ribu orang):

| Kumpulan | Bilangan |
| --- | --- |
| Bumiputera Melayu | 1,711.3 |
| Cina | 246.7 |
| India | 128.4 |
| Bumiputera lain | 4.9 |
| Warganegara lain | 25.9 |
| Bukan warganegara | 111.0 |

Angka ini ialah anggaran semasa DOSM, bukan kiraan banci. Kiraan Banci
Malaysia 2020 adalah lebih rendah dan diterbitkan berasingan oleh DOSM; rujuk
penerbitan banci rasmi untuk angka tepat.

## Salah faham yang biasa

**"Kedah negeri pertanian, jadi ekonominya kecil dan mundur."**
Pertanian menyumbang 10.6 peratus KDNK negeri pada 2024. Pembuatan menyumbang
hampir tiga kali ganda jumlah itu, dan negeri ini menarik pelaburan diluluskan
keempat tertinggi di Malaysia pada tahun yang sama.

**"Kulim Hi-Tech Park sebahagian daripada Pulau Pinang."**
KHTP terletak di daerah Kulim, Kedah, dan dimiliki oleh syarikat milik penuh
Perbadanan Kemajuan Negeri Kedah. Ia berjiran dengan kelompok elektronik Pulau
Pinang tetapi merupakan projek dan pentadbiran Kedah.

**"Langkawi negeri berasingan."**
Langkawi ialah salah satu daripada 12 daerah Negeri Kedah.

**"Lembah Bujang satu tapak candi."**
Arkib Negara merekodkan 50 tapak candi merentasi kawasan itu, bukan satu
struktur tunggal.

**"Semua padi Malaysia datang dari Kedah."**
Kira-kira 36.6 peratus, mengikut data DOSM 2022. Kelantan, Perak, Perlis,
Selangor dan Sarawak turut menyumbang jumlah yang bermakna.

## Apa yang seterusnya

- Set data tanaman DOSM yang tersedia secara terbuka masih berakhir pada tahun
  rujukan 2022 — angka padi Kedah untuk tahun-tahun terkini perlu disemak
  semula apabila DOSM mengemas kini katalog tersebut.
- Kenyataan KDNK mengikut negeri diterbitkan DOSM setiap pertengahan tahun;
  angka 2025 akan menunjukkan sama ada momentum pembuatan 6.6 peratus itu kekal.
- Untuk konteks nasional, lihat [gambaran KDNK
  Malaysia](/economy/gdp-overview) dan [sektor
  pelancongan](/economy/tourism) yang merangkumi Langkawi.
- Artikel ini sengaja tidak menamakan pemegang jawatan politik negeri. Untuk
  senarai semasa, rujuk portal rasmi Kerajaan Negeri Kedah.

## Sources

- Mengenai Kedah — Portal Rasmi Kerajaan Negeri Kedah Darul Aman — https://www.kedah.gov.my/index.php/mengenai-kedah/ (Kerajaan Negeri Kedah Darul Aman)
- Kesultanan Kedah — Portal Rasmi Kerajaan Negeri Kedah Darul Aman — https://www.kedah.gov.my/index.php/kesultanan-kedah/ (Kerajaan Negeri Kedah Darul Aman)
- Gross Domestic Product (GDP) by State, 2024 — https://www.dosm.gov.my/portal-main/release-content/gross-domestic-product-gdp-by-state-2024 (Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM))
- Crop Area and Production by State (set data tanaman mengikut negeri) — https://open.dosm.gov.my/data-catalogue/crops_state (Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) / OpenDOSM)
- Population Table: States (anggaran penduduk mengikut negeri, 1970–2025) — https://open.dosm.gov.my/data-catalogue/population_state (Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) / OpenDOSM)
- Malaysia Records Historic High RM378.5 Billion in Investments in 2024 — https://www.mida.gov.my/media-release/malaysia-records-historic-high-rm378-5-billion-in-investments-with-14-9-y-o-y-growth-generating-more-than-207000-jobs-in-2024/ (Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA))
- Our Story — Kulim Hi-Tech Park — https://www.khtp.com.my/corporate/our-story/ (Kulim Technology Park Corporation Sdn Bhd)
- Lembah Bujang — Pustaka Ilmu, Mercu Tanda — https://pustakailmu.arkib.gov.my/index.php/ms/pustaka-ilmu/mercu-tanda/lembah-bujang (Arkib Negara Malaysia)
- Muzium Arkeologi Lembah Bujang — https://www.jmm.gov.my/ms/muzium/muzium-arkeologi-lembah-bujang (Jabatan Muzium Malaysia)
- Muda Agricultural Development Authority Act 1972 (Akta 70) — https://lom.agc.gov.my/act-detail.php?act=70&lang=BI (Pejabat Peguam Negara Malaysia (AGC))
- Info Alor Setar — Portal PBT Kedah — https://pbt.kedah.gov.my/index.php/info-alor-setar-mbas/ (Pihak Berkuasa Tempatan Negeri Kedah)
- Langkawi UNESCO Global Geopark — https://www.unesco.org/en/iggp/langkawi-unesco-global-geopark (UNESCO)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0