Polis Diraja Malaysia (PDRM): Struktur dan Peranan

Hentikan sekatan jalan raya, laporkan kecurian, atau failkan aduan salah laku — semua urusan itu berakhir di pintu satu badan tunggal: Polis Diraja Malaysia. Tidak seperti banyak negara yang membahagikan tugas polis antara pasukan negeri dan persekutuan, Malaysia mengumpulkan segala-galanya, daripada polis peronda ke risikan, di bawah satu rangka perintah terpusat.

Apa yang menubuhkan PDRM?

PDRM diperbadankan di bawah Akta Polis 1967 (Akta 344). Seksyen 3 menetapkan bahawa pasukan itu “shall … be employed in and throughout Malaysia” untuk memelihara undang-undang dan ketenteraman, mengekalkan keamanan dan keselamatan negara, mencegah dan mengesan jenayah, menangkap serta mendakwa pesalah, dan mengumpul risikan keselamatan.

Ini menjadikan PDRM sebuah pasukan kebangsaan dan terpusat — bidang kuasanya meliputi seluruh Malaysia termasuk perairan wilayah, bukan hanya sesuatu negeri. Ibu pejabatnya ialah Bukit Aman, Kuala Lumpur, dan pasukan ini beroperasi di bawah Kementerian Dalam Negeri (KDN).

Siapa yang memegang perintah?

Seksyen 4 Akta Polis 1967 meletakkan pasukan “under the command of an Inspector General” — Ketua Polis Negara (KPN) — yang mesti seorang pegawai polis dan “responsible to the Minister” bagi kawalan serta arahan pasukan. Seorang Timbalan Ketua Polis Negara dilantik untuk bertindak di bawah arahannya, dan boleh menjalankan fungsi KPN semasa ketiadaannya.

Rangkaian pelantikan pucuk pimpinan — KPN, Timbalan, para Komisioner dan Timbalan Komisioner — diperuntukkan di bawah Seksyen 5. Tugas am setiap anggota pula ditetapkan dalam Seksyen 20: mematuhi arahan sah pegawai atasan dan melaksanakan maksud Seksyen 3(3), termasuk menangkap pesalah, memproses risikan keselamatan dan menjalankan pendakwaan.

Bagaimana pangkatnya disusun?

PDRM mempunyai 18 peringkat pangkat yang terbahagi kepada dua kategori besar. Akta Polis 1967 mentakrifkan senior police officer sebagai pangkat dari KPN hingga Inspektor percubaan, dan junior police officer dari Sub-Inspektor hingga Koperal.

Kategori	Pangkat (tertinggi → terendah)
Pegawai Kanan Polis	Inspektor Jeneral Polis (KPN) · Timbalan Inspektor Jeneral · Komisioner · Timbalan Komisioner · Senior Asisten Komisioner · Asisten Komisioner · Superintenden · Timbalan Superintenden · Asisten Superintenden · Inspektor · Inspektor Percubaan
Pegawai Rendah Polis & Konstabel	Sub-Inspektor · Sarjan Mejar · Sarjan · Koperal · Lans Koperal · Konstabel · Konstabel Percubaan

Apakah jabatan-jabatan utamanya?

Di Bukit Aman, kerja PDRM diagihkan kepada 10 jabatan utama, setiap satunya diketuai seorang pengarah berpangkat Komisioner atau setara.

Jabatan	Fungsi teras
Jabatan Pengurusan	Pentadbiran, sumber manusia dan hal ehwal korporat
Jabatan Siasatan Jenayah (JSJ)	Siasatan jenayah dan pendakwaan
Jabatan Siasatan Jenayah Narkotik (JSJN)	Kesalahan berkaitan dadah
Jabatan Siasatan Jenayah Komersil (JSJK)	Jenayah kolar putih dan komersil
Jabatan Sumber Logistik dan Teknologi	Sokongan kewangan, logistik dan teknologi
Jabatan Keselamatan Dalam Negeri & Ketenteraman Awam (JKDNKA)	Sayap operasi, kawalan ketenteraman awam
Cawangan Khas	Risikan dan hal ehwal keselamatan
Jabatan Integriti dan Pematuhan Standard (JIPS)	Integriti dalaman dan aduan
Jabatan Pencegahan Jenayah dan Keselamatan Komuniti	Pencegahan jenayah dan keselamatan komuniti
Jabatan Siasatan dan Penguatkuasaan Trafik	Penguatkuasaan undang-undang lalu lintas

Siapa yang mengawasi polis?

Selain disiplin dalaman di bawah arahan KPN, dua badan berkanun mengawasi kelakuan anggota penguatkuasaan:

• Suruhanjaya Bebas Tatakelakuan Polis (IPCC) — badan khusus bagi PDRM di bawah Akta 839 (2022). Akta itu mendapat Perkenan Diraja pada 8 Oktober 2022, diwartakan pada 18 Oktober 2022, berkuat kuasa 1 Julai 2023, dan IPCC mula beroperasi pada 1 November 2023. Ia memantau, menyiasat dan mengendalikan aduan salah laku anggota PDRM, serta membentangkan laporan tahunan kepada Parlimen.
• Suruhanjaya Integriti Agensi Penguatkuasaan (EAIC) — ditubuhkan di bawah Akta 700 (2009), diwartakan 3 September 2009 dan berkuat kuasa 1 April 2011. EAIC mempunyai bidang kuasa ke atas 21 agensi penguatkuasaan dan boleh menerima aduan, menjalankan siasatan, serta merujuk kes tatatertib atau jenayah kepada pihak berkuasa berkenaan.

What’s next

• Failkan aduan salah laku melalui portal IPCC atau EAIC, atau saluran JIPS di dalam PDRM sendiri.
• Baca teks penuh Akta Polis 1967 (Akta 344) untuk peruntukan penuh mengenai kuasa dan tatatertib.
• Rujuk laman rasmi setiap jabatan di rmp.gov.my untuk fungsi dan hubungan terperinci.

Nota: Nama pemegang jawatan (contohnya Ketua Polis Negara semasa) berubah dari semasa ke semasa; artikel ini memberi tumpuan kepada jawatan dan struktur, bukan individu. Semua rujukan seksyen adalah berdasarkan Akta Polis 1967 (Akta 344).