# Perikatan: Gabungan Yang Merundingkan Kemerdekaan Tanah Melayu

> Perikatan ialah gabungan pilihan raya UMNO, MCA dan MIC yang memenangi pilihan raya persekutuan 1955, mengetuai delegasi kemerdekaan ke London pada 1956, dan mengemukakan memorandum bersama yang membentuk penggubalan Perlembagaan Persekutuan. Artikel ini menerangkan susunannya dan peranannya yang terekod dalam rundingan kemerdekaan.

- Category: malaysia
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-07-24
- Canonical: https://negaraku.md/malaysia/the-alliance

---

Apabila Britain duduk untuk memutuskan sama ada Tanah Melayu sudah bersedia memerintah dirinya sendiri, salah satu perkara yang dikatakannya mahu dilihat ialah bukti bahawa komuniti-komuniti berbeza di wilayah itu dapat menjalankan sebuah kerajaan bersama-sama. Perikatan ialah wahana yang tampil ke meja rundingan mendakwa menunjukkan justeru itu — tiga parti, setiap satu disusun berdasarkan satu komuniti, bertanding pilihan raya sebagai satu blok tunggal dan meminta, secara bersama, kemerdekaan.

Artikel ini menerangkan apakah Perikatan itu dan apa yang dilakukannya dalam rundingan kemerdekaan. Ia tidak menyokong sebarang tafsiran mengenai peristiwa-peristiwa itu, dan ia tidak mencirikan komuniti-komuniti yang menjadi asas penubuhan parti-parti itu.

## Tiga parti, satu undi

Perikatan bukanlah satu parti tunggal pada 1957. Ia merupakan gabungan tiga parti:

| Parti | Ditubuhkan | Bertanding sebagai |
|---|---|---|
| Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO) | 1946 | Komponen Perikatan |
| Persatuan Cina Malaya (MCA) | 1949 | Komponen Perikatan |
| Kongres India Malaya (MIC) | 1946 | Komponen Perikatan |

Setiap parti mengekalkan keahlian, kepimpinan dan organisasinya sendiri. Apa yang menjadikan mereka satu "Perikatan" ialah satu persetujuan untuk membahagikan kerusi antara satu sama lain dan berkempen bersama-sama dan bukannya bersaing antara satu sama lain, supaya di mana-mana kawasan pilihan raya sekalipun, pengundi berhadapan dengan satu calon Perikatan dan bukannya tiga calon kaum yang bersaing.

## Bagaimana gabungan ini terbentuk

Susunan ini bermula di peringkat tempatan. Bagi pilihan raya perbandaran Kuala Lumpur 1952, cawangan-cawangan UMNO dan MCA di bandar itu bersetuju dengan satu pakatan pilihan raya yang bersifat ad hoc dan bertanding bersama-sama. Pakatan itu memenangi sembilan daripada dua belas kerusi yang dipertandingkannya — satu keputusan yang cukup kukuh sehingga model itu dibawa ke pertandingan-pertandingan perbandaran seterusnya dan bukannya ditinggalkan.

Kongres India Malaya menyertai susunan itu pada 1954, menukarkan satu pakatan dua parti kepada gabungan tiga parti yang akan membawa nama "Perikatan" hingga ke kemerdekaan. Gabungan itu hanya didaftarkan secara rasmi sebagai satu pertubuhan politik tunggal pada 30 Oktober 1957 — selepas Merdeka. Sepanjang keseluruhan kempen kemerdekaan itu, Perikatan beroperasi sebagai satu gabungan yang berfungsi dan bukannya satu parti tunggal yang ditubuhkan secara sah.

## Mandat 1955

Pilihan raya persekutuan pertama bagi Majlis Perundangan Persekutuan diadakan pada Julai 1955. Perikatan memenangi 51 daripada 52 kerusi yang dipertandingkan.

Keputusan itu penting bagi rundingan yang menyusul. Satu gabungan yang dapat menunjukkan ia telah memenangi hampir setiap kerusi yang dipertandingkan, merentasi komuniti, dapat pergi ke London dan ke suruhanjaya perlembagaan sebagai wakil terpilih pengundi dan bukannya sebagai satu puak antara beberapa puak lain. Tunku Abdul Rahman, pemimpin UMNO, menjadi Ketua Menteri Persekutuan atas kekuatan keputusan itu.

## Delegasi ke London, 1956

Pada Januari 1956 satu delegasi belayar ke London untuk satu persidangan perlembagaan bagi menetapkan syarat dan masa kemerdekaan. Ia diketuai oleh Tunku Abdul Rahman dan mengambil ahli-ahli terpilihnya daripada Perikatan, di samping wakil-wakil Raja-Raja Melayu dan kerajaan British.

> Delegasi itu mengemukakan satu soalan khusus kepada Britain: bilakah, dan atas syarat apa, Tanah Melayu akan menjadi sebuah negara yang memerintah sendiri? Ia kembali dengan sasaran Ogos 1957, dengan syarat sebuah perlembagaan yang boleh dilaksanakan digubal terlebih dahulu.

Persidangan itu sendiri berlangsung sepanjang Januari dan Februari 1956. Apa yang diperoleh oleh delegasi Perikatan bukanlah perlembagaan itu sendiri — itu masih belum ditulis — tetapi persetujuan pada dasarnya mengenai satu tarikh dan satu proses.

## Memorandum bersama kepada Suruhanjaya Reid

Perlembagaan itu digubal oleh satu badan bebas, Suruhanjaya Reid, yang ditubuhkan pada 1956 di bawah Lord Reid dan dianggotai oleh ahli undang-undang dari Britain, Australia, India dan Pakistan. Ia menjemput penyerahan dan menerima berpuluh-puluh memorandum daripada pelbagai lapisan masyarakat Tanah Melayu.

Antaranya ialah satu memorandum bersama daripada Perikatan. Oleh sebab ketiga-tiga parti perlu bersetuju dengan satu teks tunggal sebelum mengemukakannya, dokumen itu mewakili pendirian yang telah dipersetujui bersama oleh komponen Melayu, Cina dan India gabungan itu. Ia membincangkan lima perkara utama:

- kedudukan Raja-Raja Melayu;
- Islam sebagai agama Persekutuan;
- kedudukan bahasa Melayu;
- kedudukan istimewa orang Melayu;
- kewarganegaraan dalam Persekutuan yang baharu.

Laporan Suruhanjaya Reid pada 1957 mengambil kira memorandum-memorandum yang diterimanya, termasuk penyerahan Perikatan, dalam menghasilkan draf yang — selepas rundingan lanjut — menjadi Perlembagaan Persekutuan yang berkuat kuasa pada kemerdekaan. Kandungan sebenar peruntukan-peruntukan perlembagaan ini adalah subjek yang berasingan; artikel ini hanya merekodkan bahawa Perikatan mengemukakan satu pendirian bersama yang dipersetujui mengenainya.

## Gabungan sebagai satu format rundingan

Benang penghubung dari 1952 hingga 1957 ialah bahawa Perikatan berfungsi sebagai satu format untuk mencapai satu pendirian tunggal daripada tiga parti yang disusun mengikut garis kaum, dan kemudian mengemukakan pendirian itu — di peti undi, di London, dan kepada Suruhanjaya Reid — sebagai satu suara. Sama ada format itu paling baik difahami sebagai satu kompromi, satu tawar-menawar, atau sesuatu yang lain adalah satu perkara tafsiran yang tidak diambil sebarang pendirian oleh artikel ini. Apa yang terekod ialah urutannya: satu pakatan ad hoc 1952, diperluas pada 1954, disahkan pada pilihan raya 1955, dibawa ke rundingan 1956, dan dikemukakan sebagai satu memorandum bersama sebelum kemerdekaan.

Perikatan terus menjadi gabungan pemerintah selepas 1957. Ia kemudiannya disusun semula dan diperluaskan menjadi Barisan Nasional pada tahun 1970-an — satu perkembangan berasingan yang di luar skop artikel ini.

## Apa yang seterusnya

- [Merdeka: Bagaimana 31 Ogos 1957 Sebenarnya Berlaku](/malaysia/independence-1957) — rundingan, Suruhanjaya Reid dan upacara kemerdekaan secara berurutan.
- [Malayan Union](/malaysia/malayan-union) — rangka kerja perlembagaan lebih awal yang pertikaiannya mengenai Raja-Raja dan kewarganegaraan berlanjutan hingga ke penyelesaian kemerdekaan.
- [Darurat Malaya](/malaysia/the-emergency) — latar belakang keselamatan di mana rundingan kemerdekaan berlangsung.

---

*Artikel ini diklasifikasikan sebagai sensitif (kaum) di bawah polisi editorial
NegaraKu.md, kerana ia membabitkan parti-parti politik yang disusun mengikut garis
kaum dan rundingan antara kaum yang mendahului kemerdekaan. Ia ditulis secara
deskriptif semata-mata dan dikekalkan dalam status draf menunggu pengesahan
manusia sebelum diterbitkan.*

## Sources

- Arkib Negara Malaysia (National Archives of Malaysia) — https://www.arkib.gov.my/ (Arkib Negara Malaysia)
- Tunku Abdul Rahman — Prime Ministers of Malaysia — https://www.perdana.org.my/pms-of-malaysia/tunku-abdul-rahman/ (Perdana Leadership Foundation)
- Constitutional Landmarks in Malaysia: Alliance, the force behind Merdeka — https://www.malaysianbar.org.my/news_features/constitutional_landmarks_in_malaysia_the_first_50_years_1957_2007_alliance_the_force_behind_merdeka.html (The Malaysian Bar)
- The Reid Commission Report, 1957 (Report of the Federation of Malaya Constitutional Commission) (Government of the United Kingdom / Federation of Malaya)
- Federal Constitution — Laws of Malaysia — https://lom.agc.gov.my/ (Attorney General's Chambers of Malaysia)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0