# Menyaman Seseorang di Malaysia: Asas Tuntutan Kecil dan Prosedur Sivil

> Panduan langkah demi langkah cara orang awam memfailkan tuntutan kecil (di bawah RM5,000) di Mahkamah Majistret tanpa peguam — borang, fi, tempoh, penguatkuasaan, dan bila ia berbeza daripada litigasi sivil penuh.

- Category: law
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-08-14
- Canonical: https://negaraku.md/law/small-claims-tribunal-procedure

---

Seseorang berhutang RM3,000 dengan anda, enggan menjelaskannya, dan mengendahkan setiap panggilan. Melantik peguam mungkin menelan belanja lebih daripada jumlah hutang itu sendiri. Di sinilah prosedur **tuntutan kecil** wujud: satu jalan yang direka khusus supaya orang biasa boleh membawa pertikaian kecil ke mahkamah — sendirian, murah, dan tanpa jubah peguam.

Panduan ini menerangkan siapa yang layak, borang dan fi yang terlibat, langkah demi langkah proses pemfailan, apa yang berlaku jika defendan menang atau menghilang, dan di mana tuntutan kecil berbeza daripada litigasi sivil penuh.

## Apakah Mahkamah Tuntutan Kecil, dan bila anda layak menggunakannya?

Mahkamah Tuntutan Kecil bukanlah sebuah mahkamah berasingan — ia adalah satu prosedur khas dalam **Mahkamah Majistret**, dikawal oleh **Aturan 93 Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012** (*Order 93, Rules of Court 2012*). Tujuannya jelas: mengelakkan keperluan guaman yang panjang dan mahal untuk pertikaian bernilai kecil.

Syarat asasnya satu sahaja, tetapi ketat: **jumlah yang dituntut tidak boleh melebihi RM5,000.** Jika tuntutan anda melebihi jumlah itu — walaupun RM5,001 — ia tidak lagi layak untuk prosedur ini dan mesti difailkan sebagai guaman sivil biasa.

Perkara yang lazim dituntut melalui prosedur ini termasuk:

- Hutang yang tidak dijelaskan (pinjaman peribadi, invois tertunggak).
- Upah perkhidmatan yang telah disiapkan tetapi tidak dibayar.
- Sewa atau deposit yang tidak dipulangkan.
- Ganti rugi untuk barangan yang rosak atau tidak dihantar.

Semua prosiding tuntutan kecil didengar dan diputuskan oleh seorang **Majistret**.

## Siapa yang boleh — dan tidak boleh — memfailkan tuntutan kecil?

Prosedur ini direka untuk individu, dan had ini penting.

**Boleh memfailkan sebagai plaintif:** hanya orang perseorangan (individu). Ini termasuk rakan kongsi sesebuah perkongsian perniagaan yang menuntut atas nama mereka sendiri.

**Tidak boleh memfailkan sebagai plaintif:** syarikat (Sdn Bhd) dan perkongsian liabiliti terhad (PLT). Entiti sebegini tidak boleh memulakan tuntutan kecil.

Namun, kekangan itu hanya terpakai pada pihak yang menyaman. Sesebuah **syarikat boleh menjadi defendan** dalam tuntutan kecil — cuma, mengikut panduan rasmi Mahkamah Malaysia, satu-satunya keadaan perwakilan dibenarkan ialah apabila defendan **dikehendaki oleh undang-undang** untuk diwakili oleh seorang yang diberi kuasa (*authorized person*), bukan peguam.

Peraturan yang paling menonjol: **tiada perwakilan peguam dibenarkan** untuk mana-mana pihak semasa perbicaraan. Anda boleh berunding dengan peguam di luar mahkamah untuk menyediakan kes, tetapi di dalam bilik mahkamah, anda bercakap bagi pihak diri sendiri. Satu-satunya pengecualian ialah apabila undang-undang mengkehendaki defendan diwakili oleh orang yang diberi kuasa.

## Berapakah kosnya, dan borang apa yang terlibat?

Salah satu daya tarikan terbesar tuntutan kecil ialah kosnya yang rendah. Berikut ialah jadual fi rasmi mengikut borang, sebagaimana ditetapkan oleh Mahkamah Malaysia:

| No. | Dokumen | Borang | Fi |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Writ (memulakan tuntutan) | 198 | RM20.00 |
| 2 | Pernyataan Pembelaan / Tuntutan Balas | 199 | RM8.00 |
| 3 | Pembelaan kepada Tuntutan Balas | 200 | RM8.00 |
| 4 | Penghakiman (defendan tidak failkan pembelaan) | 201 | RM40.00 |
| 5 | Penghakiman (defendan tidak hadir) | 202 | RM40.00 |
| 6 | Penghakiman (plaintif tidak hadir) | 203 | RM40.00 |
| 7 | Penghakiman (defendan mengaku tuntutan) | 204 | RM40.00 |
| 8 | Permohonan mengetepikan penghakiman/perintah | 205 | RM20.00 |
| 9 | Penghakiman persetujuan | 206 | RM40.00 |
| 10 | Penghakiman selepas perbicaraan | 207 | RM40.00 |
| 11 | Notis kepada Penghutang Penghakiman untuk Tunjuk Sebab | 208 | RM20.00 |

Selain fi borang, penyampaian writ kepada defendan berserta pemfailan **Afidavit Penyampaian** dikenakan **RM8**.

Bandingkan ini dengan guaman Mahkamah Majistret biasa, di mana fi memfailkan writ jauh lebih tinggi berbanding RM20 untuk tuntutan kecil. Jumlah keseluruhan untuk memulakan dan menyampaikan tuntutan kecil (Borang 198 + Afidavit Penyampaian) biasanya di bawah RM30.

## Bagaimana proses memfailkan, langkah demi langkah?

Prosesnya boleh dilakukan secara manual di kaunter mahkamah atau dalam talian melalui portal e-Kehakiman. Berikut ialah aliran manual bagi plaintif:

1. **Dapatkan Borang 198.** Pergi ke Registri Mahkamah Rendah yang terdekat dan minta borang tuntutan kecil, iaitu Writ dalam Borang 198.
2. **Sediakan 4 salinan.** Isi borang dengan lengkap — butiran pihak, jumlah dituntut, dan asas tuntutan — dan sediakan empat salinan.
3. **Failkan dan bayar fi.** Serahkan borang lengkap ke Registri dan jelaskan fi RM20. Mahkamah kemudian akan memberitahu anda tarikh perbicaraan.
4. **Sampaikan writ kepada defendan.** Anda (plaintif) mesti menyampaikan writ yang telah dimeterai kepada defendan — secara peribadi atau melalui pos berdaftar prabayar ke alamat terakhir yang diketahui — dan memfailkan Afidavit Penyampaian (fi RM8).

Bagi pemfailan dalam talian, anda melanggan sebagai pengguna secara percuma di portal *judiciary.kehakiman.gov.my*, mengisi templat e-borang atau memuat naik dokumen, dan membayar fi yang ditetapkan di kaunter apabila membawa slip rujukan. Semua notifikasi kes seterusnya dibuat melalui e-mel, dan pemfailan susulan mesti dilakukan dalam talian.

Setelah writ disampaikan, defendan mempunyai **14 hari dari tarikh penyampaian** untuk memfailkan pembelaan (dan tuntutan balas, jika ada) dalam **Borang 199**. Sumber peguam menganggarkan perbicaraan biasanya ditetapkan dalam masa sebulan dari tarikh pemfailan writ, walaupun tarikh sebenar bergantung pada jadual mahkamah.

## Apa yang berlaku semasa perbicaraan?

Perbicaraan tuntutan kecil ringkas dan tidak formal berbanding perbicaraan sivil penuh, tetapi bebannya tetap terletak pada plaintif.

- Perbicaraan dikendalikan oleh Majistret.
- Pihak-pihak boleh berunding dengan peguam sebelum ini, tetapi tidak boleh diwakili peguam semasa perbicaraan.
- **Plaintif mesti membuktikan tuntutannya** dengan mengemukakan saksi dan mengemukakan keterangan dokumen — resit, perjanjian, mesej, invois.
- Defendan pula membela tuntutan dengan saksi dan dokumennya sendiri.
- Di akhir perbicaraan, Majistret membuat keputusan untuk membenarkan atau menolak tuntutan.

Ini bermakna kesiapan dokumen anda ialah faktor penentu. Bawa yang asal, susun secara kronologi, dan sediakan salinan.

Dua perkara penting mengenai keputusan:

- **Penghakiman Majistret adalah muktamad** — tiada pihak boleh merayu ke mahkamah lebih tinggi.
- **Kos yang boleh diaward terhad kepada RM100** kepada mana-mana pihak. Anda tidak akan menuntut semula yuran guaman yang besar di sini, kerana memang tiada peguam terlibat.

## Bagaimana jika defendan tidak membela atau tidak hadir?

Sistem ini melindungi plaintif yang tuntutannya diabaikan.

Jika defendan **gagal memfailkan pembelaan dalam 14 hari** atau **gagal hadir perbicaraan**, mahkamah boleh memasukkan penghakiman ingkar terhadapnya, dan plaintif memperoleh jumlah penghakiman seperti yang dituntut. Bergantung pada keadaan:

- Defendan tidak failkan pembelaan → plaintif memfailkan penghakiman dalam **Borang 201** dan menyampaikannya secara peribadi kepada defendan.
- Defendan tidak hadir perbicaraan → penghakiman dalam **Borang 202**.
- Plaintif pula tidak hadir → penghakiman boleh dimasukkan terhadap plaintif dalam **Borang 203**.

Defendan yang penghakiman dimasukkan tanpa kehadirannya tidak tanpa remedi: dia berhak memohon **mengetepikan penghakiman atau perintah** dengan memfailkan **Borang 205** (fi RM20). Ini bukan rayuan — ia permohonan untuk membuka semula kes, biasanya dengan menunjukkan sebab munasabah bagi ketidakhadiran.

## Anda menang tetapi defendan enggan membayar — bagaimana menguatkuasakan penghakiman?

Memenangi penghakiman dan mendapat wang adalah dua perkara berbeza. Jika penghutang penghakiman tidak mematuhi penghakiman, plaintif memulakan penguatkuasaan dengan **notis tunjuk sebab dalam Borang 208**.

Selepas menerima notis itu daripada pihak yang menang, mahkamah boleh mengeluarkan salah satu perintah berikut:

- **Writ penyitaan dan penjualan (Borang 84)** — harta penghutang disita dan dijual untuk melangsaikan hutang.
- **Bayaran ansuran** — memberi penghutang tempoh untuk menjelaskan hutang secara berperingkat.
- **Komital ke penjara** — memerintahkan penghutang penghakiman dipenjarakan.

Langkah-langkah ini memberi gigi kepada penghakiman anda; tanpa memfailkan Borang 208, penghakiman kekal hanya sekeping kertas.

## Tuntutan kecil berbanding litigasi sivil penuh: apakah bezanya?

Prosedur tuntutan kecil ialah satu titik pada spektrum mahkamah sivil Malaysia. Apabila jumlah melebihi RM5,000, anda beralih kepada guaman biasa dengan lebih banyak formaliti — pliding, penemuan dokumen, dan perwakilan peguam yang dibenarkan. Jadual berikut meletakkan tuntutan kecil dalam konteks:

| Forum | Had kuasa kewangan | Peguam | Rayuan |
| --- | --- | --- | --- |
| Tuntutan Kecil (Mahkamah Majistret, Aturan 93) | Sehingga RM5,000 | Tidak dibenarkan | Tiada |
| Mahkamah Majistret (sivil biasa) | Sehingga RM100,000 (s.90 Akta Mahkamah Rendah 1948) | Dibenarkan | Ada |
| Mahkamah Sesyen | Sehingga RM1,000,000 (s.65 Akta Mahkamah Rendah 1948) | Dibenarkan | Ada |
| Mahkamah Tinggi | Tiada had (bidang kuasa tidak terhad) | Dibenarkan | Ada |

Perbezaan utama bukan sekadar jumlah wang. Dalam litigasi penuh, anda menghadapi pliding formal, prosedur interlokutori, kos guaman yang boleh jauh melebihi RM100, dan hak untuk merayu. Tuntutan kecil menukar semua kerumitan itu dengan kemuktamadan yang cepat: satu perbicaraan, satu keputusan, tanpa rayuan.

## Bilakah anda patut ke Tribunal, bukan mahkamah?

Untuk sesetengah pertikaian, terdapat forum yang lebih sesuai daripada mahkamah tuntutan kecil. Jika masalah anda melibatkan pembelian barang atau perkhidmatan sebagai **pengguna**, **Tribunal Tuntutan Pengguna Malaysia (TTPM)** — ditubuhkan di bawah Akta Perlindungan Pengguna 1999 — mungkin lebih sesuai. TTPM ialah forum alternatif yang selari dengan mahkamah tuntutan kecil, bukan sebahagian daripadanya.

Bagaimana TTPM berbeza daripada tuntutan kecil:

- Had tuntutan lebih tinggi: sehingga **RM50,000** (berbanding RM5,000).
- Fi memfailkan lebih rendah: hanya **RM5**.
- Tiada peguam dibenarkan; kedua-dua pihak mewakili diri sendiri.
- Award dibuat dalam tempoh **60 hari** dari hari pertama pendengaran (Seksyen 112(1) Akta Perlindungan Pengguna 1999), dan pihak diberi 14 hari untuk mematuhinya.

Kelemahannya: skop TTPM terhad kepada pertikaian pengguna (barang dan perkhidmatan yang dibeli). Jika hutang anda ialah pinjaman peribadi antara kawan, atau sewa yang tidak dibayar, itu di luar bidang kuasa pengguna dan tuntutan kecil di Mahkamah Majistret ialah jalan yang betul.

## Rangka keputusan: forum manakah untuk pertikaian anda?

Gunakan urutan ringkas ini untuk memilih forum:

1. **Adakah anda seorang individu, dan jumlahnya RM5,000 ke bawah?** Jika ya, dan ia bukan pertikaian pengguna, tuntutan kecil di Mahkamah Majistret ialah pilihan paling murah dan cepat.
2. **Adakah ia pertikaian pengguna (barang/perkhidmatan yang dibeli) sehingga RM50,000?** Pertimbangkan TTPM — fi lebih rendah, had lebih tinggi, tiada peguam.
3. **Adakah jumlah antara RM5,001 dan RM100,000?** Failkan guaman sivil biasa di Mahkamah Majistret; anda kini boleh dan mungkin patut melantik peguam.
4. **Adakah jumlah antara RM100,001 dan RM1,000,000?** Mahkamah Sesyen.
5. **Melebihi RM1,000,000, atau tuntutan bukan kewangan yang kompleks?** Mahkamah Tinggi.

## Kesilapan biasa yang perlu dielakkan

- **Menuntut lebih daripada RM5,000 dalam prosedur tuntutan kecil.** Ia akan ditolak daripada saluran ini. Jangan cuba "memecahkan" satu hutang besar kepada beberapa tuntutan kecil untuk mengelak had.
- **Membiarkan syarikat memfailkan.** Jika perniagaan anda sebuah Sdn Bhd, ia tidak boleh menjadi plaintif tuntutan kecil — hanya individu boleh.
- **Datang tanpa keterangan bertulis.** Plaintif memikul beban membuktikan tuntutan. Tiada resit, perjanjian, atau rekod mesej bermakna tiada bukti.
- **Lupa menyampaikan writ dan memfailkan Afidavit Penyampaian.** Tanpa penyampaian yang sah, kes tidak boleh diteruskan.
- **Menyangka penghakiman bermakna pembayaran automatik.** Anda masih perlu memfailkan Borang 208 dan memohon perintah penguatkuasaan jika defendan enggan bayar.
- **Menjangkakan hak untuk merayu.** Keputusan tuntutan kecil adalah muktamad. Sediakan kes terbaik anda pada percubaan pertama.

## Apa seterusnya?

Sebelum memfailkan, kumpulkan setiap dokumen yang menyokong tuntutan anda dan sahkan jumlah tepat yang terhutang — pastikan ia RM5,000 atau kurang. Kemudian pergi ke Registri Mahkamah Rendah terdekat untuk mendapatkan Borang 198, atau daftar di portal e-Kehakiman untuk memfailkan dalam talian.

Jika jumlahnya melebihi RM5,000, atau pertikaian melibatkan isu yang rumit, dapatkan nasihat peguam mengenai laluan guaman sivil biasa. Untuk pertikaian pengguna, semak dahulu sama ada Tribunal Tuntutan Pengguna Malaysia menawarkan jalan yang lebih murah dan cepat.

Nota: panduan ini bersifat maklumat am dan bukan nasihat guaman. Fi dan borang boleh berubah — sahkan angka semasa dengan Registri Mahkamah atau portal rasmi Mahkamah Malaysia sebelum memfailkan.

## Sources

- General Information: What Is Small Claim Court? (Panduan Rasmi Mahkamah) — https://ekss-portal.kehakiman.gov.my/portals/media/attachments/Self-Representative/Small%20Claim.pdf (Mahkamah Malaysia (Portal e-Kehakiman))
- Prosedur Tuntutan Kecil — https://selangor.kehakiman.gov.my/ms/prosedur-tuntutan-kecil (Portal Rasmi Mahkamah Negeri Selangor)
- Kenali Mahkamah Tuntutan Kecil — https://www.malaysianbar.org.my/article/news/legal-and-general-news/members-opinions/kenali-mahkamah-tuntutan-kecil (Majlis Peguam Malaysia (The Malaysian Bar))
- Small Claims Procedure for Disputes Below RM5,000 — https://mahwengkwai.com/small-claims-procedure-disputes-below-rm5000/ (MahWengKwai & Associates)
- Small Claims: No Lawyers Needed! — https://www.thomasphilip.com.my/articles/small-claims-no-lawyers-needed/ (Thomas Philip Advocates & Solicitors)
- Navigating the Malaysian Civil Court System: Jurisdiction of the Courts — https://rickytan.com.my/2024/04/15/navigating-the-malaysian-civil-court-system-jurisdiction-of-the-courts/ (Ricky Tan & Co)
- Tribunal Tuntutan Pengguna (TTPM) — https://www.iaalawyers.com/2026/01/16/tribunal-tuntutan-pengguna-ttpm/ (Izzati & Associates)
- Soalan Lazim — Tribunal Tuntutan Pengguna Malaysia (had RM50,000; fi RM5; tempoh mematuhi 14 hari) — https://ttpm.kpdn.gov.my/soalan-lazim.html (TTPM / KPDN (portal rasmi))
- Tribunal for Consumer Claims (FAQ) — https://www.kpdn.gov.my/en/faq/tribunal-for-consumer-claims (Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup (KPDN))
- Akta Perlindungan Pengguna 1999 (Akta 599), s.112(1) — award dalam 60 hari dari hari pertama pendengaran — https://mysafe.kpdn.gov.my/img/portal/consumer-safety/akta_perlindunganpengguna1999.pdf (KPDN (cetakan semula rasmi Akta 599))
- Subordinate Courts Act 1948 (Act 92), Text of Reprint as at 1 May 2013 — ss.65 and 90 — https://tcclaw.com.my/wp-content/uploads/2025/08/Subordinate-Courts-Act-1948.pdf (Laws of Malaysia / Attorney General's Chambers (reprint text))

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0