Akta Imigresen 1959/63: Kemasukan, Pas dan Tinggal Melebihi Tempoh di Malaysia

Visa yang sah dalam pasport anda, dengan sendirinya, tidak membenarkan anda menjejakkan kaki di Malaysia — dan ia bukanlah dokumen yang menyebabkan anda menghadapi masalah jika tinggal terlalu lama. Kedua-dua tugas ini tergolong dalam satu undang-undang: Akta Imigresen 1959/63 (Akta 155), statut yang menentukan siapa yang boleh melintasi sempadan, apa yang boleh mereka lakukan setelah berada di dalam, dan apa yang berlaku apabila mereka melanggar syarat tempoh tinggal.

Jika anda seorang ekspatriat, pekerja asing, digital nomad, pelabur atau majikan mana-mana daripada mereka, Akta 155 ialah undang-undang Malaysia yang paling mungkin anda berdepan dengannya. Panduan ini menerangkan tiga bahagian utamanya — kemasukan, pas dan tinggal melebihi tempoh — serta hukuman yang menjadikan usaha untuk mematuhinya berbaloi.

Apakah sebenarnya Akta Imigresen 1959/63?

Akta ini ialah statut imigresen asas Malaysia. Angka “1959/63” mencerminkan sejarahnya: pada asalnya digubal pada 1959 dan disemak semula apabila Sabah dan Sarawak menyertai Persekutuan pada 1963, itulah sebabnya Sabah dan Sarawak mengekalkan autonomi imigresen yang tersendiri sehingga hari ini. Ia ditadbir oleh Jabatan Imigresen Malaysia (JIM), yang Bahagian Penguatkuasaannya turut menguatkuasakan Akta Pasport 1966 serta Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007.

Segala yang dilakukan oleh bukan warganegara di sempadan dan selepasnya mengalir melalui Akta ini: pengendorsan visa, pas yang dicop semasa ketibaan, syarat yang dilekatkan pada pas itu, dan kesalahan yang terpakai apabila syarat tersebut dilanggar. Memahami istilahnya ialah barisan pertahanan pertama.

Visa atau pas — apakah perbezaannya, dan mengapa ia penting?

Pengembara menggunakan istilah “visa” secara longgar, tetapi di bawah undang-undang Malaysia, visa dan pas ialah dua perkara berbeza, dikeluarkan pada dua masa berbeza, melakukan dua tugas berbeza.

	Visa	Pas
Apa itu	Kebenaran untuk mengembara ke pintu masuk Malaysia	Kebenaran untuk masuk dan tinggal, dengan tujuan yang dinyatakan
Bila dikeluarkan	Sebelum mengembara (atau melalui eVISA / eNTRI), atau dikecualikan bagi warga negara yang layak	Semasa ketibaan, oleh pegawai imigresen, atau melalui Bahagian Perkhidmatan Ekspatriat
Apa yang dikawal	Sama ada anda boleh menaiki penerbangan dan sampai ke sempadan	Tujuan (sosial, kerja, belajar, tanggungan) dan tempoh tinggal
Jam yang dikira	Bukan pencetus overstay	Tarikh tamatnya yang memulakan overstay

Kesimpulan praktikalnya jelas: pas, bukan visa, yang mengawal tempoh tinggal anda. Visa boleh sah sementara pas anda telah tamat tempoh — dan pas yang tamat tempoh itulah yang menjadikan anda seorang yang tinggal melebihi tempoh. Sentiasa baca cop atau pelekat yang diberikan oleh pegawai dan catatkan tarikh tamatnya, bukan tarikh dalam visa anda.

Visa juga tidak menjamin kemasukan. Pegawai imigresen di pusat pemeriksaan masih boleh menolak untuk mengeluarkan pas — sebagai contoh, jika anda dianggap sebagai imigran terlarang di bawah Akta ini.

Adakah saya memerlukan visa untuk masuk ke Malaysia?

Ia bergantung sepenuhnya pada kewarganegaraan. Malaysia mengendalikan tiga peringkat luas:

• Warga negara yang dikecualikan visa — rakyat banyak negara boleh masuk untuk lawatan sosial atau perniagaan tanpa visa terlebih dahulu dan menerima pas lawatan sosial semasa ketibaan. Tempoh yang diberikan adalah mengikut budi bicara pegawai dan berbeza mengikut kewarganegaraan, jadi semak cop dan jangan andaikan bilangan hari yang tetap.
• Warga negara yang memerlukan visa — rakyat lebih kurang tiga puluh negara mesti memperoleh visa sebelum mengembara. Senarai negara Jabatan Imigresen termasuk rakyat Afghanistan, Bangladesh, Pakistan, Sri Lanka, Nepal, Colombia, Montenegro dan Serbia, antara lain. Sesetengah pengaturan adalah terhad tempoh: rakyat India, sebagai contoh, disenaraikan sebagai dikecualikan visa sehingga 31 Disember 2026.
• Kemudahan khas — program seperti eNTRI dan eVISA memudahkan kemasukan bagi kewarganegaraan tertentu (contohnya, rakyat China dan India), dan sesetengah negara dibenarkan masuk melalui udara sahaja.

Oleh sebab senarai ini berubah, sahkan kewarganegaraan anda sendiri terhadap Visa Requirement by Country Jabatan Imigresen yang terkini sebelum menempah.

Di mana visa memang diperlukan, bentuk lazim termasuk visa masuk sekali (satu perjalanan), visa pelbagai masuk (perjalanan berulang dalam tempoh sah) dan visa transit. Tujuan tinggal lebih lama dan kerja lazimnya melalui Visa With Reference (VDR), yang diluluskan dengan rujukan daripada pihak berkuasa di dalam Malaysia — biasanya berkait dengan pekerjaan atau penempatan pengajian — sebelum visa dikeluarkan di luar negara.

Pas manakah yang membenarkan saya tinggal, bekerja atau membawa keluarga?

Setelah anda dibenarkan masuk, pas menentukan apa yang boleh anda lakukan secara sah. Menggunakan pas yang salah — bekerja dengan pas lawatan sosial, sebagai contoh — dengan sendirinya ialah satu kesalahan. Kategori utama:

Pas	Tujuan	Pemegang lazim
Pas Lawatan Sosial	Pelancongan, lawatan keluarga, mesyuarat perniagaan pendek; tiada penggajian	Pelancong, pelawat jangka pendek
Pas Penggajian (EP)	Pekerjaan mahir yang terikat pada majikan dan kontrak tertentu	Profesional dan eksekutif ekspatriat
Pas Lawatan Profesional (PVP)	Tugasan profesional sementara untuk majikan asing	Perunding, jurulatih, pakar jangka pendek
Pas Penggajian Sementara	Kerja separa mahir dan tidak mahir dalam sektor yang diluluskan	Pekerja asing dalam pembuatan, perladangan, dll.
Pas Tanggungan	Keluarga pemegang EP yang menyertainya	Pasangan dan anak-anak di bawah 18 tahun
Pas Lawatan Sosial Jangka Panjang (LTSVP)	Tempoh tinggal keluarga yang lebih lama yang tidak diliputi Pas Tanggungan	Ibu bapa, anak yang lebih dewasa, pasangan tertentu
Pas Nomad DE Rantau	Kerja jarak jauh untuk majikan atau pelanggan asing	Digital nomad dan profesional jarak jauh yang layak

Pas Nomad DE Rantau, yang ditadbir oleh Malaysia Digital Economy Corporation (MDEC), membenarkan pekerja jarak jauh yang layak menetap di Malaysia sehingga 12 bulan dan boleh diperbaharui untuk 12 bulan lagi. Ambang pendapatan dan pengalaman minimum terpakai dan berbeza bagi peranan teknologi dan bukan teknologi, jadi sahkan syarat pembaharuan dan kriteria kelayakan terkini di portal DE Rantau MDEC sebelum memohon.

Berapa lama saya boleh bekerja dengan Pas Penggajian?

Pas Penggajian ialah dokumen tunggak bagi para profesional, dan ia digredkan mengikut gaji bulanan. Malaysia menyemak semula rangka kerja tersebut berkuat kuasa 1 Jun 2026, mengubah kedua-dua jaluran gaji dan tempoh maksimum:

Kategori	Gaji bulanan minimum	Tempoh maksimum (majikan sama)	Nota
Kategori I	RM20,000 ke atas	Sehingga 10 tahun	Layak Pas Tanggungan
Kategori II	RM10,000 – RM19,999	Sehingga 10 tahun	Pelan penggantian diperlukan
Kategori III	RM5,000 – RM9,999	Sehingga 5 tahun	Pelan penggantian diperlukan
Bawah RM5,000	—	Tidak layak untuk EP	Pertimbangkan jenis pas lain

Beberapa perkara penting dalam amalan. EP tertakluk pada kontrak pekerjaan, secara sejarah dihadkan sekitar 60 bulan bagi setiap pemberian, dengan tempoh terkumpul maksimum kini ditetapkan pada angka di atas. Jabatan Imigresen telah menyatakan bahawa tempoh maksimum baharu itu terpakai tanpa mengambil kira mana-mana EP yang dikeluarkan sebelum ini, dan jam itu umumnya ditetapkan semula apabila anda bertukar majikan. Bagi Kategori II dan III, majikan mesti mengemukakan pelan penggantian yang menerangkan bagaimana kakitangan Malaysia akan dilatih untuk mengambil alih peranan tersebut dalam tempoh pas.

Pas Penggajian bagi ekspatriat lazimnya diproses melalui Bahagian Perkhidmatan Ekspatriat (ESD) dan pusat perkhidmatan MYXpatsnya, dan bukan di kaunter imigresen biasa.

Apakah yang berlaku jika saya tinggal melebihi tempoh?

Di sinilah Akta ini menggigit paling kuat, dan di sinilah salah faham yang paling mahal berlaku. Mahkamah Malaysia menganggap tinggal melebihi tempoh sebagai kesalahan liabiliti ketat — bermakna anda boleh disabitkan tidak kira sama ada tinggal melebihi tempoh itu disengajakan. “Saya terlupa,” “penerbangan saya dibatalkan,” atau “saya tersilap kira hari” bukanlah pembelaan terhadap liabiliti.

Peruntukan teras ialah Seksyen 15(1)(c), yang melarang tinggal di Malaysia selepas pas tamat tempoh, dengan kesalahan itu dinyatakan dalam Seksyen 15(4).

Elemen	Butiran
Kesalahan	Tinggal selepas pas tamat tempoh atau dibatalkan (Seksyen 15(1)(c) / 15(4))
Denda	Tidak kurang daripada RM10,000 (minimum berkanun)
Penjara	Sehingga 5 tahun
Gabungan	Denda, penjara, atau kedua-duanya
Kompaun	Sehingga RM3,000 dalam kes yang layak (penyelesaian di luar mahkamah)
Sebatan	Tidak disenaraikan untuk tinggal melebihi tempoh semata-mata

Selain hukuman di mahkamah, akibat pentadbiran itulah yang paling menjejaskan pengembara dan pekerja biasa:

• Tahanan di depoh imigresen sementara kes diproses.
• Penghantaran pulang / repatriasi, selalunya atas kos orang yang tinggal melebihi tempoh sendiri.
• Penyenaraian hitam — larangan masuk semula yang dikenakan mengikut budi bicara Jabatan Imigresen, yang dalam amalan boleh menyekat perjalanan pada masa hadapan; kes berulang atau serius mungkin menghadapi larangan yang lebih lama.

Malah tinggal melebihi tempoh yang singkat dan tidak disengajakan boleh mencetuskan kompaun dan penyenaraian hitam yang secara senyap menyekat perjalanan pada masa hadapan. Pengajarannya ialah menganggap tarikh tamat pas sebagai tidak boleh berubah dan memperbaharui atau keluar sebelumnya, bukan selepasnya.

Kemasukan haram, dokumen palsu — bagaimana ini berbeza daripada tinggal melebihi tempoh?

Tinggal melebihi tempoh hanyalah satu daripada beberapa kesalahan, dan sesetengahnya membawa hukuman yang lebih berat, termasuk hukuman deraan badan.

Kesalahan	Seksyen	Hukuman
Kemasukan haram (tiada pasport/pas sah, atau tiada pengendorsan sah)	6(3)	Denda sehingga RM10,000, atau penjara sehingga 5 tahun, atau kedua-duanya; sebatan sehingga 6 kali; kompaun sehingga RM3,000
Tinggal melebihi tempoh	15(4)	Denda tidak kurang daripada RM10,000, atau penjara sehingga 5 tahun, atau kedua-duanya; kompaun sehingga RM3,000
Pemalsuan / pengubahan dokumen	55D	Denda tidak kurang daripada RM30,000; penjara 5–10 tahun; sebatan sehingga 6 kali

Jurang antara kemasukan haram dan tinggal melebihi tempoh berbaloi untuk dihayati: kemasukan haram boleh membawa sebatan; tinggal melebihi tempoh, dengan sendirinya, tidak. Dan memalsukan atau mengubah pengendorsan imigresen — sebagai contoh, mengganggu pas untuk membeli masa tambahan — melonjak ke jaluran paling serius, dengan denda minimum RM30,000 dan penjara mandatori.

Bolehkah majikan atau penganjur saya juga didakwa?

Ya — Akta ini sengaja meluaskan liabiliti melangkaui warga asing. Jika anda menggaji, menempatkan atau menduduki premis dengan warga asing tanpa dokumen, anda mempunyai pendedahan anda sendiri.

Kesalahan	Seksyen	Hukuman
Menggaji imigran haram	55B	Denda RM10,000–RM50,000, atau penjara sehingga 12 bulan, bagi setiap pekerja; menggaji 5+ pekerja: penjara 6 bulan hingga 5 tahun serta kemungkinan sebatan
Melindungi imigran haram	56(1)(d)	Denda RM10,000–RM50,000; melindungi 5+ orang: penjara 6 bulan hingga 5 tahun serta kemungkinan sebatan
Penduduk premis yang membenarkan kemasukan/tinggal haram	55E	Denda RM5,000–RM30,000, atau penjara sehingga 12 bulan, atau kedua-duanya, bagi setiap imigran haram; kesalahan kali kedua: denda sekurang-kurangnya RM10,000, atau penjara sehingga 2 tahun, atau kedua-duanya

Bagi perniagaan, Seksyen 55B menjelaskan bahawa pematuhan imigresen bukan sekadar masalah pekerja: hukumannya dikira bagi setiap pekerja, dan menggaji lima atau lebih kakitangan tanpa dokumen meningkat ke wilayah penjara. Tuan tanah dan penduduk premis menghadapi Seksyen 55E kerana berpura-pura tidak nampak.

Pas manakah yang saya perlukan? Rangka keputusan ringkas

Selesaikan soalan ini mengikut urutan:

1. Adakah anda datang untuk bekerja bergaji di Malaysia? Jika tidak, pas lawatan sosial (dikecualikan visa atau dengan visa) biasanya memadai untuk pelancongan atau lawatan pendek. Jika ya, teruskan.
2. Adakah kerja itu untuk majikan Malaysia, jangka panjang? Jika ya, anda memerlukan Pas Penggajian — pilih kategori yang sepadan dengan gaji bulanan anda (I, II atau III). Jika di bawah RM5,000, EP tidak tersedia; terokai Pas Penggajian Sementara atau laluan khusus sektor.
3. Adakah tugasan itu pendek dan untuk majikan asing? Pas Lawatan Profesional mungkin sesuai.
4. Adakah anda bekerja jarak jauh untuk pelanggan atau majikan di luar negara? Pertimbangkan Pas Nomad DE Rantau.
5. Membawa keluarga? Pemegang EP yang melebihi ambang gaji boleh menambah Pas Tanggungan (pasangan, anak-anak di bawah 18 tahun) dan LTSVP untuk yang lain.

Apabila ragu-ragu, pilihan selamat ialah mengesahkan dengan Jabatan Imigresen atau ESD sebelum mengembara atau memulakan kerja — bukan selepasnya.

Kesilapan lazim yang membawa kepada pendakwaan

• Mengelirukan tarikh visa dengan tarikh pas. Jam overstay bermula daripada tarikh tamat pas yang dicop semasa masuk, bukan visa.
• Bekerja dengan pas lawatan sosial. Malah sehari kerja bergaji dengan pas yang salah ialah kesalahan bagi kedua-dua pekerja dan majikan.
• Mengandaikan niat penting bagi tinggal melebihi tempoh. Ia liabiliti ketat; terlupa atau tersilap kira bukan pembelaan.
• Membiarkan pembaharuan luput. Perbaharui atau keluar sebelum tamat tempoh; jurang beberapa hari pun ialah tinggal melebihi tempoh.
• Mengganggu pas atau pengendorsan. Ini pemalsuan dokumen di bawah Seksyen 55D — kesalahan yang jauh lebih berat daripada tinggal melebihi tempoh.
• Majikan bergantung pada pekerja untuk menguruskan status mereka sendiri. Liabiliti Seksyen 55B terletak jelas pada majikan, bagi setiap pekerja.
• Mempercayai ejen secara membuta tuli. Anda bertanggungjawab ke atas pas sah anda sendiri; sahkan sendiri dan jangan andaikan ejen telah memperbaharuinya.

Apa seterusnya

• Semak cop anda hari ini. Cari pas dalam pasport anda dan sahkan tarikh tamatnya — tarikh tunggal itulah yang diukur oleh Akta 155 terhadap anda.
• Sahkan peraturan visa bagi kewarganegaraan anda di laman Visa Requirement by Country Jabatan Imigresen yang terkini sebelum sebarang perjalanan.
• Sahkan ambang Pas Penggajian semasa melalui Bahagian Perkhidmatan Ekspatriat jika anda atau kakitangan anda memegang EP, kerana jaluran gaji dan tempoh telah disemak semula pada 1 Jun 2026.
• Jika anda sudah tinggal melebihi tempoh, jangan cuba keluar secara senyap dengan andaian yang salah — dapatkan panduan daripada Jabatan Imigresen tentang proses kompaun dan keluar, dan pertimbangkan nasihat undang-undang yang berkelayakan memandangkan sifat liabiliti ketat kesalahan itu.

Artikel ini ialah maklumat umum tentang Akta Imigresen 1959/63, bukan nasihat undang-undang. Peraturan imigresen, ambang gaji dan senarai visa kerap berubah; sentiasa sahkan kedudukan semasa dengan Jabatan Imigresen Malaysia atau penasihat yang berkelayakan sebelum bertindak.