# Kanun Tatacara Jenayah: Dari Tangkapan ke Perbicaraan

> Panduan neutral tentang bagaimana sesuatu kes jenayah bergerak di bawah Kanun Tatacara Jenayah (Akta 593) Malaysia — dari saat tangkapan, tahanan reman, pertuduhan, permohonan jamin, sehingga perbicaraan penuh.

- Category: law
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-08-07
- Canonical: https://negaraku.md/law/criminal-procedure-code

---

Apabila seseorang ditangkap di Malaysia, apa yang berlaku selepas detik itu — sama ada dia dibebaskan, ditahan, dituduh atau dibicarakan — tidak ditentukan secara sembarangan. Ia ditetapkan langkah demi langkah oleh Kanun Tatacara Jenayah (Akta 593), atau ringkasnya KTJ.

## Apa yang dikawal oleh KTJ, dan apa yang tidak?

KTJ tidak mentakrifkan apa itu jenayah. Kerja itu dilakukan oleh Kanun Keseksaan dan statut lain, yang menyenaraikan kesalahan seperti curi, samun atau bunuh serta hukumannya. Sebaliknya, KTJ ialah rakan prosedur kepada undang-undang tersebut: ia menetapkan *bagaimana* sesuatu kes bergerak dari saat tangkapan sehingga keputusan mahkamah.

Fungsinya adalah untuk menyeimbangkan dua kepentingan. Di satu pihak, kuasa negara untuk menyiasat dan mendakwa; di pihak lain, hak individu yang dijamin oleh Perkara 5 Perlembagaan Persekutuan. Setiap peringkat di bawah — tangkapan, reman, jamin dan bicara — ialah tempat kedua-dua kepentingan ini bertemu.

## Apa yang berlaku pada saat tangkapan?

Di bawah seksyen 15 KTJ, sesuatu tangkapan berlaku apabila pegawai menyentuh atau mengurung badan orang yang hendak ditangkap, melainkan orang itu menyerah diri melalui kata-kata atau tindakan. Tangkapan boleh dibuat dengan atau tanpa waran, bergantung kepada jenis kesalahan.

Seksyen 28A KTJ mengekod hak orang yang ditangkap, selari dengan Perkara 5(3) Perlembagaan yang menjamin hak untuk dimaklumkan sebab tangkapan dan hak untuk berunding dengan peguam pilihan. Antara hak yang disenaraikan:

- Hak untuk dimaklumkan sebab tangkapan oleh pegawai yang menangkap.
- Hak untuk menghubungi seorang saudara atau rakan bagi memberitahu bahawa dia telah ditangkap dan lokasinya.
- Hak untuk menghubungi dan berunding dengan seorang peguam pilihannya.
- Perundingan dengan peguam boleh dijalankan di tempat tahanan, dalam pandangan pegawai polis tetapi cukup persendirian supaya perbualan tidak didengari.

Peruntukan yang sama menetapkan bahawa soal siasat terhadap orang yang ditangkap secara amnya ditangguhkan sehingga perundingan dengan peguam pilihannya berlangsung. Terdapat pengecualian dan pengehadan tertentu dalam undang-undang bagi keadaan khusus, dan pemakaian hak ini kadangkala menjadi isu yang dipertikaikan di mahkamah.

## Berapa lama seseorang boleh ditahan sebelum dituduh?

Ini mungkin bahagian KTJ yang paling kerap disalah faham. Selepas tangkapan, polis tidak boleh menahan seseorang selama-lamanya untuk menyiasat. Perkara 5(4) Perlembagaan Persekutuan menetapkan bahawa orang yang ditangkap dan tidak dilepaskan mesti dibawa di hadapan Majistret dalam tempoh 24 jam, tidak termasuk masa perjalanan yang perlu ke mahkamah, dan tidak boleh ditahan lebih lama tanpa kebenaran Majistret.

Jika siasatan tidak dapat diselesaikan dalam 24 jam, polis mesti membawa orang itu di hadapan Majistret dan memohon perintah reman di bawah seksyen 117 KTJ. Majistret — bukan polis — yang memutuskan sama ada, dan berapa lama, tahanan disambung. Had maksimum berbeza mengikut keseriusan kesalahan yang disiasat:

| Keseriusan kesalahan | Reman pertama | Reman kedua | Jumlah maksimum |
| --- | --- | --- | --- |
| Boleh dihukum penjara kurang 14 tahun | Sehingga 4 hari | Sehingga 3 hari | 7 hari |
| Hukuman mati atau penjara 14 tahun ke atas | Sehingga 7 hari | Sehingga 7 hari | 14 hari |

Reman ialah tahanan untuk membantu siasatan, bukan hukuman dan bukan pertuduhan. Pada penghujung tempoh reman, penyiasat lazimnya perlu sama ada mengemukakan pertuduhan, membebaskan orang itu, atau (dalam sesetengah keadaan) memohon perintah lanjut. Tempoh yang diberikan oleh Majistret sering menjadi isu yang dihujahkan oleh pihak pendakwaan dan peguam bela.

## Bila seseorang boleh diikat jamin?

Jamin ialah pelepasan seseorang daripada tahanan dengan syarat dia hadir semula ke mahkamah. KTJ, melalui Jadual Pertama, mengelaskan kesalahan kepada kategori yang menentukan layanan jamin.

Bagi **kesalahan boleh jamin** (seksyen 387), tertuduh pada dasarnya berhak diikat jamin. Bagi **kesalahan tidak boleh jamin** (seksyen 388), pemberian jamin bukan hak automatik tetapi terletak pada budi bicara Mahkamah. Dalam menimbang budi bicara itu, mahkamah lazimnya menimbangkan faktor seperti kemungkinan tertuduh melarikan diri, risiko kesalahan lanjut, dan kemungkinan gangguan terhadap siasatan.

Bagi kesalahan yang boleh dihukum mati atau penjara seumur hidup, jamin secara amnya tidak diberikan, tertakluk kepada pengecualian tertentu yang diperuntukkan dalam undang-undang bagi golongan seperti mereka yang di bawah umur tertentu, wanita, atau orang yang uzur. Selain jamin oleh mahkamah, undang-undang juga membenarkan pelepasan pada peringkat polis sebelum pertuduhan dalam keadaan tertentu. Sama ada jamin patut diberikan, dan pada amaun berapa, kerap menjadi persoalan yang dibahaskan secara berasingan sebelum kes utama didengar.

## Bagaimana perbicaraan jenayah berjalan?

Apabila siasatan selesai dan keputusan mendakwa dibuat, kes memasuki fasa mahkamah. Alirannya secara ringkas:

1. **Pertuduhan dibaca.** Tertuduh dibawa ke mahkamah dan pertuduhan yang menyatakan kesalahan tertentu dibacakan serta diterangkan kepadanya.
2. **Pengakuan.** Tertuduh mengaku salah atau tidak mengaku salah. Pengakuan salah yang difahami sepenuhnya boleh membawa kepada sabitan tanpa perbicaraan penuh; pengakuan tidak salah membawa kes ke perbicaraan.
3. **Kes pendakwaan.** Pihak pendakwaan memanggil saksi dan mengemukakan keterangan. Peguam bela berhak menyoal balas saksi.
4. **Penilaian kes prima facie.** Pada penghujung kes pendakwaan, mahkamah menilai sama ada wujud kes prima facie — iaitu keterangan yang, jika tidak dipatahkan atau tidak dijelaskan, akan mewajarkan sabitan (seksyen 173 bagi perbicaraan ringkas; seksyen 180 bagi perbicaraan Mahkamah Tinggi). Jika tiada, tertuduh dibebaskan pada peringkat ini.
5. **Pembelaan.** Jika kes prima facie dibuktikan, tertuduh diarah membela diri dan boleh memberi keterangan serta memanggil saksi.
6. **Keputusan.** Pada penghujung perbicaraan, mahkamah mensabitkan tertuduh hanya jika pendakwaan membuktikan kesnya melampaui keraguan munasabah (seksyen 182A); jika tidak, tertuduh dibebaskan.

Jenis mahkamah dan prosedur tepat bergantung kepada keseriusan kesalahan — Mahkamah Majistret, Mahkamah Sesyen atau Mahkamah Tinggi masing-masing mengendalikan lingkungan kes yang berbeza. Pihak yang tidak berpuas hati dengan keputusan lazimnya mempunyai jalan rayuan ke mahkamah yang lebih tinggi.

## Apa seterusnya

KTJ ialah rangka prosedur, dan bacaan artikel ini tidak menggantikan teks Akta 593 yang rasmi atau nasihat guaman. Untuk memahami keseluruhan gambaran, KTJ paling baik dibaca bersama Kanun Keseksaan yang mentakrifkan kesalahan itu sendiri, dan bersama hak berperlembagaan di bawah Perkara 5. Sesiapa yang berhadapan dengan situasi sebenar — sama ada ditangkap, direman atau dituduh — digalakkan merujuk peguam yang bertauliah, kerana pemakaian setiap peruntukan bergantung kepada fakta khusus setiap kes.

## Sources

- Criminal Procedure Code (Act 593), teks rasmi — https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/outputaktap/1688322_BI/ACT%20593_CRIMINAL%20%20PROCEDURE%20CODE_18.10.2021.pdf (Attorney General's Chambers of Malaysia (Laws of Malaysia))
- Federal Constitution (Reprint As at 15 October 2020), teks rasmi — Perkara 5 — https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/LOM/EN/Federal%20Constitution%20(Reprint%202020).pdf (Attorney General's Chambers of Malaysia (Laws of Malaysia))
- FAQ on Arrest, Remand and Bail in Malaysia — https://mahwengkwai.com/faq-on-arrest-remand-and-bail-in-malaysia/ (MahWengKwai & Associates)
- Understanding Criminal Proceedings in Malaysia (An Easy Guide) — https://www.tkplaw.co/articles_18.html (Teh Kim Poo & Co (TKP Law))

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0