# Hierarki mahkamah Malaysia — mahkamah mana yang mendengar apa, serta had wang dan hukuman yang tepat > Peta praktikal bagi hierarki lima peringkat mahkamah sivil Malaysia — Mahkamah Majistret, Mahkamah Sesyen, Mahkamah Tinggi, Mahkamah Rayuan dan Mahkamah Persekutuan — berserta bidang kuasa kewangan, kuasa menjatuhkan hukuman dan had rayuan yang diambil daripada Subordinate Courts Act 1948 dan Courts of Judicature Act 1964. - Category: law - Language: ms - Status: published - Updated: 2026-07-24 - Canonical: https://negaraku.md/law/court-hierarchy --- Failkan tuntutan pemungkiran kontrak bernilai RM1.2 million di Mahkamah Sesyen, dan tidak kira sekukuh mana kes anda, ia tidak akan menjadi masalah — mahkamah itu langsung tiada kuasa untuk mendengarnya. Failkan tuntutan yang sama bernilai RM80,000 pula di Mahkamah Tinggi, dan anda mungkin akan diberitahu bahawa anda berada di bangunan yang salah — dan terpaksa membayar kos lencongan itu. Hierarki mahkamah Malaysia bukan sekadar perhiasan. Dua statut menetapkan sempadan angka yang tegas, dan angka-angka itulah yang menentukan di mana anda perlu bermula, berapa banyak yang boleh diawadkan atau dihukum oleh seorang hakim, dan sejauh mana anda boleh merayu. ## Lima peringkat dalam satu jadual | Mahkamah | Bidang kuasa sivil | Bidang kuasa jenayah | Statut | | --- | --- | --- | --- | | Mahkamah Majistret (Kelas Kedua) | Hutang atau tuntutan tertentu (liquidated demand) sehingga RM10,000 | Kesalahan dengan hukuman penjara maksimum 12 bulan, atau denda sahaja | SCA ss.88, 92 | | Mahkamah Majistret (Kelas Pertama) | Sehingga RM100,000 | Kesalahan dengan hukuman penjara maksimum sehingga 10 tahun | SCA ss.85, 90 | | Mahkamah Sesyen | Sehingga RM1,000,000; tanpa had bagi kemalangan kenderaan bermotor, tuan rumah dan penyewa, sitaan | Semua kesalahan selain yang boleh dihukum mati | SCA ss.63, 65 | | Mahkamah Tinggi | Tanpa had | Termasuk kesalahan yang boleh dihukum mati; ditambah rayuan dan semakan daripada mahkamah rendah | CJA ss.22, 23, 26–28, 35 | | Mahkamah Rayuan | Rayuan daripada Mahkamah Tinggi | Rayuan daripada Mahkamah Tinggi | CJA ss.50, 67 | | Mahkamah Persekutuan | Rayuan akhir, dengan kebenaran | Rayuan jenayah akhir | CJA ss.87, 96 | SCA = Subordinate Courts Act 1948 (Akta Mahkamah Rendah 1948) (Act 92). CJA = Courts of Judicature Act 1964 (Akta Mahkamah Kehakiman 1964) (Act 91). Mahkamah Persekutuan, Mahkamah Rayuan, dan dua Mahkamah Tinggi — Mahkamah Tinggi Malaya dan Mahkamah Tinggi Sabah dan Sarawak — merupakan mahkamah-mahkamah atasan (superior courts). Mahkamah Sesyen dan Mahkamah Majistret pula merupakan mahkamah-mahkamah rendah (subordinate courts), dan kuasa mereka hampir keseluruhannya berpunca daripada Act 92. ## Mahkamah Majistret: garisan RM100,000 Seorang Majistret Kelas Pertama boleh membicarakan semua tindakan sivil di mana jumlah yang dipertikaikan atau nilai perkara tidak melebihi seratus ribu ringgit (one hundred thousand ringgit) (s.90). Dari segi jenayah, seksyen 85 membenarkan Majistret Kelas Pertama membicarakan kesalahan yang tempoh hukuman penjara maksimumnya tidak melebihi sepuluh tahun, kesalahan yang boleh dihukum denda sahaja, serta kesalahan di bawah sections 392 and 457 Kanun Keseksaan (Penal Code). Perhatikan jurang yang sering memerangkap orang: kuasa untuk *membicarakan* bukanlah kuasa untuk *menjatuhkan hukuman*. Seksyen 87(1) mengehadkan hukuman Majistret Kelas Pertama kepada maksimum lima tahun penjara, denda sepuluh ribu ringgit (ten thousand ringgit), dua belas sebatan, atau gabungan ketiga-tiganya — walaupun kesalahan itu sendiri membawa hukuman sepuluh tahun. Dua proviso melayakkan pengecualian ini, iaitu membenarkan hukuman penuh mengikut statut apabila undang-undang bertulis lain memberikan majistret kuasa yang lebih luas, dan apabila sabitan atau rekod terdahulu mewajarkannya, dengan alasan bertulis. Majistret Kelas Kedua (Second Class Magistrate) jarang wujud dalam amalan tetapi peruntukannya masih kekal. Mereka boleh membicarakan kesalahan yang membawa hukuman penjara sehingga dua belas bulan atau denda sahaja (s.88), menjatuhkan hukuman sehingga enam bulan penjara atau denda RM1,000 (s.89), dan hanya mendengar tuntutan sivil bagi hutang atau tuntutan tertentu (liquidated demand) yang tidak melebihi RM10,000 (s.92). ## Mahkamah Sesyen: RM1 million, dengan tiga pengecualian dan satu senarai hitam Seksyen 65(1) merupakan peruntukan yang paling kerap dipetik, dan juga paling kerap dipetik secara tidak lengkap. Ia memberikan Mahkamah Sesyen tiga perkara: - bidang kuasa **tanpa had** ke atas tindakan sivil berkenaan kemalangan kenderaan bermotor, tuan rumah dan penyewa, serta sitaan (distress) - bidang kuasa ke atas semua tindakan sivil lain di mana jumlah yang dipertikaikan atau nilai perkara tidak melebihi **satu juta ringgit (one million ringgit)** - bidang kuasa ke atas tindakan bagi pelaksanaan spesifik (specific performance) atau pembatalan (rescission) kontrak, serta pembatalan atau pembetulan instrumen, dalam had tersebut Oleh itu, tuntutan kemalangan jalan raya bernilai RM4 million termasuk dalam bidang kuasa Mahkamah Sesyen, bukan Mahkamah Tinggi. Itulah pengecualian yang paling mudah dilupakan orang. Seksyen 65(3) menambah satu laluan persetujuan: jika satu-satunya halangan ialah nilai, pihak-pihak boleh bersetuju secara bertulis bahawa Mahkamah Sesyen mempunyai bidang kuasa, dan mahkamah kemudiannya boleh membicarakan perkara itu walaupun nilainya melebihi had tersebut. Seterusnya ialah senarai hitam. Seksyen 69 mengecualikan keseluruhan bidang perkara tertentu daripada Mahkamah Sesyen tanpa mengira jumlah yang terlibat — tindakan berkaitan harta tak alih (kecuali sebagaimana dibenarkan oleh ss.70 and 71), penguatkuasaan amanah, akaun, perintah pengisytiharan (declaratory decrees), geran perwakilan (grants of representation) dan pentadbiran harta pusaka si mati, kesahtarafan (legitimacy), penjagaan atau hak jagaan kanak-kanak, serta kesahihan atau pembubaran perkahwinan. Dari segi jenayah, bidang kuasa Mahkamah Sesyen agak luas: ia boleh membicarakan semua kesalahan selain yang boleh dihukum mati (s.63), dan boleh menjatuhkan apa-apa hukuman yang dibenarkan undang-undang kecuali hukuman mati (s.64). ## Mahkamah Tinggi: tanpa had, dan lantai bagi rayuan Bidang kuasa sivil Mahkamah Tinggi di bawah CJA s.23 bersifat wilayah (territorial), bukan berasaskan nilai wang — ia membicarakan prosiding sivil di mana kausa tindakan (cause of action) timbul, defendan bermastautin atau mempunyai tempat perniagaan, fakta yang mendasari berlaku, atau tanah yang dipertikaikan terletak, dalam bidang kuasa tempatannya. Badan Kehakiman (the Judiciary) menghuraikan bidang kuasa sivil asalnya (original civil jurisdiction) sebagai merangkumi pertikaian melebihi RM1,000,000 di samping bidang eksklusif termasuk perceraian dan hal ehwal perkahwinan, maritim (admiralty), kebankrapan, hal ehwal syarikat, penjagaan orang bawah umur dan orang kurang upaya, serta probet. Fakta bahawa hal ehwal syarikat tertakluk di sini adalah sebab mengapa penggulungan (winding-up) dan prosiding lain di bawah [Akta Syarikat 2016 (Companies Act 2016)](/law/companies-act-2016) merupakan kerja Mahkamah Tinggi. Mahkamah Tinggi juga berada di atas mahkamah-mahkamah rendah dalam tiga cara: ia mendengar rayuan jenayah daripadanya (s.26), rayuan sivil daripadanya (ss.27–28), dan mempunyai bidang kuasa penyeliaan am serta semakan (supervisory and revisionary jurisdiction) ke atas semua mahkamah rendah (s.35), yang boleh dijalankan atas inisiatifnya sendiri atau atas permintaan sesuatu pihak. Terdapat satu lantai (floor) bagi rayuan sivil. Seksyen 28(1) memperuntukkan bahawa tiada rayuan boleh dibuat kepada Mahkamah Tinggi daripada keputusan mahkamah rendah jika jumlah yang dipertikaikan atau nilai perkara ialah sepuluh ribu ringgit (ten thousand ringgit) atau kurang, kecuali atas persoalan undang-undang. Seksyen 28(2) mengecualikan nafkah isteri atau anak — rayuan sedemikian boleh dibuat tanpa mengira jumlahnya. ## Mahkamah Rayuan dan Mahkamah Persekutuan: di mana kebenaran (leave) mula memainkan peranan Bidang kuasa Mahkamah Rayuan bersandarkan Perkara 121(1B) [Perlembagaan Persekutuan (Federal Constitution)](/law/federal-constitution) serta Part III CJA. Setiap prosiding didengar oleh tiga hakim, atau bilangan ganjil yang lebih besar sebagaimana ditentukan oleh Presiden (the President) (s.38(1)). Rayuan sivil daripada mana-mana penghakiman atau perintah Mahkamah Tinggi, sama ada asal atau rayuan, boleh dibuat kepada Mahkamah Rayuan (s.67). Tetapi s.68(1) menyekat empat kategori: tuntutan yang perkaranya (tidak termasuk faedah) kurang daripada dua ratus lima puluh ribu ringgit (two hundred and fifty thousand ringgit), kecuali dengan kebenaran (leave); penghakiman persetujuan (consent judgments); perintah berkaitan kos sahaja, kecuali dengan kebenaran; dan perintah yang diisytiharkan muktamad oleh undang-undang bertulis. Dari segi jenayah, s.50(1) membenarkan rayuan daripada keputusan Mahkamah Tinggi yang dibuat dalam bidang kuasa asalnya, dan daripada keputusan rayuan atau semakannya ke atas perkara jenayah yang diputuskan oleh Mahkamah Sesyen. Jika perkara itu diputuskan oleh Mahkamah Majistret, s.50(2) memerlukan kebenaran (leave), dan rayuan itu terhad kepada persoalan undang-undang yang timbul dalam rayuan atau semakan di peringkat bawah — dengan permohonan kebenaran perlu difailkan dalam tempoh empat belas hari (fourteen days) (s.50(2A)). Mahkamah Persekutuan juga bersidang sebagai tiga hakim, atau bilangan ganjil yang lebih besar yang ditetapkan oleh Ketua Hakim Negara (the Chief Justice) (s.74(1)). Bidang kuasa asalnya (original jurisdiction) berjalan di bawah Perkara 128(1) dan (2) Perlembagaan (s.81), merangkumi kesahihan undang-undang persekutuan dan negeri serta pertikaian antara Negeri-Negeri atau antara Persekutuan dan sesebuah Negeri; ia juga boleh menjawab persoalan perlembagaan yang dirujuk oleh Mahkamah Tinggi (s.84), dan memberikan pendapat penasihat kepada Yang di-Pertuan Agong. Skop rayuannya sengaja disempitkan. Rayuan jenayah boleh dibuat daripada keputusan Mahkamah Rayuan ke atas perkara jenayah yang diputuskan oleh Mahkamah Tinggi dalam bidang kuasa asalnya (s.87(1)). Rayuan sivil hanya boleh dibuat dengan kebenaran (leave) Mahkamah Persekutuan, dan hanya daripada penghakiman Mahkamah Rayuan ke atas perkara sivil yang diputuskan oleh Mahkamah Tinggi dalam bidang kuasa asalnya yang melibatkan persoalan prinsip am yang diputuskan buat pertama kali, atau persoalan penting yang mana keputusan Mahkamah Persekutuan akan memberi manfaat kepada orang awam — atau daripada apa-apa keputusan berkenaan kesan sesuatu peruntukan perlembagaan (constitutional provision) (s.96). Permohonan kebenaran mesti difailkan dalam tempoh satu bulan (one month) (s.97(1)). Kesan praktikalnya: sesuatu kes yang bermula di Mahkamah Sesyen, sebagai satu peraturan, tiada laluan untuk sampai ke Mahkamah Persekutuan atas merit (on the merits) kes tersebut. Tangga rayuannya berakhir di Mahkamah Rayuan. ## Kesilapan lazim **Menganggap RM1 million sebagai had mutlak Mahkamah Sesyen.** Tuntutan kemalangan kenderaan bermotor, tuan rumah-penyewa dan sitaan (distress) tiada had di situ (s.65(1)(a)). **Menganggap nilai sahaja yang menentukan.** Pertikaian bernilai RM60,000 berkenaan penguatkuasaan amanah langsung tidak boleh dibawa ke Mahkamah Sesyen — s.69 mengecualikan perkara itu sendiri, bukan sekadar jumlahnya. **Memecahkan tuntutan supaya sesuai.** Seksyen 68 melarang pemecahan tuntutan atau memfailkan lebih daripada satu saman atas kausa tindakan yang sama terhadap pihak yang sama. Seksyen 67 sebaliknya membenarkan pelepasan sebahagian tuntutan — tetapi ini bersifat kekal. **Mengelirukan kuasa membicarakan dengan kuasa menjatuhkan hukuman.** Seorang Majistret Kelas Pertama boleh membicarakan kesalahan yang membawa hukuman sepuluh tahun, tetapi lazimnya menjatuhkan hukuman tidak lebih daripada lima tahun (ss.85, 87). **Menjangka rayuan berlaku secara automatik.** Di bawah RM10,000, anda memerlukan persoalan undang-undang (CJA s.28(1)); di bawah RM250,000, anda memerlukan kebenaran (leave) Mahkamah Rayuan (s.68(1)(a)); untuk sampai ke Mahkamah Persekutuan dalam perkara sivil, anda sentiasa memerlukan kebenaran (s.96). **Bermula di forum yang sama sekali salah.** Pertikaian pekerjaan di bawah [Akta Kerja 1955 (Employment Act 1955)](/law/employment-act-1955) dan tuntutan pengguna di hadapan Tribunal Tuntutan Pengguna (Tribunal for Consumer Claims) — yang diwujudkan di bawah s.85 Consumer Protection Act 1999 — bermula di luar hierarki ini. ## Nota mengenai kesemasaan angka Setiap angka di atas dinyatakan sebagaimana yang terdapat dalam teks cetakan semula terkini Attorney General's Chambers (Jabatan Peguam Negara): Act 92 sehingga 1 Mei 2013 (1 May 2013), dan Act 91 sehingga 1 Ogos 2014 (1 August 2014). Portal perundangan AGC memaparkan cetakan semula dalam talian yang lebih terkini bagi kedua-dua Akta, dan pindaan masing-masing pada 2020 kebanyakannya berkenaan teknologi komunikasi jarak jauh dan bukannya had bidang kuasa. Sebelum memfailkan, sila semak cetakan semula semasa di [lom.agc.gov.my](https://lom.agc.gov.my/act-detail.php?act=92&lang=BI) — dan dapatkan nasihat. Tiada apa-apa di sini yang merupakan nasihat guaman. ## Apa yang seterusnya Baca halaman [Perlembagaan Persekutuan](/law/federal-constitution) untuk asas perlembagaan bagi kuasa kehakiman dan kedudukan mahkamah-mahkamah atasan, kemudian halaman [Akta Syarikat 2016](/law/companies-act-2016) untuk prosiding korporat yang mesti bermula di Mahkamah Tinggi. ## Sources - Act 92 — Subordinate Courts Act 1948, principal act timeline and amendment history — https://lom.agc.gov.my/act-detail.php?act=92&lang=BI (Attorney General's Chambers of Malaysia) - Act 91 — Courts of Judicature Act 1964, principal act timeline and amendment history — https://lom.agc.gov.my/act-detail.php?act=91&lang=BI (Attorney General's Chambers of Malaysia) - Laws of Malaysia, Act 91 — Courts of Judicature Act 1964, online version of updated text of reprint as at 1 August 2014 — https://www.sprm.gov.my/admin/files/sprm/assets/pdf/penguatkuasaan/akta-mahkamah-kehakiman-1964-akta-91-bi.pdf (Attorney General's Chambers of Malaysia) - Jurisdiction of Session Court and Magistrate Court — https://www.kehakiman.gov.my/en/about-us/court/subordinate-court/jurisdiction-session-court-and-magistrate-court (Office of the Chief Registrar, Federal Court of Malaysia) - Jurisdiction of High Court — https://www.kehakiman.gov.my/en/about-us/court/high-court/jurisdiction-high-court (Office of the Chief Registrar, Federal Court of Malaysia) - Jurisdiction of Court of Appeal — https://www.kehakiman.gov.my/en/about-us/court/court-appeal/jurisdiction-court-appeal (Office of the Chief Registrar, Federal Court of Malaysia) - Jurisdiction of Federal Court — https://www.kehakiman.gov.my/en/about-us/court/federal-court/jurisdiction-federal-court (Office of the Chief Registrar, Federal Court of Malaysia) --- Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md License: CC BY-SA 4.0