Malaysia dan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu

Hanya 17 hari selepas Tunku Abdul Rahman melaungkan “Merdeka” di Stadium Merdeka, bendera Persekutuan Tanah Melayu dikibarkan di ibu pejabat PBB di New York. Pada 17 September 1957, negara muda ini secara rasmi diterima sebagai ahli Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu — satu langkah yang mengesahkan kedaulatannya di pentas dunia hampir serentak dengan kelahirannya.

Hampir tujuh dekad kemudian, hubungan itu masih menjadi tunjang dasar luar negara. Malaysia telah empat kali duduk di meja Majlis Keselamatan, menghantar puluhan ribu anggota pengaman ke medan konflik paling berbahaya di dunia, dan kini sekali lagi mengetuk pintu Majlis Keselamatan untuk penggal 2036-2037.

Bila dan bagaimana Malaysia menyertai PBB?

Menurut rekod rasmi PBB, tarikh kemasukan Malaysia ialah 17 September 1957. Ketika itu negara ini dikenali sebagai Persekutuan Tanah Melayu; keahlian tersebut diteruskan tanpa putus di bawah nama Malaysia selepas penubuhan persekutuan yang lebih besar pada tahun 1963.

Bagi sebuah negara yang baru sahaja keluar daripada pentadbiran penjajah, keahlian PBB bukan sekadar simbol. Ia memberi Malaysia suara sama rata dengan kuasa besar dalam Perhimpunan Agung, akses kepada bantuan teknikal, dan platform untuk memperjuangkan isu-isu yang dekat di hati — antipenjajahan, antiaparteid, dan kemudiannya persoalan Palestin.

Berapa kali Malaysia menganggotai Majlis Keselamatan?

Majlis Keselamatan ialah organ PBB yang paling berkuasa — satu-satunya yang boleh mengeluarkan keputusan mengikat, termasuk sekatan dan kebenaran penggunaan kuasa. Ia mempunyai lima ahli tetap berkuasa veto (China, Perancis, Rusia, United Kingdom dan Amerika Syarikat) serta sepuluh ahli tidak tetap yang dipilih untuk penggal dua tahun.

Malaysia telah dipilih sebagai ahli tidak tetap sebanyak empat kali. Sebagai negara tanpa kuasa veto, pengaruhnya datang daripada kredibiliti, kepakaran perundingan dan kedudukannya sebagai suara negara membangun.

Penggal	Kumpulan serantau	Catatan
1965	Asia	Penggal pertama, sejurus selepas era konfrontasi
1989–1990	Asia	Era akhir Perang Dingin
1999–2000	Asia	Termasuk isu Timor Timur dan Kosovo
2015–2016	Asia-Pasifik	Fokus kepada Palestin dan keganasan pengganas

Dalam setiap penggal, Malaysia cenderung menggunakan kerusi itu untuk mengangkat isu perlucutan senjata, keamanan Asia Tenggara dan hak rakyat Palestin.

Apakah pencalonan Malaysia untuk 2036-2037?

Pada 13 Julai 2026, Timbalan Menteri Luar Datuk Lukanisman Awang Sauni memberitahu Dewan Rakyat bahawa Malaysia telah mengemukakan pencalonan untuk sekali lagi menganggotai Majlis Keselamatan sebagai ahli tidak tetap bagi penggal 2036-2037. Jika berjaya dalam pilihan raya Perhimpunan Agung, Malaysia akan berkhidmat penggal dua tahun tersebut.

Agenda utama kempen ini ialah reformasi. Lukanisman menegaskan bahawa kuasa veto tidak adil dan sepatutnya dihapuskan, atau sekurang-kurangnya tidak boleh digunakan dalam kes yang melibatkan pelanggaran serius undang-undang antarabangsa seperti pembunuhan beramai-ramai dan jenayah terhadap kemanusiaan. Malaysia turut menyeru perluasan keanggotaan — tetap dan tidak tetap — supaya setiap rantau mendapat perwakilan yang lebih adil dan mencerminkan realiti geopolitik semasa.

Apakah rekod Malaysia dalam operasi pengaman?

Sumbangan Malaysia kepada pasukan pengaman PBB bermula hampir serentak dengan keahliannya. Pada Oktober 1960 — hanya tiga tahun selepas merdeka — Persekutuan Tanah Melayu menghantar kira-kira 3,500 anggota ke Operasi PBB di Congo (ONUC). Penghantaran itu menjadi asal usul MALBATT (Batalion Malaysia), nama yang kemudiannya menjadi sinonim dengan kehadiran Malaysia dalam misi pengaman di seluruh dunia.

Menurut Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, sejak 1960 Malaysia telah menyumbang lebih 29,000 anggota pengaman daripada Angkatan Tentera Malaysia dan Polis Diraja Malaysia — menjadikannya salah satu penyumbang yang konsisten dari Asia Tenggara. Dalam kenyataan Menteri Pertahanan Malaysia pada UN Peacekeeping Ministerial 2025, dinyatakan bahawa sejak 1960 Malaysia telah menyertai lebih 38 operasi pengaman, dengan 876 anggota pengaman Malaysia kini berkhidmat dalam lima operasi pengaman dan satu misi politik khas. Setakat 31 Januari 2025, PBB meletakkan Malaysia pada kedudukan ke-21 daripada 120 negara penyumbang anggota berseragam. Bagi menyokong latihan dan penghantaran anggota, Malaysia turut menubuhkan Pusat Pengaman Malaysia pada tahun 1996.

Komitmen ini berterusan hingga kini. Malaysia menyertai Pasukan Interim PBB di Lubnan (UNIFIL) pada tahun 2006. Setakat 1 Julai 2026 ia menyumbang 516 anggota kepada pasukan UNIFIL yang berjumlah 7,448 orang, menurun daripada 830 anggota (dalam pasukan 10,509 orang) pada 1 Ogos 2025. Melalui Resolusi 2790 (2025), Majlis Keselamatan melanjutkan mandat UNIFIL buat kali terakhir sehingga 31 Disember 2026, dengan penarikan diri yang teratur dan selamat bermula dari tarikh itu dan dijangka selesai dalam tempoh satu tahun — iaitu menjelang penghujung 2027.

Apakah kehadiran agensi PBB di Malaysia?

Hubungan ini bukan sehala. PBB juga hadir secara fizikal di Malaysia melalui rangkaian agensi, tabung dan programnya. Menurut PBB di Malaysia, sebanyak 21 agensi PBB beroperasi di negara ini di bawah Pasukan Negara PBB (UN Country Team) yang diketuai oleh Penyelaras Pemastautin.

Antara agensi yang beroperasi di Malaysia ialah:

• UNHCR — agensi pelarian, dengan kehadiran besar di Kuala Lumpur;
• UNICEF, UNFPA dan WHO — kanak-kanak, penduduk dan kesihatan;
• UNDP, UNEP, UN-Habitat dan UNDRR — pembangunan, alam sekitar dan pengurangan risiko bencana;
• UNU-IIGH — Institut Kesihatan Global Universiti PBB yang beribu pejabat di Kuala Lumpur;
• ILO, IOM, UNODC, OHCHR, UN Women dan lain-lain.

Kehadiran ini menyokong dasar negara dalam bidang seperti Matlamat Pembangunan Mampan (SDG), kesihatan awam dan perlindungan kemanusiaan.

Apa seterusnya?

Nasib pencalonan 2036-2037 akan bergantung pada undian Perhimpunan Agung beberapa tahun sebelum penggal itu bermula, dan Malaysia perlu meraih sokongan dua pertiga daripada negara yang hadir dan mengundi. Sementara itu, penarikan diri daripada UNIFIL — yang mandatnya berakhir pada 31 Disember 2026 dengan penarikan dijangka selesai menjelang penghujung 2027 — akan menandakan peralihan penting dalam corak sumbangan pengaman Malaysia, walaupun para pemimpin telah menyatakan kesediaan untuk misi baharu jika diminta.

Untuk memahami konteks yang lebih luas, baca tentang dasar luar Malaysia dan keahlian Malaysia dalam ASEAN. Artikel ini akan dikemas kini apabila keputusan pilihan raya Majlis Keselamatan dan perkembangan misi pengaman diumumkan.