# Pertikaian Wilayah dan Maritim Malaysia

> Gambaran jujur tentang persoalan wilayah dan maritim Malaysia yang masih hidup: tuntutan bertindih di Laut China Selatan di bawah UNCLOS, keputusan ICJ 2008 mengenai Batu Puteh, dan tuntutan Sabah oleh Filipina yang masih pendam.

- Category: international
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-08-01
- Canonical: https://negaraku.md/international/malaysia-territorial-maritime-disputes

---

Peta Malaysia yang tergantung di dinding sekolah kelihatan tenang dan pasti — tetapi di sempadan lautnya, garis-garis itu masih dibincangkan di meja rundingan dan di mahkamah antarabangsa. Malaysia mempunyai tiga persoalan wilayah dan maritim yang belum selesai sepenuhnya, dan setiap satu diuruskan dengan cara yang berbeza: satu di mahkamah, satu di suruhanjaya PBB, dan satu yang sengaja dibiarkan pendam.

Artikel ini menerangkan ketiga-tiganya secara faktual dan tanpa memihak — apa yang dituntut, oleh siapa, dan di mana keadaannya sekarang.

## Apa isu Malaysia di Laut China Selatan?

Laut China Selatan ialah pertindihan tuntutan paling rumit di rantau ini. Sekurang-kurangnya enam pihak — China, Taiwan, Vietnam, Filipina, Brunei dan Malaysia — menuntut sebahagian daripada perairan dan ciri-ciri di Kepulauan Spratly.

Kedudukan Malaysia berpaksikan undang-undang. Tuntutannya diasaskan pada Konvensyen PBB mengenai Undang-undang Laut (UNCLOS): zon ekonomi eksklusif 200 batu nautika dan pelantar benua yang diukur dari garis pangkal Malaysia, bukan tuntutan "hak sejarah" seperti "garis sembilan titik" China yang meliputi hampir keseluruhan laut itu.

Malaysia menduduki lima ciri di bahagian selatan Kepulauan Spratly, yang paling hampir dengan Sabah:

| Ciri | Nama Melayu | Catatan |
| --- | --- | --- |
| Swallow Reef | Terumbu Layang-Layang | Diduduki sejak 1983; ada landasan terbang, pangkalan tentera laut dan resort selam |
| Ardasier Reef | Terumbu Ubi | Kedudukan tentera laut |
| Erica Reef | Terumbu Siput | Kedudukan tentera laut |
| Investigator Shoal | Terumbu Peninjau | Kedudukan tentera laut |
| Mariveles Reef | Terumbu Montanani | Kedudukan tentera laut |

Pada 12 Disember 2019, Malaysia menyerahkan satu tuntutan separa kepada Suruhanjaya PBB mengenai Had Pelantar Benua (CLCS) untuk pelantar benua di luar 200 batu nautika di bahagian **utara** Laut China Selatan, di bawah Perkara 76 UNCLOS. Ia melengkapkan penyerahan bersama Malaysia–Vietnam pada 2009 bagi bahagian selatan.

Penyerahan 2019 itu mencetuskan bantahan rasmi (*note verbale*) daripada China, Filipina, Vietnam dan Indonesia. China berhujah penyerahan itu mencabuli kedaulatannya dan meminta CLCS tidak mempertimbangkannya. Dengan berpegang pada UNCLOS dan bukan tuntutan sejarah, Malaysia secara berkesan menegaskan bahawa hanya ciri darat dan garis pangkal yang sah boleh menjana hak maritim — satu pendirian yang selari dengan keputusan timbang tara Laut China Selatan 2016.

## Siapa memiliki Batu Puteh selepas keputusan ICJ?

Isu dengan Singapura ialah satu-satunya pertikaian wilayah Malaysia yang telah dibawa ke mahkamah dan diputuskan. Pada **23 Mei 2008**, Mahkamah Keadilan Antarabangsa (ICJ) mengeluarkan keputusan mengenai tiga ciri di pintu masuk timur Selat Singapura:

- **Batu Puteh / Pedra Branca** — kedaulatan diberikan kepada **Singapura**. Mahkamah mendapati walaupun Kesultanan Johor pada asalnya memegang hak milik, hak itu telah berpindah kepada Singapura menjelang 1980 melalui tindakan kedaulatan Singapura dan ketiadaan bantahan Malaysia.
- **Middle Rocks** — kedaulatan kekal dengan **Malaysia**, sebagai pewaris Sultan Johor.
- **South Ledge** — sebuah timbunan pasang surut yang diserahkan kepada negara yang perairan wilayahnya meliputinya; ini belum ditetapkan kerana sempadan maritim di kawasan itu masih belum dibahagikan.

Selepas keputusan itu, kedua-dua negara menubuhkan **Jawatankuasa Teknikal Bersama Malaysia–Singapura (MSJTC)** untuk melaksanakan keputusan tersebut, termasuk sebuah Sub-Jawatankuasa mengenai Penetapan Sempadan Maritim bagi ketiga-tiga ciri. Pada Mesyuarat Kesembilan MSJTC pada 23 November 2021, kedua-dua pihak bersetuju Sub-Jawatankuasa itu meneruskan kerjanya. Rundingan penetapan sempadan ini masih berjalan.

Isu Batu Puteh juga mempunyai babak dalaman. Malaysia memfailkan **permohonan semakan** keputusan 2008 pada 2 Februari 2017 dan **permintaan tafsiran** pada 30 Jun 2017, dengan mendakwa ada fakta baharu ditemui. Namun kerajaan Mahathir Mohamad **menghentikan kedua-dua permohonan pada 28 Mei 2018**, dan ICJ mengeluarkannya daripada senarai kes keesokan harinya. Keputusan menarik balik itu kemudian menjadi kontroversi: pada Januari 2023, kabinet Malaysia memutuskan bahawa tindakan 2018 itu "tidak teratur dan tidak wajar".

## Adakah tuntutan Filipina ke atas Sabah masih hidup?

Ya — tetapi ia pendam, bukan aktif. Filipina mengekalkan tuntutan ke atas bahagian timur Sabah (dahulu Borneo Utara) berdasarkan perjanjian **1878** antara Kesultanan Sulu dengan British North Borneo Company. Inti pertikaian ialah tafsiran perjanjian itu: Filipina menganggapnya sebagai pajakan (*padjak*) yang tidak memindahkan kedaulatan penuh, manakala Malaysia dan Britain menganggapnya sebagai penyerahan (*cession*).

Kedudukan Malaysia jelas: Sabah menyertai pembentukan Persekutuan Malaysia pada **16 September 1963** melalui proses penentuan nasib sendiri yang dinilai oleh Suruhanjaya Cobbold, dan kedaulatan Malaysia ke atas Sabah tidak boleh dipertikaikan. Filipina pula tidak pernah secara rasmi melepaskan tuntutannya; undang-undang garis pangkalnya masih mengandungi peruntukan "tanpa menjejaskan" tuntutan ke atas Borneo Utara.

Isu ini biasanya senyap tetapi sekali-sekala timbul semula:

- **2013 — pencerobohan Lahad Datu.** Sekumpulan bersenjata yang menggelar diri "Angkatan Keselamatan Diraja Kesultanan Sulu dan Borneo Utara" mendarat di Lahad Datu untuk menegaskan tuntutan itu. Malaysia menamatkan pencerobohan itu dan kemudian menubuhkan Kawasan Keselamatan Khas Sabah Timur (ESSZONE) serta Majlis Keselamatan Kawasan Sabah Timur (ESSCOM) untuk mengawal pantai timur negeri itu.
- **Persaingan maritim.** Apabila Filipina memfailkan tuntutan pelantar benua lanjutan di kawasan barat Palawan kepada PBB, Malaysia menolaknya secara kategori kerana margin benua itu diunjurkan dari garis pangkal Sabah — yang pada pandangan Malaysia mengabaikan kedaulatannya ke atas Sabah.

Kedua-dua negara umumnya mengekalkan hubungan diplomatik yang berfungsi walaupun isu ini belum selesai, dan tiada mekanisme perundangan aktif sedang berjalan untuk menyelesaikannya.

## Bagaimana pendekatan Malaysia berbeza bagi setiap isu?

Tiga isu, tiga saluran penyelesaian yang berbeza:

| Isu | Pihak terlibat | Saluran | Status |
| --- | --- | --- | --- |
| Laut China Selatan | China, Vietnam, Filipina, Brunei, Taiwan | UNCLOS, CLCS PBB, diplomasi ASEAN | Bertindih; penyerahan CLCS dibantah |
| Batu Puteh / Middle Rocks / South Ledge | Singapura | ICJ (diputuskan 2008) + MSJTC | Kedaulatan pulau diputuskan; sempadan maritim dalam rundingan |
| Sabah | Filipina | Diplomatik; belum ke mahkamah | Pendam; ditolak oleh Malaysia |

Benang merah yang menyatukan ketiga-tiganya ialah keutamaan Malaysia terhadap penyelesaian berasaskan undang-undang dan rundingan berbanding pertikaian bersenjata — sama ada melalui UNCLOS, ICJ, atau saluran diplomatik dua hala.

## Apa seterusnya?

Persoalan wilayah dan maritim ini tidak dijangka selesai secara pantas, tetapi ada beberapa perkara untuk diperhatikan:

- **Laut China Selatan.** Pertimbangan CLCS terhadap penyerahan Malaysia 2019, serta kemajuan Kod Tatakelakuan (Code of Conduct) ASEAN–China, akan membentuk landskap undang-undang jangka panjang.
- **Batu Puteh.** Susulan keputusan kabinet 2023 yang mempersoalkan penarikan balik 2018, perhatikan sama ada Malaysia mengambil apa-apa langkah lanjut — walaupun tempoh sepuluh tahun untuk memohon semakan ICJ telah tamat. Rundingan sempadan maritim MSJTC diteruskan.
- **Sabah.** Isu ini berkemungkinan kekal pendam melainkan dicetuskan semula oleh perkembangan politik dalaman Filipina atau pertindihan tuntutan maritim baharu.

Untuk maklumat rasmi terkini, rujuk kenyataan Kementerian Luar Negeri Malaysia (Wisma Putra), penyerahan di laman CLCS PBB, dan keputusan penuh ICJ. Artikel ini ialah draf yang dijana AI dan belum melalui semakan pakar manusia.

## Sources

- Sovereignty over Pedra Branca/Pulau Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge (Malaysia/Singapore) — https://www.icj-cij.org/case/130 (International Court of Justice)
- Malaysia — Partial Submission to the Commission on the Limits of the Continental Shelf (12 December 2019) — https://www.un.org/Depts/los/clcs_new/submissions_files/submission_mys_12_12_2019.html (United Nations — Commission on the Limits of the Continental Shelf)
- Pedra Branca — Key Issues — https://www.mfa.gov.sg/about-mfa/key-issues/pedra-branca/ (Ministry of Foreign Affairs, Singapore)
- Joint Press Statement: Ninth Meeting of the Malaysia-Singapore Joint Technical Committee, 23 November 2021 — https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/11/20211125-Malaysia-Singapore-Joint-Press-Statement (Ministry of Foreign Affairs, Singapore)
- Island Tracker — Malaysia — https://amti.csis.org/island-tracker/malaysia/ (Asia Maritime Transparency Initiative, CSIS)
- 'Indisputable sovereignty': Philippines' UN filing reignites Sabah dispute with Malaysia — https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3269063/indisputable-sovereignty-philippines-un-filing-reignites-sabah-dispute-malaysia (South China Morning Post)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0