Ekonomi Digital Malaysia

Hampir satu ringgit dalam setiap empat ringgit yang dihasilkan oleh ekonomi Malaysia kini melalui skrin, pelayan dan troli beli-belah. Pada 2024, industri ICT dan e-dagang bersama-sama membentuk 23.4% daripada KDNK negara — bernilai RM451.3 bilion — menurut Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM). Angka tunggal itu ialah perkara yang paling hampir dengan papan markah kebangsaan untuk ekonomi digital yang dimiliki Malaysia, dan memahami bagaimana ia dibina, apa yang memacunya, dan bagaimana kerajaan cuba memacunya ialah cara terpantas untuk membaca ke mana arah tuju negara.

Panduan ini menghuraikan tiga perkara yang mudah dikelirukan: bagaimana Malaysia mengukur ekonomi digital, pelan tindakan yang menetapkan sasaran kebangsaan (MyDIGITAL), dan wahana penyampaian yang benar-benar disentuh oleh syarikat (Malaysia Digital dan Taraf MD).

Bagaimana Malaysia mengukur saiz ekonomi digitalnya?

Ukuran utama DOSM bukanlah satu item baris “ekonomi digital” tunggal tetapi satu komposit yang dibina dalam Akaun Satelit Teknologi Maklumat dan Komunikasi (ICTSA). Akaun satelit ialah rangka kerja statistik yang terletak bersebelahan dengan akaun negara utama dan mengasingkan satu bahagian ekonomi supaya ia boleh diukur secara konsisten dari semasa ke semasa.

Komposit ini mempunyai dua bahagian:

• Nilai ditambah kasar (GVA) industri ICT — output telekomunikasi, perisian, perkakasan, perkhidmatan data dan aktiviti berkaitan.
• E-dagang daripada industri bukan-ICT — nilai jualan dalam talian yang dijana oleh perniagaan yang bukan sendirinya syarikat ICT (contohnya, sebuah pengeluar yang menjual melalui pasar dalam talian).

Menambah kedua-duanya mengelakkan pengiraan berganda sambil menangkap kedua-dua “penawaran” keupayaan digital dan “permintaannya” merentasi ekonomi yang lebih luas.

Tahun	Industri ICT + e-dagang (% daripada KDNK)	Nilai (RM bilion)	GVA industri ICT	E-dagang (bukan-ICT)
2024	23.4%	451.3	13.9%	9.5%
2023	23.5%	427.7	13.8%	9.6%

Sumber: DOSM, Malaysia Digital Economy 2025 dan 2024.

Nilainya berkembang walaupun peratusan bahagiannya menurun sedikit, kerana ekonomi keseluruhan juga berkembang. DOSM melaporkan bahawa ICT dan e-dagang berkembang 5.1% pada 2024, meningkat daripada 3.5% pada tahun sebelumnya.

Dua perkara wajar diberi perhatian apabila anda memetik nombor-nombor ini. Pertama, DOSM menyemak semula angka apabila lebih banyak data tinjauan tiba, jadi nilai bagi sesuatu tahun boleh berubah antara penerbitan — sentiasa namakan keluaran yang anda petik. Kedua, ukuran ICTSA sengaja dibuat luas; definisi “ekonomi digital” yang lebih sempit wujud dan menghasilkan bahagian yang lebih kecil, itulah sebabnya peratusan utama berbeza antara laporan.

Apa yang sebenarnya ditunjukkan oleh nombor e-dagang?

E-dagang ialah komponen yang paling pantas bergerak dan yang paling banyak dimaksudkan orang apabila mereka menyebut “ekonomi digital.” DOSM menjejakinya sebagai pendapatan transaksi kasar, dan jumlahnya besar kerana ia menangkap keseluruhan nilai barangan dan perkhidmatan yang ditransaksikan dalam talian, bukan sekadar margin platform.

• Pendapatan e-dagang mencecah RM1,230.1 bilion pada 2024, meningkat 3.9% berbanding tahun sebelumnya.
• Subsektor Perkhidmatan Maklumat dan Komunikasi — bahagian yang berkaitan tetapi berbeza — menjana RM131.4 bilion hasil pada 2024, meningkat 3.4%.

Ketersambungan asas dalam kalangan perniagaan Malaysia sudah pun meluas — tinjauan ICT peringkat pertubuhan DOSM telah lama menunjukkan bahawa majoriti besar menggunakan komputer dan mempunyai akses internet — jadi baki ruang pertumbuhan kurang tentang membawa perniagaan ke dalam talian dan lebih tentang mendalami sebanyak mana mereka bertransaksi dan mengautomasikan setelah mereka berada di sana. (Peratusan penggunaan yang tepat harus dipetik hanya daripada keluaran tinjauan penggunaan ICT DOSM tertentu tempat ia berasal.)

Apakah itu MyDIGITAL, dan apa yang dijanjikannya?

Jika ICTSA ialah papan markah, MyDIGITAL — secara rasminya Pelan Tindakan Ekonomi Digital Malaysia (Malaysia Digital Economy Blueprint) — ialah pelan permainan. Dilancarkan pada 2021, ia bertujuan mentransformasikan Malaysia menjadi “sebuah negara berpendapatan tinggi yang didayakan secara digital dan dipacu teknologi” menjelang 2030.

Pelan tindakan ini disusun mengikut hierarki yang jelas:

• 6 teras strategik
• 22 strategi
• 48 inisiatif kebangsaan
• 28 inisiatif sektoral

Bidang terasnya merangkumi ekonomi, bakat digital, infrastruktur dan data digital, masyarakat, teknologi baharu muncul dan kerajaan.

Antara sasaran 2025 utamanya termasuk:

Sasaran (menjelang 2025)	Angka
Bahagian ekonomi digital daripada KDNK	25.5%
Pelaburan digital	RM70 bilion
PMKS menggunakan e-dagang	875,000

Pelan tindakan ini berjalan dalam tiga fasa ke arah 2030, dengan fasa pertama merangkumi 2021–2022 sebagai peringkat pembinaan asas. Menjelang laporan kemajuan 2021, penggunaan e-dagang PMKS telah pun mencapai 725,285 perniagaan — sekitar 83% daripada matlamat 2025 — menunjukkan bahawa pendigitalan perniagaan kecil ialah sasaran yang paling pantas bergerak.

Apakah itu Malaysia Digital, dan bagaimana ia berbeza daripada MSC Malaysia?

MyDIGITAL menetapkan destinasi; Malaysia Digital (MD) ialah salah satu wahana utama yang membawa syarikat ke sana. Ia merupakan inisiatif strategik kebangsaan yang dijalankan oleh kerajaan bersama-sama MDEC, di bawah Kementerian Digital, untuk menarik pelaburan dan bakat serta membantu perniagaan Malaysia menyertai ekonomi digital global.

Malaysia Digital menggantikan rangka kerja MSC Malaysia yang berlangsung lama, dan peralihan itu lebih daripada sekadar penjenamaan semula:

• MSC Malaysia berasaskan lokasi. Manfaat terikat kepada beroperasi di dalam “bandar siber” dan “pusat siber” yang ditetapkan.
• Malaysia Digital berasaskan aktiviti. Kelayakan mengikut jenis kerja yang dilakukan sesebuah syarikat, jadi firma yang layak boleh memperoleh taraf tanpa mengira di mana ia terletak di seluruh negara.

MD memberi tumpuan kepada sembilan sektor yang digalakkan: Pertanian Digital, Perkhidmatan Digital, Bandar Digital, Kesihatan Digital, Kewangan Digital, Perdagangan Digital, Kandungan Digital, Pelancongan Digital dan Ekonomi Digital Islam. Di atas sektor-sektor ini terdapat program pemangkin (berjenama PeMangkin) yang menumpukan usaha kepada peluang tertentu — termasuk DE Rantau (meletakkan Malaysia sebagai hab pengembara digital ASEAN, mengeluarkan Malaysia Digital Nomad Pass yang sah sehingga 12 bulan dan boleh diperbaharui), IP360 Metaverse (kandungan digital dan metaverse), dan Inisiatif E-Invois Kebangsaan (pendigitalan perniagaan dan kesalingoperasian ERP).

Apakah itu Taraf MD, dan adakah ia disertakan dengan pengecualian cukai?

Taraf MD (dahulunya Taraf MSC) ialah pengiktirafan rasmi yang dipohon oleh sesebuah syarikat di bawah Malaysia Digital. Ia ditadbir oleh MDEC dan menetapkan kelayakan sesebuah syarikat untuk insentif dan pemudahcaraan Malaysia Digital. (Dari segi sejarah, Taraf MSC membawa “Bil Jaminan” (Bill of Guarantees) yang diterbitkan serta keistimewaan bakat/imigresen; set jaminan tepat yang dibawa ke Taraf MD harus disahkan terhadap dokumentasi MDEC semasa sebelum bergantung kepada mana-mana satu yang khusus.)

Perkara paling penting untuk difahami ialah apa yang tidak termasuk secara automatik dalam Taraf MD: pelepasan cukai. Taraf MD menetapkan bahawa anda layak; Insentif Cukai MD ialah permohonan berasingan dengan syaratnya sendiri, dan keputusan terletak pada Jawatankuasa Kebangsaan Pelaburan (NCI), dengan surat kelulusan atau penolakan dikeluarkan melalui Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA).

Insentif Cukai MD berperingkat dan berasaskan hasil dan bukannya cuti perintis rata:

Trek	Insentif utama
Pelaburan Baharu — cukai pendapatan	0% ke atas pendapatan IP yang layak (pendekatan nexus yang diubah suai); 5% atau 10% ke atas pendapatan bukan-IP, selama 10 tahun
Pelaburan Baharu — elaun	Elaun Cukai Pelaburan sebanyak 60% atau 100% daripada perbelanjaan modal yang layak terhadap sehingga 100% daripada pendapatan berkanun, selama 5 tahun
Pengembangan — cukai pendapatan	15% ke atas pendapatan IP dan bukan-IP yang layak, selama 5 tahun
Pengembangan — elaun	Elaun Cukai Pelaburan sebanyak 30% atau 60% daripada perbelanjaan modal yang layak terhadap sehingga 100% daripada pendapatan berkanun, selama 5 tahun

Sumber: MDEC, Malaysia Digital – Tax Incentive.

Satu syarat kelayakan utama ialah syarikat tidak boleh mengeluarkan invois jualan bagi aktiviti yang layak sebelum memohon — jadi masa permohonan sebelum anda mula menginvois aktiviti itu adalah penting. Syarikat Taraf MSC Malaysia sedia ada boleh memohon Insentif Pengembangan.

Bagaimana kesemua bahagian ini terangkai bersama?

Ia membantu untuk melihat lapisan-lapisan ini sebagai satu timbunan, daripada sasaran abstrak hingga ke kertas kerja yang difailkan oleh seorang pengasas:

• Pengukuran (DOSM / ICTSA): papan markah — sebesar mana ekonomi digital.
• Strategi (MyDIGITAL): pelan tindakan kebangsaan — di mana ia sepatutnya berada menjelang 2025 dan 2030.
• Penyampaian (Malaysia Digital, dijalankan oleh MDEC): inisiatif dan sektor yang digalakkan yang menyalurkan pelaburan dan bakat.
• Peringkat syarikat (Taraf MD + Insentif Cukai MD): taraf yang dipegang sesebuah firma dan insentif yang dipohonnya secara berasingan.

Bacalah tajuk utama seperti “ekonomi digital mencecah 23.4% daripada KDNK” sebagai hasil pengukuran ICTSA; bacalah “kita mahu 25.5% menjelang 2025” sebagai sasaran MyDIGITAL; dan bacalah “kami memperoleh Taraf MD” sebagai sebuah syarikat yang telah melepasi pintu Malaysia Digital — yang tidak sama dengan telah memperoleh insentif cukai.

Rangka kerja keputusan untuk syarikat

Jika anda sebuah syarikat teknologi atau yang dipacu secara digital yang menimbang sama ada untuk terlibat, kerjakan soalan-soalan ini mengikut turutan:

1. Adakah aktiviti teras anda termasuk dalam salah satu daripada sembilan sektor yang digalakkan MD? Jika tidak, Taraf MD tidak mungkin sesuai — lihat skim insentif MIDA yang lain sebagai gantinya.
2. Adakah anda mencari pengiktirafan dan kelayakan, atau pelepasan cukai sebenar? Jika anda hanya memerlukan taraf dan pemudahcaraan yang disertakannya, Taraf MD sahaja mungkin memadai. Jika anda mahukan pengecualian cukai, peruntukkan bajet untuk permohonan kedua yang berasingan.
3. Adakah anda telah menginvois aktiviti yang layak? Kerana satu syarat lazim ialah tiada invois jualan terdahulu bagi aktiviti itu, aturkan permohonan anda sebelum anda mengkomersialkannya.
4. Pelaburan baharu atau pengembangan operasi sedia ada? Ini menentukan trek insentif (dan kadar) yang mana berkenaan.
5. Adakah anda mempunyai perbelanjaan modal dan substans yang layak untuk memenuhi komitmen tersebut? Insentif-insentif ini berasaskan hasil, jadi rancang untuk syarat-syarat yang dilampirkan pada kadar yang anda tuntut.

Kesilapan lazim

• Menganggap Taraf MD sebagai cuti cukai automatik. Ia bukan begitu. Insentif cukai ialah permohonan tersendiri yang diputuskan oleh NCI.
• Mengandaikan Malaysia Digital berfungsi seperti MSC Malaysia. Model itu beralih daripada berasaskan lokasi kepada berasaskan aktiviti; berada di luar bandar siber tidak lagi menghilangkan kelayakan anda.
• Memetik peratusan ekonomi digital tanpa menamakan tahun dan keluaran sumbernya. DOSM menyemak semula angka, dan definisi yang berbeza (komposit ICTSA berbanding ukuran yang lebih sempit) menghasilkan bahagian yang berbeza.
• Mengelirukan pendapatan e-dagang dengan sumbangan KDNK. Angka e-dagang RM1.2 trilion ialah pendapatan transaksi kasar, bukan bahagian nilai-ditambah sektor itu dalam KDNK.
• Menginvois aktiviti yang layak sebelum memohon insentif, yang boleh melanggar satu syarat kelayakan.
• Mengelirukan sasaran pelan tindakan dengan hasil yang diukur — 25.5% menjelang 2025 ialah aspirasi; 23.4% pada 2024 ialah apa yang sebenarnya diukur.

Apa seterusnya

Arah tuju adalah jelas: Malaysia mahu ekonomi digital terus mendaki ke arah dan melepasi tanda pelan tindakan 25.5% dalam perjalanan menuju ekonomi berpendapatan tinggi yang dipacu teknologi menjelang 2030, dengan e-invois, kemasukan pengembara digital dan pendigitalan PMKS sebagai tuas jangka pendek. Untuk nombor yang paling terkini, semak keluaran tahunan Malaysia Digital Economy DOSM, yang merupakan sumber berautoriti untuk angka bahagian-KDNK dan e-dagang yang dipetik di sini.

Jika anda sebuah syarikat, langkah praktikal seterusnya ialah mengesahkan sama ada aktiviti anda dipetakan kepada salah satu daripada sembilan sektor yang digalakkan MD, kemudian tentukan sama ada anda memerlukan Taraf MD sahaja atau Insentif Cukai MD yang berasingan — dan aturkan permohonan anda sebelum anda mula menginvois aktiviti yang layak. Panduan NegaraKu.md yang berkaitan tentang MDEC, pelan tindakan MyDIGITAL dan sektor e-dagang Malaysia menyelami dengan lebih mendalam setiap lapisan timbunan ini.