# Akta Rahsia Rasmi dan Ketelusan Kerajaan

> Akta Rahsia Rasmi 1972 membenarkan menteri dan pegawai awam mengelaskan dokumen kerajaan sebagai rahsia rasmi, dengan sijil pengkelasan yang muktamad di sisi mahkamah. Malaysia belum mempunyai undang-undang kebebasan maklumat persekutuan; hanya Selangor dan Pulau Pinang mempunyai enakmen negeri sendiri.

- Category: government
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-08-01
- Canonical: https://negaraku.md/government/official-secrets-act-transparency

---

Satu memo mesyuarat, satu laporan audit, satu kertas Kabinet — di Malaysia, mana-mana antaranya boleh menjadi jenayah untuk dikongsi jika ia dicap sebagai rahsia rasmi. Undang-undang yang menentukan garisan itu ialah Akta Rahsia Rasmi 1972, dan ketiadaan undang-undang kebebasan maklumat persekutuan menjadikannya salah satu tajuk yang paling banyak dibahaskan dalam tadbir urus Malaysia.

## Apa yang dilindungi oleh Akta Rahsia Rasmi 1972?

Akta Rahsia Rasmi 1972 (Akta 88) ialah undang-undang persekutuan yang menyatukan peruntukan perlindungan rahsia rasmi. Mengikut tajuk cetakan semula rasmi Akta 88, ia diperkenankan pada 26 September 1972 dan berkuat kuasa pada 1 Oktober 1972 (tarikh ini masih perlu disahkan terhadap dokumen cetakan semula). Ia telah dipinda antaranya melalui Akta A573 (Akta Rahsia Rasmi (Pindaan) 1984) dan Akta A660 (Akta Rahsia Rasmi (Pindaan) 1986), yang memperkenalkan antara lain peruntukan berkaitan pengkelasan dan sijil.

Seksyen 2 mentakrifkan "rahsia rasmi" sebagai apa-apa dokumen yang dinyatakan dalam Jadual Akta itu, bersama apa-apa maklumat dan bahan berkaitan, serta apa-apa dokumen rasmi lain yang dikelaskan sebagai "Rahsia Besar", "Rahsia", "Sulit" atau "Terhad". Jadual Akta menyenaraikan tiga kategori dokumen yang secara automatik menjadi rahsia rasmi:

- Dokumen Kabinet, rekod keputusan dan perbincangan, termasuk jawatankuasa Kabinet;
- Dokumen Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri, rekod keputusan dan perbincangan, termasuk jawatankuasanya;
- Dokumen berkaitan keselamatan negara, pertahanan dan hubungan antarabangsa.

Takrifan yang luas ini bermakna perlindungan Akta tidak terhad kepada rahsia ketenteraan sahaja, tetapi meliputi apa-apa dokumen yang telah dikelaskan mengikut prosedur yang ditetapkan.

## Bagaimana dokumen dikelaskan dan dinyahkelaskan?

Kuasa mengkelaskan diletakkan pada tangan eksekutif. Di bawah seksyen 2B, seorang Menteri, Menteri Besar atau Ketua Menteri sesebuah negeri boleh melantik mana-mana pegawai awam melalui sijil untuk mengelaskan dokumen, maklumat atau bahan ke dalam salah satu daripada empat peringkat.

| Elemen | Peruntukan | Kandungan |
| --- | --- | --- |
| Peringkat pengkelasan | Seksyen 2 | Rahsia Besar, Rahsia, Sulit, Terhad |
| Kuasa melantik pengelas | Seksyen 2B | Menteri, Menteri Besar atau Ketua Menteri melantik pegawai awam |
| Kuasa menyahkelas | Seksyen 2C | Menteri/pegawai awam yang bertanggungjawab boleh menyahkelas pada bila-bila masa |
| Kesan sijil di mahkamah | Seksyen 16A | Sijil adalah keterangan muktamad dan tidak boleh dipersoalkan |

Seksyen 2C membenarkan penyahkelasan pada bila-bila masa oleh Menteri, pegawai awam yang bertanggungjawab, Menteri Besar, Ketua Menteri atau ketua pentadbiran negeri; setelah dinyahkelas, dokumen itu terhenti menjadi rahsia rasmi.

Ciri yang paling banyak dibincangkan ialah seksyen 16A. Ia memperuntukkan bahawa sijil yang dikeluarkan oleh Menteri atau pegawai berkenaan yang mengesahkan sesuatu dokumen sebagai rahsia rasmi "adalah keterangan muktamad bahawa dokumen, maklumat atau bahan itu ialah rahsia rasmi dan tidak boleh dipersoalkan di mana-mana mahkamah atas apa-apa alasan". Dalam praktiknya, apabila sijil sedemikian dikeluarkan, mahkamah tidak menilai semula sama ada pengkelasan itu wajar.

## Apakah hukuman di bawah Akta ini?

Akta ini memperuntukkan hukuman penjara wajib dengan tempoh minimum bagi kebanyakan kesalahan, dan tidak memberikan pilihan denda semata-mata bagi kesalahan utama.

| Seksyen | Kesalahan | Hukuman |
| --- | --- | --- |
| Seksyen 3 | Pengintipan (spying) | Penjara seumur hidup |
| Seksyen 4 | Membuat dokumen/ukuran dalam tempat larangan | Penjara tidak kurang 1 tahun, tidak melebihi 14 tahun |
| Seksyen 8 | Komunikasi salah rahsia rasmi | Penjara tidak kurang 1 tahun, tidak melebihi 7 tahun |

Seksyen 8, yang paling kerap dirujuk berkaitan pendedahan dokumen kerajaan, memperuntukkan bahawa seseorang yang menerima atau menyampaikan rahsia rasmi secara menyalahi Akta boleh dipenjarakan untuk tempoh tidak kurang satu tahun tetapi tidak melebihi tujuh tahun, melainkan dia membuktikan komunikasi itu bertentangan dengan kehendaknya. Tempoh minimum satu tahun ini bermakna hukuman penjara tidak boleh digantikan sepenuhnya dengan denda.

Perbahasan awam tentang skop hukuman ini pernah muncul secara ketara pada awal 2016. Ketika itu, Peguam Negara pada masa tersebut, Tan Sri Mohamed Apandi Ali, dilaporkan mencadangkan supaya Akta diperkukuh dengan hukuman yang lebih berat — termasuk cadangan penjara seumur hidup dan hukuman sebat bagi wartawan yang enggan mendedahkan sumber sulit. Cadangan sedemikian, seperti dilaporkan, memerlukan kelulusan Parlimen dan perkenan diraja sebelum boleh menjadi undang-undang, dan tidak dikuatkuasakan dalam bentuk itu.

## Mengapa Malaysia belum mempunyai undang-undang kebebasan maklumat persekutuan?

Sementara Akta Rahsia Rasmi mengawal apa yang boleh dirahsiakan, tiada undang-undang persekutuan yang memberi orang ramai hak umum untuk meminta maklumat kerajaan. Setakat penyediaan draf ini, hanya dua negeri telah menggubal enakmen kebebasan maklumat sendiri.

| Negeri | Enakmen | Ciri utama |
| --- | --- | --- |
| Selangor | Enakmen 2011 (diwartakan 25 Ogos 2011, berkuat kuasa 5 Mac 2013) | Hak meminta maklumat di bawah bidang kuasa kerajaan negeri |
| Pulau Pinang | Enakmen 2010 (diluluskan Dewan Undangan Negeri 2011, diperkenankan Yang di-Pertua Negeri 9 Januari 2012) | Jabatan wajib menjawab dalam tempoh 14 hari bekerja; ada lembaga rayuan |

Enakmen kedua-dua negeri ini terhad kepada maklumat di bawah bidang kuasa kerajaan negeri masing-masing, dan tidak meliputi jabatan atau agensi persekutuan. Enakmen Selangor, walaupun diwartakan pada 2011, hanya berkuat kuasa pada 5 Mac 2013; enakmen Pulau Pinang pula secara rasminya ialah Enakmen Kebebasan Maklumat 2010, yang diperkenankan pada awal 2012. Di Pulau Pinang, jabatan yang bertanggungjawab dikehendaki menjawab permohonan maklumat dalam tempoh 14 hari bekerja, dan pemohon yang permohonannya ditolak boleh membuat rayuan kepada lembaga rayuan. Penyokong ketelusan menyifatkan model negeri ini sebagai bukti bahawa rangka kerja akses maklumat boleh berfungsi, walaupun skopnya terhad.

## Apakah Rang Undang-Undang Kebebasan Maklumat 2026?

Pada 13 Julai 2026, Rang Undang-Undang Kebebasan Maklumat 2026 dibentangkan untuk bacaan kali pertama di Dewan Rakyat oleh Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-Undang dan Reformasi Institusi), Datuk Seri Azalina Othman Said. Kerajaan seterusnya membentangkan usul untuk merujuk rang undang-undang itu kepada Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen bagi penelitian yang lebih terperinci bersama Ahli Parlimen dan pihak berkepentingan. (Nombor Peraturan Mesyuarat yang mendasari rujukan itu tidak dinyatakan dalam laporan berita yang dipetik dan masih perlu disahkan terhadap Hansard.)

Rang undang-undang itu menandakan rangka kerja kebebasan maklumat persekutuan yang pertama di Malaysia. Namun, beberapa pertubuhan masyarakat sivil — termasuk Centre for Independent Journalism (CIJ), ARTICLE 19 dan C4 Center — menyeru supaya rang undang-undang itu ditarik balik dan disemak semula. Antara kebimbangan yang dibangkitkan oleh ARTICLE 19:

- Rang undang-undang itu mengekalkan Akta Rahsia Rasmi 1972, membenarkan maklumat terus dilindungi di bawah undang-undang kerahsiaan sedia ada;
- Ketiadaan "ujian kemudaratan" yang komprehensif atau pengatasan kepentingan awam (public interest override) sebelum maklumat boleh ditahan;
- Akses dihadkan kepada warganegara berumur 18 tahun ke atas yang perlu mengesahkan identiti dan menunjukkan "kepentingan yang wajar dan nyata";
- Liabiliti jenayah bagi penggunaan maklumat untuk tujuan berbeza daripada permohonan asal;
- Ombudsman yang dicadangkan tidak mempunyai bidang kuasa ke atas maklumat yang dilindungi Akta Rahsia Rasmi.

## Apakah pandangan berbeza tentang keseimbangan ini?

Tajuk ini melibatkan pertimbangan yang bersaing antara keselamatan negara dan ketelusan, dan pihak berkepentingan memegang pandangan yang berbeza.

Pihak yang menyokong pengekalan Akta menekankan bahawa perlindungan rahsia rasmi diperlukan bagi keselamatan negara, pertahanan, hubungan antarabangsa dan kerahsiaan perbincangan Kabinet — kategori yang dinyatakan secara khusus dalam Jadual Akta. Dari perspektif ini, sijil muktamad di bawah seksyen 16A memberikan kepastian dan mengelakkan proses mahkamah daripada mendedahkan maklumat sensitif semasa pertikaian tentang pengkelasannya.

Sebaliknya, penyokong ketelusan dan sesetengah pertubuhan media berpendapat takrifan "rahsia rasmi" yang luas, digabungkan dengan sijil muktamad seksyen 16A dan hukuman penjara minimum wajib, memberi kesan menghadkan pelaporan dan pengawasan awam. Mereka mengemukakan enakmen Selangor dan Pulau Pinang sebagai contoh model alternatif yang membenarkan akses maklumat dengan pengecualian tertentu.

Draf ini menyampaikan kedua-dua kedudukan secara deskriptif; ia tidak mengambil pendirian tentang sama ada Akta patut dikekalkan, dipinda atau dimansuhkan.

## Apa yang seterusnya?

Perhatikan perjalanan Rang Undang-Undang Kebebasan Maklumat 2026 melalui Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen dan bacaan seterusnya, kerana teks akhir dan skop pengecualiannya akan menentukan hubungannya dengan Akta Rahsia Rasmi 1972. Bagi rujukan undang-undang, teks penuh Akta 88 boleh disemak di portal rasmi Attorney General's Chambers. Draf ini adalah draf AI yang belum disemak oleh manusia dan memerlukan semakan editorial sebelum diterbitkan.

## Sources

- Official Secrets Act 1972 (Act 88) — Laws of Malaysia Reprint — https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/LOM/EN/Act%2088.pdf (Attorney General's Chambers (AGC))
- Freedom of Information Bill tabled for first reading in Parliament — https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/07/13/freedom-of-information-bill-tabled-for-first-reading-in-parliament (The Star)
- Govt seeks to refer FOI bill to select committee — https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2026/07/13/govt-seeks-to-refer-foi-bill-to-select-committee (Free Malaysia Today)
- Malaysia: Freedom of Information Bill 2026 betrays people's right to know — https://www.article19.org/resources/malaysia-freedom-of-information-bill-2026-betrays-peoples-right-to-know/ (ARTICLE 19)
- Freedom of Information in Malaysia: Penang's Experience and Why It Matters — https://www.freiheit.org/malaysia/freedom-information-malaysia-penangs-experience-and-why-it-matters (Friedrich Naumann Foundation for Freedom)
- FOI Selangor — Right 2 Know Malaysia — https://right2know.my/foi/freedom-of-information-in-my/foi-selangor/ (Right 2 Know Malaysia)
- FOI Penang — Right 2 Know Malaysia — https://right2know.my/foi/freedom-of-information-in-my/foi-penang/ (Right 2 Know Malaysia)
- Amid financial scandal, Malaysia increases pressure on media — https://cpj.org/2016/02/amid-financial-scandal-malaysia-increases-pressure/ (Committee to Protect Journalists)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0