MCMC (Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia, atau SKMM) ialah badan berkanun yang mengawal selia industri komunikasi dan multimedia yang bergabung — telekomunikasi, penyiaran dan aktiviti dalam talian — di bawah Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 (Akta 588). Ia ditubuhkan oleh Akta Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia 1998 (Akta 589) dan mula beroperasi pada 1 November 1998. Fungsi terasnya termasuk melesenkan penyedia perkhidmatan, mengurus spektrum, menguatkuasakan persaingan dan melindungi pengguna.
- Badan berkanun yang ditubuhkan oleh Akta 589 dan mula beroperasi 1 November 1998 melalui P.U.(B) 451/98
- Mengawal selia industri yang bergabung di bawah Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 (Akta 588), yang berkuat kuasa 1 April 1999
- Empat aktiviti yang perlu dilesenkan: penyedia kemudahan rangkaian, perkhidmatan rangkaian, perkhidmatan aplikasi dan perkhidmatan aplikasi kandungan
- Lesen sebenarnya diberi oleh Menteri atas syor Suruhanjaya — bukan oleh Suruhanjaya sendiri (Seksyen 29–30)
- Beroperasi tanpa lesen di bawah Seksyen 126 boleh dikenakan denda tidak melebihi RM500,000 atau penjara tidak melebihi 5 tahun atau kedua-duanya
- Akta menetapkan bahawa tiada apa-apa dalamnya boleh ditafsirkan sebagai membenarkan penapisan Internet (Seksyen 3(3))
Untuk siapa: Sesiapa yang perlu mengenal pasti pihak berkuasa yang mengawal selia telekomunikasi, penyiaran dan kandungan dalam talian di Malaysia, dan di bawah undang-undang serta jenis lesen yang mana sesuatu aktiviti terletak.
Dalam halaman ini
Setiap panggilan telefon, sambungan Internet, siaran televisyen dan aplikasi mesej di Malaysia beroperasi di bawah satu rejim lesen yang sama — dan suruhanjaya yang menyusun rejim itu ialah MCMC.
Sepintas lalu
| Nama penuh | Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia / Malaysian Communications and Multimedia Commission |
| Singkatan | SKMM (BM) / MCMC (BI) |
| Jenis | Badan berkanun |
| Statut pemboleh | Akta Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia 1998 (Akta 589) |
| Mula beroperasi | 1 November 1998, melalui P.U.(B) 451/98 |
| Statut industri | Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 (Akta 588) |
| Melapor kepada | Menteri yang bertanggungjawab bagi komunikasi dan multimedia |
| Laman web | mcmc.gov.my |
Bagaimana MCMC wujud?
MCMC lahir daripada dua akta yang diluluskan bersama pada 1998. Yang pertama, Akta 589, menubuhkan Suruhanjaya itu sendiri dan memberinya kuasa untuk menyelia serta mengawal selia aktiviti komunikasi dan multimedia di Malaysia, dan untuk menguatkuasakan undang-undang komunikasi dan multimedia negara. Akta 589 mendapat perkenan diraja pada 23 September 1998, dan Suruhanjaya mula beroperasi pada 1 November 1998 melalui P.U.(B) 451/98.
Yang kedua, Akta 588 — Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 — mewujudkan rangka kerja untuk mengawal selia industri komunikasi dan multimedia yang bergabung. Ia berkuat kuasa pada 1 April 1999, dengan beberapa seksyen tertentu dilaksanakan secara berperingkat selepas tarikh itu.
Idea besar di sebalik Akta 588 ialah penumpuan (convergence). Sebelum ini, telekomunikasi, penyiaran dan teknologi maklumat ialah tiga industri berasingan dengan tiga set undang-undang. Apabila teknologi digital menjadikan sempadan antara mereka kabur — telefon membawa video, Internet membawa siaran — satu akta menggantikan ketiga-tiganya dengan satu definisi industri yang tunggal.
Objektif dasar negara yang ditetapkan dalam Seksyen 3 Akta 588 termasuk menjadikan Malaysia hab global bagi perkhidmatan maklumat dan kandungan, mengawal selia untuk manfaat jangka panjang pengguna akhir, dan memastikan keselamatan maklumat serta kebolehpercayaan rangkaian.
Apa yang dikawal selianya?
Skop MCMC merentangi telekomunikasi mudah alih dan tetap, jalur lebar, komunikasi satelit, penyiaran, perkhidmatan pos dan kurier, serta tandatangan digital. Semua ini disatukan dalam empat kategori aktiviti yang perlu dilesenkan di bawah Akta 588:
| Kategori | Maksud | Contoh biasa |
|---|---|---|
| Penyedia kemudahan rangkaian (NFP) | Memiliki atau menyediakan kemudahan rangkaian | Menara, kabel gentian optik, tapak dan tiang, satelit |
| Penyedia perkhidmatan rangkaian (NSP) | Menyediakan perkhidmatan rangkaian pembawa | Perkhidmatan sambungan dan pengangkutan trafik |
| Penyedia perkhidmatan aplikasi (ASP) | Menyediakan perkhidmatan aplikasi kepada pengguna | Telefoni suara, capaian Internet, perkhidmatan mesej |
| Penyedia perkhidmatan aplikasi kandungan (CASP) | Perkhidmatan aplikasi yang menyediakan kandungan | Penyiaran televisyen dan radio, video atas permintaan |
Pemisahan ini penting: satu syarikat telekomunikasi mungkin memegang beberapa lesen sekaligus kerana ia memiliki menara (NFP), mengendalikan rangkaian (NSP) dan menjual pelan data kepada pelanggan (ASP). Lesen di bawah satu kategori tidak mengecualikan kewajipan memperoleh lesen di bawah kategori lain (Seksyen 132).
Bagaimana pelesenan berfungsi?
Di sinilah salah faham paling lazim berlaku. MCMC bukan pihak yang memberikan lesen — ia menilai dan mengesyorkan; Menteri yang memutuskan.
Bagi lesen individu, pemohon memohon kepada Suruhanjaya, yang kemudian memberi syor bertulis kepada Menteri dalam tempoh enam puluh hari (Seksyen 29). Menteri lah yang memberi atau menolak lesen itu (Seksyen 30). Bagi lesen kelas, Menteri yang memberikan lesen tersebut (Seksyen 44) — dengan syarat standard yang diisytiharkan oleh Menteri — dan Suruhanjaya mendaftarkannya.
| Lesen individu | Lesen kelas | |
|---|---|---|
| Untuk siapa | Seorang tertentu, aktiviti tertentu | Sesiapa yang menjalankan aktiviti yang ditetapkan |
| Cara diperoleh | Permohonan + syor Suruhanjaya + kelulusan Menteri | Diberi oleh Menteri; pemegang wajib mendaftar |
| Kewajipan utama | Patuh syarat lesen standard dan khas | Mesti mendaftar dengan Suruhanjaya sebelum beroperasi (Seksyen 131) |
| Sesuai untuk | Pengendali besar dengan infrastruktur | Aktiviti berisiko rendah dan berskala luas |
Sistem dua peringkat ini membolehkan pengawalseliaan yang berkadar: pengendali rangkaian besar melalui penelitian penuh lesen individu, manakala aktiviti yang lebih ringan diliputi lesen kelas yang hanya memerlukan pendaftaran.
Siapa yang perlu berlesen?
Seksyen 126 menetapkan bahawa, tertakluk kepada pengecualian yang ditentukan oleh Menteri, tiada sesiapa boleh memiliki atau menyediakan kemudahan rangkaian, menyediakan perkhidmatan rangkaian, atau menyediakan perkhidmatan aplikasi kecuali di bawah lesen individu atau lesen kelas yang sah.
Amaran dalam Akta ini bukan simbolik. Seksyen 126(2) memperuntukkan bahawa sesiapa yang melanggar peruntukan ini boleh, apabila disabitkan, dikenakan denda tidak melebihi RM500,000 atau penjara tidak melebihi lima tahun atau kedua-duanya, dan denda lanjutan RM1,000 bagi setiap hari kesalahan itu diteruskan selepas sabitan.
Bagi kandungan pula, Seksyen 205 menetapkan larangan berasingan: tiada sesiapa boleh menyediakan perkhidmatan aplikasi kandungan kecuali di bawah lesen individu atau lesen kelas yang sah di bawah Bahagian itu.
Kandungan Internet: apa yang MCMC boleh dan tidak boleh buat?
Ini bahagian yang paling kerap disalah faham. Akta 588 mengandungi jaminan yang jelas dalam Seksyen 3(3): tiada apa-apa dalam Akta ini boleh ditafsirkan sebagai membenarkan penapisan Internet. Peruntukan ini berakar umbi dalam jaminan Koridor Raya Multimedia era 1990-an.
Namun jaminan itu bukan lesen mutlak untuk semua kandungan. Seksyen 233 menjadikan penggunaan kemudahan atau perkhidmatan rangkaian secara tidak wajar sebagai kesalahan — iaitu membuat atau menghantar apa-apa komunikasi yang lucah, tidak senonoh, palsu, mengancam atau menyinggung dengan niat untuk mengganggu, menyalahgunakan, mengancam atau mengganggu orang lain. Hukumannya ialah denda tidak melebihi RM50,000 atau penjara tidak melebihi satu tahun atau kedua-duanya, serta denda lanjutan RM1,000 sehari.
Dengan kata lain, Akta ini melarang penapisan menyeluruh terhadap Internet
tetapi tetap menetapkan tanggungjawab jenayah bagi kandungan tertentu yang
disalurkan melalui rangkaian. Penguatkuasaan Seksyen 233 terhadap ucapan dalam
talian merupakan subjek perbincangan awam yang berterusan di Malaysia; pembaca
yang memerlukan pentafsiran undang-undang khusus harus merujuk nasihat guaman
profesional (lihat verificationNeeded).
Perkara yang paling kerap disalah anggap
MCMC bukan pemberi lesen muktamad. Suruhanjaya mengesyorkan; Menteri yang memberi atau menolak lesen individu dan memberikan lesen kelas. Menyebut “lesen MCMC” secara ringkas boleh mengaburkan siapa sebenarnya yang membuat keputusan.
Lesen kelas tetap memerlukan pendaftaran. Ramai menganggap lesen kelas bermakna “tidak perlu berbuat apa-apa”. Sebaliknya, Seksyen 131 mewajibkan pendaftaran dengan Suruhanjaya sebelum seseorang boleh beroperasi di bawah lesen kelas.
Nama kementerian induk berubah dari semasa ke semasa. Portfolio yang
menyelia MCMC telah disusun semula beberapa kali. Sahkan menteri dan kementerian
bertanggungjawab semasa di mcmc.gov.my sebelum bergantung padanya dalam
dokumen rasmi.
Apa yang seterusnya
Untuk urusan sebenar, mulakan dengan mengenal pasti kategori aktiviti anda —
kemudahan rangkaian, perkhidmatan rangkaian, perkhidmatan aplikasi, atau
kandungan — kerana kategori itulah yang menentukan jenis lesen dan seksyen yang
terpakai. Sahkan senarai lesen semasa, syarat pendaftaran lesen kelas dan
jadual fi di portal rasmi MCMC di mcmc.gov.my, kerana butiran subsidiari
dikemas kini dari semasa ke semasa di luar teks Akta.
Adakah MCMC sendiri yang mengeluarkan lesen?
Tidak sepenuhnya. Suruhanjaya menerima dan menilai permohonan lesen individu serta memberi syor bertulis kepada Menteri dalam tempoh enam puluh hari (Seksyen 29). Menteri yang membuat keputusan untuk memberi atau menolak lesen itu (Seksyen 30). Bagi lesen kelas pula, Menteri yang memberikan lesen tersebut (Seksyen 44) dan Suruhanjaya mendaftarkannya.
Apakah beza lesen individu dan lesen kelas?
Lesen individu ialah lesen bagi seorang tertentu untuk menjalankan aktiviti tertentu, dengan syarat khusus. Lesen kelas ialah lesen umum bagi sesiapa yang menjalankan sesuatu aktiviti yang ditetapkan; pemegangnya tidak memohon lesen berasingan tetapi wajib mendaftar dengan Suruhanjaya sebelum beroperasi (Seksyen 131).
Bolehkah MCMC menapis atau menyekat laman web?
Akta Komunikasi dan Multimedia 1998 menyatakan di Seksyen 3(3) bahawa tiada apa-apa dalam Akta itu boleh ditafsirkan sebagai membenarkan penapisan Internet. Namun Akta yang sama menjadikan penggunaan kemudahan atau perkhidmatan rangkaian secara tidak wajar — kandungan lucah, palsu, mengancam atau menyinggung dengan niat mengganggu — sebagai kesalahan di bawah Seksyen 233.
Apakah hukuman jika beroperasi tanpa lesen?
Seksyen 126(2) memperuntukkan bahawa sesiapa yang memiliki atau menyediakan kemudahan rangkaian, perkhidmatan rangkaian atau perkhidmatan aplikasi tanpa lesen sah melakukan kesalahan dan boleh, apabila disabitkan, dikenakan denda tidak melebihi RM500,000 atau penjara tidak melebihi lima tahun atau kedua-duanya, serta denda lanjutan RM1,000 bagi setiap hari kesalahan itu diteruskan selepas sabitan.
Perkara berikut sengaja tidak dinyatakan atau diterangkan secara umum sahaja sehingga disahkan oleh pakar bidang:
- Tarikh atau tahun pelaksanaan berperingkat seksyen tertentu Akta 588 — jika hendak menyatakan tahun spesifik, sahkan daripada warta P.U.(B) yang berkaitan (kini disebut secara umum tanpa tahun).
- Nama kementerian dan menteri induk semasa yang bertanggungjawab bagi MCMC (portfolio pernah disusun semula beberapa kali).
- Klasifikasi sensitiviti: pertimbangkan sama ada topik penapisan Internet (Seksyen 3(3)) dan penguatkuasaan Seksyen 233 wajar dinaikkan daripada "none", memandangkan konteks ucapan dalam talian/politik.
- Ayat mengenai perdebatan awam tentang penguatkuasaan Seksyen 233 — perlu disokong dengan sumber primer/berwibawa jika hendak dikekalkan atau diperincikan.
Sumber
- Akta Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia 1998 [Akta 589] — Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC)
- Communications and Multimedia Act 1998 [Act 588] — Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC)
- Laws of Malaysia — Act 588 Communications and Multimedia Act 1998 (teks penuh) — Communications and Multimedia Content Forum of Malaysia
Sejarah perubahan
| Versi | Tarikh | Perubahan | Oleh |
|---|---|---|---|
| 01.00 | 1 Ogo 2026 | Approved and published. | — |