# Angkatan Tentera Malaysia (ATM) dan Kementerian Pertahanan

> Bagaimana Malaysia menyusun pertahanannya: tiga cabang Angkatan Tentera Malaysia, pemerintahan tertinggi Yang di-Pertuan Agong, kawalan awam melalui Majlis Angkatan Tentera dan Kementerian Pertahanan (MINDEF), serta postur pertahanan negara.

- Category: government
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-08-01
- Canonical: https://negaraku.md/government/malaysian-armed-forces-mindef

---

Tiga cabang perkhidmatan — darat, laut dan udara — bergerak di bawah satu rantaian arahan yang berpangkal pada Yang di-Pertuan Agong sebagai Pemerintah Tertinggi, tetapi diurus setiap hari oleh seorang menteri dan jentera awam. Begitulah cara Malaysia menyusun pertahanannya: kuasa tertinggi pada Raja, kawalan dasar pada pihak awam, dan pelaksanaan pada tentera profesional.

## Apakah Angkatan Tentera Malaysia dan cabangnya?

Angkatan Tentera Malaysia (ATM) ialah angkatan tetap negara. Seksyen 4 Akta Angkatan Tentera 1972 (Akta 77) menubuhkan tiga cabang perkhidmatan tetap:

- **Tentera Darat Malaysia (TDM)** — dirujuk sebagai "the Army" dalam Akta;
- **Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM)** — "the Royal Malaysian Navy"; dan
- **Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM)** — "the Royal Malaysian Air Force".

Akta yang sama mentakrifkan "regular forces" sebagai merangkumi ketiga-tiga cabang ini. Di samping angkatan tetap, wujud pula "volunteer forces" — termasuk Askar Wataniah (Territorial Army), Simpanan Sukarela Tentera Laut Diraja Malaysia dan Simpanan Sukarela Tentera Udara Diraja Malaysia. Penubuhan pasukan sukarela ini diperuntukkan di bawah seksyen 195 Akta 77 ("Raising of volunteer forces"), manakala komposisinya diperuntukkan di bawah seksyen 196 ("Composition of volunteer forces") — susunan yang selari dengan angkatan tetap (seksyen 4 menubuhkan, seksyen 5 menetapkan komposisi). Pasukan sukarela berada di bawah pemerintahan Ketua Perkhidmatan masing-masing.

| Cabang | Singkatan | Rujukan dalam Akta 77 |
| --- | --- | --- |
| Tentera Darat Malaysia | TDM | Diketuai Ketua Perkhidmatan (Chief of the Army) |
| Tentera Laut Diraja Malaysia | TLDM | Diketuai Ketua Perkhidmatan (Chief of the Navy) |
| Tentera Udara Diraja Malaysia | TUDM | Diketuai Ketua Perkhidmatan (Chief of the Air Force) |

Akta 77 ialah undang-undang untuk "meminda dan menyatukan undang-undang berhubung penubuhan, pemerintahan dan tatatertib angkatan tentera Malaysia", dan menerima perkenan diraja pada 28 April 1972.

## Siapa yang memegang pemerintahan tertinggi?

Perkara 41 Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan bahawa "Yang di-Pertuan Agong hendaklah menjadi Pemerintah Tertinggi angkatan tentera Persekutuan". Ini menjadikan Raja sebagai kepala perlembagaan angkatan tentera.

Dari segi profesional pula, ketua tertinggi tentera ialah Panglima Angkatan Tentera (dalam Perlembagaan disebut *Chief of Defence Force*), yang dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong menurut Perkara 137(3)(c). Setiap cabang perkhidmatan pula diketuai oleh Ketua Perkhidmatannya sendiri.

Rantaian ini memisahkan dua perkara: kuasa tertinggi yang bersifat perlembagaan dan simbolik pada Raja, dengan kepimpinan profesional harian pada pegawai tentera yang dilantik.

## Bagaimana kawalan awam ke atas tentera berfungsi?

Perkara 137 Perlembagaan menubuhkan Majlis Angkatan Tentera, yang "bertanggungjawab di bawah kuasa am Yang di-Pertuan Agong bagi pemerintahan, tatatertib dan pentadbiran, dan segala perkara lain berhubung dengan angkatan tentera, selain daripada perkara yang berhubungan dengan penggunaan operasinya".

Perkara 137(3) menetapkan keahlian Majlis, antaranya:

- **Menteri Pertahanan** — sebagai Pengerusi;
- **seorang ahli mewakili Majlis Raja-Raja**, dilantik oleh Majlis Raja-Raja;
- **Panglima Angkatan Tentera**, dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong;
- **seorang ahli awam** yang menjalankan tugas Ketua Setiausaha Pertahanan, sebagai Setiausaha Majlis;
- **pegawai kanan** angkatan tentera, serta wakil kanan tentera laut dan tentera udara; dan
- **ahli tambahan** (tentera atau awam) yang dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong.

Susunan ini bermakna badan yang memerintah dan mentadbir tentera dipengerusikan oleh seorang menteri — iaitu ahli politik yang bertanggungjawab kepada Parlimen dan Kabinet. Inilah asas prinsip kawalan awam ke atas angkatan tentera dalam sistem Malaysia.

## Apakah peranan Kementerian Pertahanan (MINDEF)?

Kementerian Pertahanan (MINDEF) ialah kementerian yang melaksanakan Dasar Pertahanan Negara dan mengurus segala hal ehwal pertahanan serta sumber yang diperuntukkan kepada ATM untuk mempertahankan negara.

Menurut MINDEF, kementerian ini diterajui oleh Menteri Pertahanan dengan dibantu seorang Timbalan Menteri, dan mengandungi dua perkhidmatan utama: **Perkhidmatan Awam** yang diterajui Ketua Setiausaha, dan **Angkatan Tentera Malaysia** yang diterajui Panglima Angkatan Tentera. Skop tanggungjawab kementerian meliputi pertahanan, keselamatan negara, tentera darat, laut dan udara, perkhidmatan risikan, khidmat negara serta hal ehwal veteran.

Dengan kata lain, MINDEF menyediakan lapisan dasar dan pentadbiran awam, manakala ATM ialah lapisan operasi dan tempur.

## Apakah postur pertahanan Malaysia?

Postur pertahanan Malaysia dinyatakan secara umum dalam Kertas Putih Pertahanan (KPP), yang dibentangkan di Dewan Rakyat pada **2 Disember 2019** — kali pertama dokumen dasar pertahanan seumpamanya dikeluarkan kepada umum. KPP menggariskan tiga tunjang strategi pertahanan:

1. **Pencegahan Sepusat (Concentric Deterrence)** — pendekatan pertahanan berlapis;
2. **Pertahanan Menyeluruh (Comprehensive Defence)** — merangkumi konsep Pertahanan Menyeluruh (HANRUH) yang menekankan penyertaan rakyat dalam ekosistem pertahanan negara; dan
3. **Perkongsian Boleh Dipercayai (Credible Partnerships)** — hubungan pertahanan dua hala dan pelbagai hala, termasuk dengan negara jiran.

KPP turut menegaskan kedudukan Malaysia sebagai sebuah negara maritim yang menjadi "jambatan" yang menghubungkan rantau Asia-Pasifik dan Lautan Hindi. Dokumen ini dibina atas prinsip ketelusan, keterangkuman dan pendekatan berasaskan bukti. (Nama verbatim ketiga-tiga tunjang perlu disahkan terus daripada dokumen KPP oleh penyemak manusia.)

## Di mana kedudukan khidmat negara dan penyertaan rakyat?

Konsep Pertahanan Menyeluruh (HANRUH) meletakkan pertahanan sebagai tanggungjawab bersama, bukan urusan tentera semata-mata. Dalam susunan ini, ATM bertindak sebagai barisan pertama, pasukan sukarela sebagai barisan kedua, dan agensi lain serta orang awam sebagai barisan ketiga.

Penyertaan rakyat dizahirkan melalui pasukan sukarela seperti Askar Wataniah yang diperuntukkan dalam Akta 77, serta melalui program latihan warganegara yang pernah dilaksanakan dari semasa ke semasa. Butiran khusus program-program ini berubah mengikut dasar semasa dan tidak dinyatakan angka mutlak di sini kerana ia perlu disahkan daripada sumber terkini.

## What's next

Rangka kerja pertahanan Malaysia bersifat berlapis: kuasa tertinggi perlembagaan pada Yang di-Pertuan Agong, kawalan dasar pada Menteri Pertahanan dan Majlis Angkatan Tentera, dan pelaksanaan pada tiga cabang ATM di bawah Akta 77. MINDEF turut merujuk kepada dokumen perancangan strategik jangka panjang untuk memandu pembangunan keupayaan pertahanan.

Draf ini bersifat deskriptif dan neutral, serta memerlukan semakan manusia sebelum diterbitkan. Untuk maklumat terkini tentang pegawai yang memegang jawatan, peruntukan belanjawan atau perolehan, rujuk terus laman rasmi MINDEF, Markas Angkatan Tentera Malaysia dan laman ketiga-tiga cabang perkhidmatan. Artikel berkaitan yang dicadangkan: Perlembagaan Persekutuan, Kerajaan Malaysia dan Polis Diraja Malaysia (PDRM).

## Sources

- Perlembagaan Persekutuan (Cetakan Semula 2020) — Perkara 41 & 137 — https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/LOM/EN/Federal%20Constitution%20(Reprint%202020).pdf (Pejabat Peguam Negara Malaysia (AGC))
- Armed Forces Act 1972 (Akta 77) — teks rasmi Laws of Malaysia (portal AGC) — https://lom.agc.gov.my/act-detail.php?act=77&lang=BM (Pejabat Peguam Negara Malaysia (AGC))
- Ahli Mesyuarat Majlis Angkatan Tentera — https://www.mod.gov.my/index.php/en/about-us/management-team/malaysian-armed-forces-council-group (Kementerian Pertahanan Malaysia (MINDEF))
- Defence White Paper (Kertas Putih Pertahanan) — https://www.mod.gov.my/index.php/en/information/defence-white-paper (Kementerian Pertahanan Malaysia (MINDEF))
- Laman Utama Kementerian Pertahanan Malaysia — https://www.mod.gov.my/index.php/en/ (Kementerian Pertahanan Malaysia (MINDEF))

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0