# Sembilan Raja Melayu dan Istana Negeri Mereka

> Sembilan negeri di Malaysia mempunyai Raja berperlembagaan yang mewarisi takhta mengikut adat dan perlembagaan negeri masing-masing, berperanan sebagai ketua negeri, ketua agama Islam dan penjaga adat Melayu — berbeza daripada Yang di-Pertuan Agong yang bergilir dan Majlis Raja-Raja yang bertindak secara kolektif.

- Category: government
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-08-01
- Canonical: https://negaraku.md/government/malay-rulers-nine-royal-houses

---

Di sebalik satu Persekutuan, Malaysia menyimpan sembilan takhta yang lebih tua daripada negara itu sendiri. Setiap satunya mempunyai istana, adat pewarisan dan perlembagaan negeri yang tersendiri, dan setiap Raja memerintah negerinya sebagai raja berperlembagaan — bukan sebagai pemerintah mutlak.

## Siapakah sembilan Raja Melayu itu?

Sembilan negeri Melayu di Semenanjung mengekalkan institusi beraja turun-temurun. Lapan pemerintah bergelar Sultan, pemerintah Perlis bergelar Raja, manakala pemerintah Negeri Sembilan bergelar Yang di-Pertuan Besar. Empat negeri lain — Melaka, Pulau Pinang, Sabah dan Sarawak — tidak mempunyai Raja, sebaliknya diketuai oleh Yang di-Pertua Negeri yang dilantik.

| Negeri | Gelaran pemerintah |
| --- | --- |
| Johor | Sultan |
| Kedah | Sultan |
| Kelantan | Sultan |
| Pahang | Sultan |
| Perak | Sultan |
| Selangor | Sultan |
| Terengganu | Sultan |
| Perlis | Raja |
| Negeri Sembilan | Yang di-Pertuan Besar |

Perkara 70 Perlembagaan Persekutuan menetapkan bahawa, tertakluk kepada keutamaan Yang di-Pertuan Agong, Raja-Raja dan Yang di-Pertua Negeri mengatasi keutamaan semua orang lain, dan antara Raja-Raja sendiri keutamaan disusun mengikut tarikh mereka menaiki takhta.

## Apakah peranan seorang Raja dalam negerinya?

Dalam sempadan negerinya, seorang Raja memikul tiga kedudukan utama: ketua negeri, ketua agama Islam bagi negeri itu, dan penjaga adat istiadat Melayu. Menurut Majlis Peguam Malaysia, Raja negeri bertindak sebagai raja berperlembagaan di bawah Perkara 71 dan 181(1) Perlembagaan Persekutuan — kuasa mereka ditakrif dan dibatasi oleh undang-undang, bukan bersifat mutlak.

Dalam kebanyakan urusan pemerintahan, Raja bertindak atas nasihat Majlis Mesyuarat Kerajaan negeri. Peruntukan Jadual Kelapan menetapkan bahawa Raja hendaklah bertindak mengikut nasihat Majlis Mesyuarat, kecuali dalam perkara yang diberikan budi bicara kepadanya.

Kuasa budi bicara Raja negeri termasuk:

- melantik Menteri Besar;
- tidak memperkenankan permintaan untuk membubarkan Dewan Undangan Negeri;
- melantik waris takhta, permaisuri dan pemangku raja;
- mengurniakan gelaran dan kebesaran adat Melayu; serta
- mengawal selia istana dan adat istiadat diraja.

Majlis Peguam turut mencatatkan bahawa sebahagian rakyat melihat institusi beraja sebagai satu mekanisme semak dan imbang dalam sistem pemerintahan. Kedudukan ini dinyatakan sebagai pandangan yang wujud, bukan penilaian mengenai betul atau salahnya.

## Bagaimana takhta diwarisi di setiap negeri?

Tiada satu peraturan tunggal yang mengikat semua sembilan negeri. Perkara 71 Perlembagaan Persekutuan menjamin hak seseorang Raja untuk menaiki takhta serta menikmati hak dan keistimewaan perlembagaan sebagai Raja negeri itu, tetapi peraturan terperinci tentang siapa yang layak dan bagaimana takhta berpindah ditetapkan oleh perlembagaan dan adat setiap negeri.

Secara amnya terdapat tiga corak:

1. **Pewarisan keturunan lelaki.** Di kebanyakan negeri, takhta berpindah dalam satu keluarga diraja, lazimnya kepada putera yang layak menurut susunan keutamaan yang ditetapkan.
2. **Giliran antara cabang keluarga diraja (Perak).** Perak mengamalkan sistem yang tersendiri. Terdapat susunan gelaran waris — antaranya Raja Muda dan Raja Di-Hilir sebagai dua waris kanan, diikuti Raja Kechil Besar, Raja Kechil Sulong, Raja Kechil Tengah dan Raja Kechil Bongsu. Apabila takhta kosong, waris kanan naik satu tangga mengikut susunan ini, dan pelantikan diperakukan melalui Dewan Negara (Council of Succession) negeri itu. Kesannya, putera Sultan tidak semestinya terus menaiki takhta.
3. **Pemilihan oleh ketua adat (Negeri Sembilan).** Negeri Sembilan mengamalkan Adat Perpatih berasaskan tradisi Minangkabau. Yang di-Pertuan Besar dipilih — bukan sekadar diwarisi — oleh Undang Yang Empat, iaitu empat ketua luak Sungai Ujong, Jelebu, Johol dan Rembau, daripada kalangan putera yang layak. Kuasa memilih pemerintah kekal dalam tangan ketua-ketua adat negeri itu, mengikut Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.

## Apakah kedudukan Raja dari segi undang-undang?

Perkara 181 Perlembagaan Persekutuan memelihara kedaulatan, prerogatif, kuasa dan bidang kuasa yang dinikmati oleh Raja-Raja, tertakluk kepada peruntukan Perlembagaan.

Kedudukan ini pernah dipinda. Menurut Majlis Peguam Malaysia, pindaan Perlembagaan pada tahun 1993 menamatkan kekebalan menyeluruh Raja-Raja daripada pendakwaan, dengan menubuhkan satu Mahkamah Khas supaya sebarang prosiding sivil atau jenayah terhadap Yang di-Pertuan Agong atau seseorang Raja atas sifat peribadinya dibawa di mahkamah itu. Perkara 182 menetapkan komposisi Mahkamah Khas, dan pindaan tersebut turut mensyaratkan perkenan Peguam Negara sebelum tindakan sedemikian dimulakan. Perkara 32 Perlembagaan pula menyatakan Yang di-Pertuan Agong tidak boleh dikenakan sebarang prosiding di mana-mana mahkamah kecuali di Mahkamah Khas.

## Apakah bezanya Raja negeri dengan Agong dan Majlis Raja-Raja?

Tiga peranan ini kerap dikelirukan tetapi berasingan:

- **Raja negeri** memerintah negerinya sendiri sepanjang hayat mengikut pewarisan takhta negeri itu.
- **Yang di-Pertuan Agong** ialah Ketua Utama Negara bagi Persekutuan, dipilih dalam kalangan sembilan Raja itu melalui Majlis Raja-Raja untuk satu penggal lima tahun mengikut Perkara 38 dan Jadual Ketiga. Seorang Raja tidak berhenti menjadi Raja negerinya semasa memegang jawatan Agong.
- **Majlis Raja-Raja** ialah badan kolektif sembilan Raja bersama empat Yang di-Pertua Negeri. Urusannya dikendalikan oleh Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja. Antara fungsinya ialah memilih Yang di-Pertuan Agong dan memperkenankan undang-undang tertentu yang menyentuh keistimewaan Raja-Raja.

Dengan kata lain, kedaulatan negeri terletak pada setiap Raja secara individu, manakala fungsi peringkat persekutuan dijalankan sama ada oleh Agong yang bergilir atau oleh Majlis Raja-Raja secara bersama.

## What's next

Draf ini menerangkan kedudukan Raja-Raja negeri secara umum. Untuk memahami peraturan pewarisan sesebuah negeri secara tepat, rujuk perlembagaan negeri (Undang-Undang Tubuh) berkenaan, kerana butirannya berbeza antara negeri. Rencana berkaitan menghuraikan jawatan Yang di-Pertuan Agong yang bergilir dan Majlis Raja-Raja sebagai badan kolektif. Draf ini disediakan dengan bantuan AI dan masih menunggu semakan manusia sebelum diterbitkan.

## Sources

- Federal Constitution of Malaysia (Articles 32, 38, 70, 71, 181, 182 and Eighth Schedule) — https://www.constituteproject.org/constitution/Malaysia_2007 (Constitute Project (Comparative Constitutions Project))
- Powers and functions of state rulers — https://www.malaysianbar.org.my/article/news/legal-and-general-news/legal-news/powers-and-functions-of-state-rulers (Malaysian Bar)
- Major changes to the Constitution (1993 amendments removing rulers' immunity) — https://www.malaysianbar.org.my/article/news/legal-and-general-news/general-news/major-changes-to-the-constitution (Malaysian Bar)
- Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja (Majlis Raja-Raja) — https://www.majlisraja-raja.gov.my/ (Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja)
- Undang-Undang Tubuh Negeri Sembilan: Tuanku atau Undang Yang Empat lebih berkuasa? — https://www.mkn.gov.my/web/ms/2026/04/20/undang-undang-tubuh-negeri-sembilan-tuanku-atau-undang-yang-empat-lebih-berkuasa/ (Majlis Keselamatan Negara (MKN))
- Negeri Sembilan — the nine that became one — https://www.gkg.legal/negeri-sembilan-the-nine-that-became-one-1-ns/ (GKG Legal)
- Raja Muda, Raja Di-Hilir Perak take oath as heirs to throne — https://www.malaymail.com/news/malaysia/2014/07/01/raja-muda-raja-di-hilir-perak-take-oath-as-heirs-to-throne/698379 (Malay Mail)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0