# JAKIM: badan persekutuan yang menyelaras hal ehwal Islam tanpa mengatasi kuasa agama negeri

> Halaman entiti agensi untuk Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) — asas perlembagaannya, garis masa dari urus setia MKI 1968 hingga penubuhan jabatan pada 1 Januari 1997, tiga fungsi terasnya, peranannya sebagai urus setia Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia (MKI) dan pihak berkuasa pensijilan halal persekutuan, serta batas antara peranan penyelarasan persekutuan dengan kuasa pentadbiran agama Islam yang terletak pada negeri.

- Category: government
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-07-24
- Canonical: https://negaraku.md/government/jakim

---

Nama JAKIM paling kerap dilihat pada logo halal di bungkusan makanan. Tetapi
pensijilan halal hanyalah satu daripada beberapa fungsi jabatan ini. Di
belakangnya terletak sebuah peranan yang lebih luas: menyelaras hal ehwal Islam
di peringkat persekutuan dalam sebuah negara yang meletakkan pentadbiran agama
Islam di tangan negeri.

## Sepintas lalu

| | |
| --- | --- |
| Nama penuh | Jabatan Kemajuan Islam Malaysia / Department of Islamic Development Malaysia |
| Jenis | Jabatan persekutuan |
| Kedudukan | Di bawah Jabatan Perdana Menteri |
| Melapor dari segi dasar | Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia (MKI) |
| Dinaik taraf jabatan | 1 Januari 1997 |
| Laman web | `islam.gov.my` |

## Asas perlembagaan

Portal rasmi JAKIM merujuk penubuhannya kepada Perkara 3(1) Perlembagaan
Persekutuan, yang meletakkan Islam sebagai agama bagi Persekutuan. Halaman yang
sama turut menyebut Perkara 3, 12(2), 37(1), 38(3), 39 dan 121(1A) sebagai
kerangka rujukan yang menyokong mandatnya.

Satu perkara perlu dinyatakan dengan jelas kerana ia menentukan bentuk peranan
JAKIM: **pentadbiran undang-undang Islam ialah perkara negeri.** Ia tersenarai
dalam Senarai Negeri (Senarai II Jadual Kesembilan Perlembagaan Persekutuan).
Setiap negeri mempunyai pihak berkuasa agama Islamnya sendiri, dan Raja-Raja
Melayu ialah Ketua Agama Islam di negeri masing-masing.

Kerana itu JAKIM berdiri sebagai badan persekutuan yang **menyelaras dan
menyeragamkan**, bukan sebagai pihak berkuasa yang mengatasi kuasa agama negeri.
Perbezaan antara dua sistem ini diterangkan lanjut dalam
[mahkamah sivil dan mahkamah Syariah](/law/civil-and-syariah-courts) dan
dalam [pembahagian kuasa persekutuan dan negeri](/government/federal-state-division).

## Garis masa penubuhan

Menurut halaman "JAKIM Berpelembagaan" di portal rasmi:

| Tahun | Peristiwa |
| --- | --- |
| 1968 | Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam (MKI) diluluskan oleh Majlis Raja-Raja, dengan Perdana Menteri sebagai pengerusi |
| 1974 | Unit agama dinaik taraf menjadi Bahagian Ugama, Jabatan Perdana Menteri |
| 1984 | Penyusunan semula mewujudkan Bahagian Hal Ehwal Islam (BAHEIS), sambil mengekalkan fungsi urus setia MKI |
| 1 Januari 1997 | BAHEIS dinaik taraf menjadi jabatan penuh — Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) |

Perkaitan dengan Majlis Raja-Raja pada peringkat awal itu dijelaskan dalam
halaman [Majlis Raja-Raja](/government/majlis-raja-raja).

## Tiga fungsi teras

Portal rasmi JAKIM menyenaraikan tiga fungsi teras:

1. **Penggubalan dan penyeragaman undang-undang syarak** — usaha ke arah
   keseragaman dalam undang-undang dan perkara berkaitan hukum syarak di
   peringkat kebangsaan.
2. **Penyelarasan dan pembangunan pendidikan Islam** — penyelarasan dasar dan
   pembangunan pendidikan Islam di seluruh negara.
3. **Penyelarasan pentadbiran Islam** — penyelarasan pentadbiran hal ehwal Islam
   antara agensi persekutuan dan negeri.

Di bawah tiga fungsi ini, portal rasmi turut menyenaraikan tanggungjawab
sokongan seperti bertindak sebagai badan perancang pusat, memelihara kesucian
akidah, menyelaras mekanisme penguatkuasaan, menilai program keislaman,
bertindak sebagai pusat maklumat, dan memudahkan kerjasama serantau serta
antarabangsa.

Halaman rasmi turut menyatakan visi JAKIM sebagai "mewujudkan pengurusan Islam
yang berkesan di peringkat Persekutuan dan Negeri" dan misinya "menjadi sumber
rujukan berwibawa dalam bidang akidah, syariah dan muamalah".

## Urus setia MKI

Salah satu peranan berterusan JAKIM ialah bertindak sebagai **urus setia** kepada
Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia (MKI). MKI ialah platform
peringkat kebangsaan bagi penyelarasan dan pertimbangan hal ehwal Islam.

Dalam kapasiti ini, JAKIM mengurus mesyuarat jawatankuasa dan panel pakar yang
membincangkan perkara syariah, akidah, tasawuf dan falak sebagai platform bagi
menentukan keputusan di peringkat kebangsaan. Fungsi urus setia ini bermakna
JAKIM menyediakan sokongan pentadbiran dan penyelidikan kepada majlis, bukan
menggantikan pihak berkuasa yang menjadi ahlinya.

## Pensijilan halal

Fungsi JAKIM yang paling kerap dilihat orang awam ialah pensijilan halal. Ia
dilaksanakan melalui **Bahagian Pengurusan Halal**.

Profil rasmi bahagian ini menyatakan bahawa, sebagai pihak berkuasa yang
bertanggungjawab bagi hal ehwal Islam di negara ini, JAKIM melalui Bahagian
Pengurusan Halal ialah agensi utama yang menguruskan pensijilan dan
penguatkuasaan halal. Ia dilaksanakan bersama jabatan agama Islam negeri, dan
portal rasmi menyatakan pengurusan pensijilan halal disatukan di bawah JAKIM
mulai 1 Ogos 2009.

Permohonan dan semakan status halal diuruskan melalui portal halal rasmi
(sistem MYeHALAL) di `halal.gov.my`.

## Peranan penyelarasan berbanding kuasa negeri

Kerana pentadbiran agama Islam terletak pada negeri, kebanyakan fungsi JAKIM
berbentuk penyelarasan dan penyeragaman — menyatukan garis panduan, menyediakan
rujukan, dan menyelaras program merentas persekutuan dan negeri. Pelaksanaan di
lapangan, penguatkuasaan undang-undang syariah negeri, dan pentadbiran mahkamah
Syariah kekal di bawah pihak berkuasa negeri masing-masing.

Ini bermakna dua lapisan wujud serentak:

- **Peringkat persekutuan** — JAKIM sebagai penyelaras, urus setia MKI, dan
  pihak berkuasa halal persekutuan.
- **Peringkat negeri** — majlis agama Islam negeri (MAIN) dan jabatan agama
  Islam negeri (JAIN) yang mentadbir undang-undang Islam dalam wilayah masing-
  masing.

## Kesilapan lazim

- **Menganggap JAKIM sebagai mahkamah atau pihak berkuasa yang menghukum.** JAKIM
  ialah jabatan pentadbiran persekutuan. Ia bukan mahkamah Syariah, yang
  merupakan mahkamah negeri yang diwujudkan oleh enakmen negeri.
- **Menganggap JAKIM mengawal pentadbiran agama setiap negeri.** Pentadbiran
  undang-undang Islam ialah perkara negeri; peranan JAKIM ialah penyelarasan dan
  penyeragaman, bukan penggantian kuasa negeri.
- **Menyamakan JAKIM dengan MKI.** JAKIM ialah jabatan yang bertindak sebagai
  urus setia MKI; MKI pula ialah majlis peringkat kebangsaan itu sendiri.
- **Menganggap logo halal negeri dan logo halal JAKIM adalah perkara yang sama.**
  Pensijilan dilaksanakan bersama, tetapi JAKIM menyatakan dirinya sebagai
  agensi utama pensijilan halal di peringkat persekutuan.

## Apa seterusnya

- Fahami kedudukan Islam dalam perlembagaan dalam
  [Perkara 3 — agama Persekutuan](/law/article-3-religion).
- Lihat bagaimana kuasa dibahagikan antara Putrajaya dan negeri dalam
  [pembahagian kuasa persekutuan dan negeri](/government/federal-state-division).
- Bandingkan dua sistem mahkamah dalam
  [mahkamah sivil dan mahkamah Syariah](/law/civil-and-syariah-courts).

## Sources

- Fungsi JAKIM — https://www.islam.gov.my/ms/info-korporat/fungsi-jakim (Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM))
- JAKIM Berpelembagaan — https://www.islam.gov.my/ms/info-korporat/jakim-berpelembagaan (Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM))
- Visi, Misi, Objektif dan Fungsi — https://www.islam.gov.my/ms/bahagian-penyelidikan/visi-misi-objektif-dan-fungsi (Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM))
- Bahagian Pengurusan Halal — Profil — https://www.islam.gov.my/en/bahagian-pengurusan-halal/profil (Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM))
- Portal Halal Malaysia (MYeHALAL) — https://www.halal.gov.my/ (Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM))

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0