# Siapa Menggubal Undang-Undang Mengenai Apa: Senarai Persekutuan, Negeri dan Bersama dalam Jadual Kesembilan

> Jadual Kesembilan Perlembagaan Persekutuan menyusun subjek yang boleh digubal undang-undang oleh sesuatu badan perundangan ke dalam tiga senarai — Senarai Persekutuan, Senarai Negeri dan Senarai Bersama — dengan dua tambahan khas yang dikhaskan untuk Sabah dan Sarawak. Artikel ini melaporkan apa yang termasuk dalam setiap senarai dan peraturan Perkara 74–77 yang menjadikan pembahagian ini berfungsi.

- Category: government
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-07-24
- Canonical: https://negaraku.md/government/federal-state-division

---

Tanah ialah perkara Negeri. Pertahanan ialah perkara persekutuan. Kesihatan awam pula terletak pada senarai ketiga yang boleh disentuh oleh kedua-duanya. Di Malaysia, sama ada Persekutuan atau sesuatu Negeri yang mempunyai kuasa untuk meluluskan sesuatu undang-undang bukanlah perkara pendapat atau rundingan — ia tertulis, subjek demi subjek, dalam satu jadual di bahagian belakang Perlembagaan Persekutuan.

Jadual itu ialah **Jadual Kesembilan**. Ia menetapkan tiga senarai subjek — dan dua tambahan lagi yang dikhaskan untuk Sabah dan Sarawak — dan Perkara 74 hingga 77 Perlembagaan menjadikan senarai-senarai itu peraturan yang berfungsi mengenai siapa menggubal undang-undang mengenai apa.

## Sekilas pandang

| | |
| --- | --- |
| Di mana | Jadual Kesembilan, dibaca bersama Perkara 74 dan 77 |
| Senarai I | **Senarai Persekutuan** — Parlimen sahaja |
| Senarai II | **Senarai Negeri** — Dewan Undangan Negeri sahaja |
| Senarai III | **Senarai Bersama** — kedua-duanya boleh menggubal undang-undang |
| Senarai IIA | Tambahan kepada Senarai Negeri untuk Sabah dan Sarawak (Perkara 95B(1)(a)) |
| Senarai IIIA | Tambahan kepada Senarai Bersama untuk Sabah dan Sarawak (Perkara 95B(1)(b)) |
| Peraturan percanggahan | Perkara 75 — undang-undang persekutuan mengatasi; undang-undang Negeri terbatal setakat ketidakselarasan |
| Baki | Perkara 77 — perkara yang tidak termasuk dalam mana-mana senarai adalah kepunyaan Negeri-Negeri |

## Enjin: Perkara 74 hingga 77

Senarai-senarai itu tidak berfungsi dengan sendirinya. Empat Perkara memberikannya kuasa.

**Perkara 74** melakukan peruntukan itu. Parlimen boleh membuat undang-undang mengenai apa-apa perkara dalam **Senarai Persekutuan atau Senarai Bersama**; sesuatu Badan Perundangan Negeri boleh membuat undang-undang mengenai apa-apa perkara dalam **Senarai Negeri atau Senarai Bersama**. Tiada satu pun boleh melangkah ke dalam senarai eksklusif pihak yang satu lagi, dan kuasa itu dilaksanakan tertakluk kepada apa-apa syarat yang dikenakan oleh Perlembagaan itu sendiri.

**Perkara 75** menangani pertindihan. Oleh sebab Senarai Bersama terbuka kepada kedua-duanya, kedua-dua pihak boleh berlanggar. Apabila ini berlaku, "undang-undang persekutuan hendaklah mengatasi dan undang-undang Negeri itu hendaklah, setakat ketidakselarasan itu, menjadi tidak sah." Undang-undang Negeri itu tidak dihapuskan sepenuhnya — hanya bahagian yang bercanggah sahaja yang gugur.

**Perkara 76** ialah pintu sempit yang membenarkan Parlimen memasuki Senarai Negeri. Ia boleh menggubal undang-undang mengenai sesuatu subjek Negeri hanya untuk salah satu daripada tiga tujuan: melaksanakan sesuatu perjanjian, persetujuan atau konvensyen (atau keputusan sesuatu pertubuhan antarabangsa yang menjadi ahlinya Persekutuan); menggalakkan **keseragaman** undang-undang dua atau lebih Negeri; atau apabila **diminta** oleh Dewan Undangan sesuatu Negeri. Undang-undang yang dibuat atas alasan keseragaman atau permintaan tidak berkuat kuasa di sesuatu Negeri sehingga Badan Perundangan Negeri itu sendiri menerima pakainya, dan pada ketika itu ia dianggap sebagai undang-undang Negeri.

**Perkara 77** mengumpulkan segala yang tinggal. Apa-apa perkara yang "tidak disenaraikan dalam mana-mana Senarai" — dan bukan perkara yang boleh digubal undang-undang oleh Parlimen secara lain — jatuh kepada Badan-Badan Perundangan Negeri. Baki itu jatuh kepada Negeri-Negeri, bukan Persekutuan.

## Senarai I — Senarai Persekutuan

Senarai Persekutuan adalah yang paling panjang. Ia terdiri daripada 27 butiran bernombor dan meliputi jentera kerajaan nasional. Tajuk-tajuk utama, sebagaimana ditetapkan oleh Jadual itu:

- **Hal ehwal luar** — perjanjian, perwakilan diplomatik dan perdagangan, ekstradisi, pasport dan visa, ibadat haji di luar Malaysia.
- **Pertahanan** — angkatan tentera, peperangan dan keamanan, senjata dan bahan letupan, khidmat negara, pertahanan awam.
- **Keselamatan dalam negeri** — polis, siasatan jenayah, ketenteraman awam, penjara, tahanan pencegahan, pendaftaran negara.
- **Undang-undang sivil dan jenayah serta pentadbiran keadilan** — perlembagaan dan bidang kuasa semua mahkamah *selain* Mahkamah Syariah, kontrak, tort, harta dan pemindahannya (kecuali tanah), perkahwinan dan perceraian, pusaka, kebankrapan, dan undang-undang keterangan.
- **Kewarganegaraan persekutuan dan penaturalisasian; orang asing.**
- **Kewangan** — mata wang, simpanan negara, hutang awam, percukaian, dan audit Persekutuan serta Negeri-Negeri.
- **Perdagangan, perniagaan dan perindustrian**, **perkapalan**, **perhubungan** (termasuk pos, telekomunikasi, penyiaran dan televisyen), dan **kerja dan kuasa persekutuan** (termasuk elektrik dan air antara negeri).
- **Pendidikan**, **perubatan dan kesihatan**, **buruh dan keselamatan sosial**, **kebajikan orang asli**, **penapisan**, **akhbar dan penerbitan**, **koperasi**, dan **pelancongan** (butiran 25A).
- **Semua perkara berkaitan Wilayah-Wilayah Persekutuan** Kuala Lumpur, Labuan dan Putrajaya (butiran 27).

Butiran 4 melukiskan satu garis yang kerap kembali disebut oleh selebihnya Perlembagaan: undang-undang sivil dan jenayah persekutuan secara nyata **mengecualikan** undang-undang diri Islam berkaitan perkahwinan, perceraian, penjagaan, nafkah, pengangkatan anak, kesahtarafan, undang-undang keluarga, hibah dan pusaka. Subjek-subjek itu dikeluarkan daripada Senarai Persekutuan dan diletakkan pula dalam Senarai Negeri.

## Senarai II — Senarai Negeri

Senarai Negeri adalah pendek — dua belas butiran bernombor ditambah butiran 12A — tetapi ia memuatkan subjek yang membentuk kehidupan seharian. Butiran 1 dan butiran 2 adalah dua yang paling penting.

**Butiran 1 — undang-undang Islam dan adat Melayu.** Kecuali di Wilayah-Wilayah Persekutuan, ini meliputi undang-undang diri dan keluarga Islam bagi orang yang menganut agama Islam, Zakat dan Baitulmal, masjid, penciptaan dan penghukuman kesalahan terhadap rukun-rukun Islam oleh orang Islam (kecuali dalam perkara-perkara dalam Senarai Persekutuan), dan "penubuhan, organisasi dan tatacara mahkamah-mahkamah Syariah." Mahkamah-mahkamah itu mempunyai bidang kuasa hanya ke atas orang yang menganut agama Islam dan hanya ke atas perkara-perkara dalam butiran ini.

**Butiran 2 — tanah.** Pemegangan tanah, pendaftaran hak milik, rizab Melayu (atau, di Sabah dan Sarawak, rizab anak negeri), permit dan pajakan perlombongan, dan pengambilan tanah secara wajib kesemuanya adalah subjek Negeri.

Butiran-butiran yang selebihnya:

| Butiran | Subjek |
| --- | --- |
| 3 | Pertanian dan perhutanan |
| 4 | Kerajaan tempatan di luar Wilayah-Wilayah Persekutuan — perbadanan perbandaran, pihak berkuasa tempatan, kadar tempatan dan pilihan raya |
| 5 | Perkhidmatan tempatan lain — rumah tumpangan, tanah perkuburan dan tempat pembakaran mayat, pasar dan pasar malam, pelesenan panggung wayang dan pawagam |
| 6 | Kerja dan air Negeri — jalan, jambatan dan feri Negeri; sungai dan terusan (tertakluk kepada Senarai Persekutuan) |
| 7 | Jentera Kerajaan Negeri — Senarai Sivil (Civil List), pencen Negeri, pinjaman dan hutang Negeri |
| 8 | Cuti Negeri |
| 9–11 | Kesalahan Negeri, siasatan bagi tujuan Negeri, dan indemniti di bawah undang-undang Negeri |
| 12 | Penyu dan perikanan sungai |
| 12A | Perpustakaan, muzium, monumen purba dan tapak arkeologi yang tidak diisytiharkan persekutuan |

## Senarai III — Senarai Bersama

Senarai Bersama memuatkan subjek yang **kedua-dua** Parlimen dan sesuatu Badan Perundangan Negeri boleh meluluskan undang-undang — dengan Perkara 75 memutuskan sebarang percanggahan memihak kepada Persekutuan. Sebagaimana disenaraikan oleh Jadual itu:

1. Kebajikan sosial dan perkhidmatan sosial; perlindungan wanita, kanak-kanak dan remaja
2. Biasiswa
3. Perlindungan haiwan liar dan burung; Taman Negara
4. Penternakan haiwan, perkhidmatan veterinar dan kuarantin haiwan
5. Perancangan bandar dan desa (kecuali di ibu negara persekutuan)
6. Kegelandangan dan penjaja sambil lalu
7. Kesihatan awam, kebersihan dan pencegahan penyakit
8. Saliran dan pengairan
9. Pemulihan tanah lombong dan tanah terhakis
9A. Langkah-langkah keselamatan kebakaran dalam pembinaan dan penyelenggaraan bangunan
9B. Kebudayaan dan sukan
9C. Perumahan dan penginapan perumahan
9D. Bekalan dan perkhidmatan air (tertakluk kepada Senarai Persekutuan)
9E. Pemuliharaan warisan

## Senarai IIA dan IIIA — tambahan Sabah dan Sarawak

Apabila Sabah dan Sarawak menyertai Persekutuan pada tahun 1963, kedua-dua negeri itu mengekalkan subjek perundangan yang tidak dimiliki oleh Negeri-Negeri Tanah Melayu. **Perkara 95B** membawa perkara-perkara ini sebagai dua tambahan kepada Jadual Kesembilan yang terpakai hanya kepada kedua-dua Negeri itu.

**Senarai IIA — Tambahan kepada Senarai Negeri** menambah, antara lain:

- **Undang-undang dan adat anak negeri** (butiran 13) — termasuk undang-undang diri anak negeri dan penubuhan, organisasi serta tatacara mahkamah anak negeri;
- **Pemerbadanan pihak berkuasa Negeri** (butiran 14);
- **Pelabuhan dan limbungan** yang tidak diisytiharkan persekutuan (butiran 15);
- **Ukur tanah kadaster** (butiran 16);
- di Sabah, **Landasan Keretapi Sabah** (butiran 18);
- dan, tertakluk kepada Senarai Persekutuan, **bekalan dan perkhidmatan air** (butiran 20).

**Senarai IIIA — Tambahan kepada Senarai Bersama** menambah subjek yang boleh digubal undang-undang oleh kedua-dua Persekutuan dan Negeri-Negeri itu, termasuk undang-undang diri mengenai perkahwinan dan pusaka (butiran 10), pencemaran bahan makanan (butiran 11), perkapalan di bawah lima belas tan berdaftar dan perikanan muara (butiran 12), elektrik kuasa air (butiran 13), penyelidikan pertanian dan perhutanan (butiran 14), dan badan amal Negeri (butiran 15).

Tambahan-tambahan ini termasuk dalam perkara-perkara yang dilindungi oleh Perlembagaan daripada pindaan tanpa persetujuan Negeri berkenaan — lihat [Meminda Perlembagaan Persekutuan](/law/constitutional-amendment) dan [MA63](/malaysia/ma63).

## Kesilapan biasa

**"Kesihatan adalah perkara persekutuan, jadi Negeri-Negeri tiada kaitan dengannya."** Butiran 14 Senarai Persekutuan meliputi *perubatan dan kesihatan*, tetapi *kesihatan awam, kebersihan dan pencegahan penyakit* ialah butiran 7 Senarai **Bersama** — kedua-duanya boleh menggubal undang-undang, dengan undang-undang persekutuan mengatasi jika berlaku percanggahan.

**"Jika sesuatu subjek tiada dalam Senarai Negeri, ia mestilah perkara persekutuan."** Sebaliknya itulah lalainya. Perkara 77 memberikan setiap perkara yang tidak disenaraikan dalam **mana-mana** senarai kepada Badan-Badan Perundangan Negeri, dengan syarat Parlimen tiada kuasa lain ke atasnya.

**"Parlimen tidak boleh sekali-kali menggubal undang-undang mengenai tanah atau undang-undang Islam."** Pada asasnya itu adalah subjek Negeri. Tetapi Perkara 76 membuka laluan terhad ke dalam Senarai Negeri — bagi perjanjian, bagi keseragaman, atau atas permintaan sesuatu Negeri — dan undang-undang atas alasan keseragaman atau permintaan itu secara amnya hanya berkuat kuasa di sesuatu Negeri sebaik sahaja Negeri itu menerima pakainya.

**"Ketiga-tiga senarai itu terpakai dengan cara yang sama di mana-mana sahaja."** Sabah dan Sarawak membawa dua senarai tambahan (IIA dan IIIA) di bawah Perkara 95B, dan beberapa butiran Senarai Negeri secara nyata mengecualikan Wilayah-Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Labuan dan Putrajaya, yang subjeknya diuruskan secara persekutuan di bawah butiran 27 Senarai Persekutuan.

## Apa yang seterusnya

Untuk mengetahui kedudukan Jadual Kesembilan dalam keseluruhan dokumen itu, lihat [Perlembagaan Persekutuan Malaysia](/law/federal-constitution). Untuk mahkamah-mahkamah yang dinamakan dalam butiran 1 Senarai Negeri dan butiran 4 Senarai Persekutuan, lihat [Mahkamah sivil dan Mahkamah Syariah](/law/civil-and-syariah-courts). Untuk cara kedua-dua Dewan yang memegang kuasa perundangan persekutuan dibentuk, lihat [Parlimen](/government/parliament). Untuk kayu ukur yang lebih tinggi yang melindungi tambahan Sabah dan Sarawak daripada pindaan, lihat [Meminda Perlembagaan Persekutuan](/law/constitutional-amendment) dan [MA63](/malaysia/ma63).

---

*Artikel ini dikelaskan sebagai sensitif (perlembagaan) di bawah dasar editorial NegaraKu.md kerana subjeknya ialah pembahagian perlembagaan kuasa perundangan, termasuk butiran 1 Senarai Negeri mengenai undang-undang Islam dan perlindungan bagi Sabah dan Sarawak. Ia ditulis agar bersifat deskriptif secara ketat — melaporkan Jadual Kesembilan dan Perkara 74 hingga 77 serta 95B sebagaimana diterbitkan, tanpa ulasan atau tafsiran — dan ditahan sebagai draf sementara menunggu semakan manusia sebelum penerbitan.*

## Sources

- Federal Constitution (Reprint 2020) — Articles 74, 75, 76, 76A, 77, 95B and the Ninth Schedule (Legislative Lists) — https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/LOM/EN/Federal%20Constitution%20(Reprint%202020).pdf (Attorney General's Chambers of Malaysia)
- Federal Constitution — Ninth Schedule [Articles 74, 77]: List I Federal List, List II State List, List IIA, List III Concurrent List, List IIIA — https://sagc.sabah.gov.my/sites/default/files/law/NinthSchedule.pdf (State Attorney-General's Chambers, Sabah)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0