# Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR): badan yang menjalankan pilihan raya Malaysia

> Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) ialah badan perlembagaan yang menjalankan pilihan raya persekutuan dan negeri, menyedia daftar pemilih, dan mengkaji semula persempadanan bahagian pilihan raya. Ia ditubuhkan di bawah Perkara 114 dan menjalankan fungsi di bawah Perkara 113 Perlembagaan Persekutuan.

- Category: glossary
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-08-01
- Canonical: https://negaraku.md/glossary/suruhanjaya-pilihan-raya

---

**Bahasa Malaysia:** Suruhanjaya Pilihan Raya · **English:** Election Commission of Malaysia · **中文:** 马来西亚选举委员会

Apabila anda mengundi dalam pilihan raya umum, hampir setiap peraturan yang
mengawal saat itu — bahagian pilihan raya tempat nama anda didaftarkan, tarikh
mengundi, cara suara dikira — berpunca daripada satu badan. Tetapi badan itu
bukan pemegang kata putus mutlak: dalam banyak keputusan pentingnya, terutama
persempadanan, ia hanya **mengesyorkan**, manakala kelulusan terletak pada Dewan
Rakyat dan perkenan pada Yang di-Pertuan Agong.

Itulah kedudukan Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) dalam Perlembagaan Persekutuan.
Memahaminya bermakna memisahkan apa yang SPR **lakukan sendiri** daripada apa
yang hanya **dicadangkannya** untuk diputuskan oleh pihak lain.

## Apa fungsi SPR di bawah Perlembagaan?

Fungsi teras SPR ditetapkan dalam **Perkara 113(1)** Perlembagaan Persekutuan:
SPR hendaklah menjalankan pilihan raya ke Dewan Rakyat dan Dewan-Dewan Undangan
Negeri, serta **menyediakan dan menyemak daftar pemilih** bagi pilihan raya itu.
Perkara 113(2) menambah fungsi ketiga: mengkaji semula pembahagian Persekutuan
dan Negeri-Negeri kepada bahagian pilihan raya.

| Fungsi | Sandaran perlembagaan |
| --- | --- |
| Menjalankan pilihan raya Dewan Rakyat dan Dewan Undangan Negeri | Perkara 113(1) |
| Menyediakan dan menyemak daftar pemilih | Perkara 113(1) |
| Mengkaji semula persempadanan bahagian pilihan raya | Perkara 113(2), Jadual Ketiga Belas |
| Membuat kaedah bagi maksud fungsinya | Perkara 113(5) |
| Menjalankan pilihan raya lain yang dibenarkan undang-undang | Perkara 113(4) |

Perkara 113(4) menjelaskan bahawa undang-undang persekutuan atau Negeri boleh
memberi SPR kuasa menjalankan pilihan raya selain yang disebut dalam Fasal (1) —
justeru skop tugasnya boleh diperluas melalui undang-undang, bukan atas budi
bicaranya sendiri.

## Siapa yang melantik anggota SPR, dan berapa ramai?

**Perkara 114(1)** memperuntukkan bahawa SPR hendaklah **dilantik oleh Yang
di-Pertuan Agong selepas berunding dengan Majlis Raja-Raja**, dan hendaklah
terdiri daripada seorang pengerusi, seorang timbalan pengerusi dan **lima orang
anggota lain** — iaitu tujuh orang kesemuanya.

Bilangan itu berkembang melalui beberapa pindaan Perlembagaan, seperti yang
tercatat dalam nota rasmi pada Perkara 114:

- Pada asalnya, SPR terdiri daripada seorang pengerusi dan dua anggota lain.
- Akta 26/1963 (berkuat kuasa 16 September 1963) menaikkan bilangan "anggota
  lain" daripada dua kepada tiga.
- Akta A514 (berkuat kuasa 15 Mei 1981) memasukkan jawatan **timbalan
  pengerusi**.
- Akta A1130 (berkuat kuasa 28 September 2001) menggantikan "tiga" dengan
  "lima" bagi anggota lain, membawa jumlah keseluruhan kepada tujuh.

Menurut portal SPR, Suruhanjaya ini ditubuhkan pada **4 September 1957**, dengan
pengerusi pertamanya Dato' Dr. Mustafa Albakri bin Haji Hassan.

Perkara 114(2) menambah satu arahan yang jarang ditemui dalam peruntukan
pelantikan: pada melantik anggota, Yang di-Pertuan Agong hendaklah **mengambil
perhatian tentang peri mustahaknya suatu Suruhanjaya Pilihan Raya yang mendapat
kepercayaan awam**.

## Bagaimana anggota SPR dilindungi daripada pemecatan?

Beberapa peruntukan Perkara 114 direka untuk memisahkan anggota SPR daripada
tekanan jawatan biasa — struktur yang mirip perlindungan badan kehakiman.

- **Tempoh dan pemecatan (Perkara 114(3)).** Anggota terhenti memegang jawatan
  apabila mencapai umur **66 tahun** (dinaikkan daripada 65 oleh Akta A1320,
  berkuat kuasa 27 Disember 2007). Dia boleh meletak jawatan melalui surat
  kepada Yang di-Pertuan Agong, tetapi **tidak boleh dipecat kecuali atas alasan
  dan mengikut cara yang sama seperti seorang hakim Mahkamah Persekutuan** —
  iaitu melalui proses tribunal, bukan keputusan pentadbiran.
- **Pemecatan wajib (Perkara 114(4)).** Sebaliknya, Yang di-Pertuan Agong
  *hendaklah* memecat anggota yang menjadi bankrap belum lepas, memegang
  pekerjaan berbayar di luar tugasnya, atau menjadi ahli mana-mana Majlis
  Parlimen atau Dewan Undangan Negeri.
- **Saraan dipertanggungkan (Perkara 114(5)).** Saraan anggota dibayar daripada
  **Kumpulan Wang Disatukan**, jadi ia tidak memerlukan kelulusan tahunan
  Parlimen.
- **Terma tidak boleh diburukkan (Perkara 114(6)).** Selepas pelantikan, saraan
  dan terma jawatan tidak boleh diubah menjadi kurang baik bagi anggota itu.

## Bagaimana persempadanan bahagian pilihan raya dijalankan?

Persempadanan — melukis semula sempadan bahagian pilihan raya — ialah antara
fungsi SPR yang paling teknikal dan paling banyak diperkatakan. Perkara 113(2)
menetapkan dua had masa: mesti ada **lat tempoh tidak kurang lapan tahun** antara
siapnya satu kajian semula dengan bermulanya kajian berikutnya, dan setiap kajian
mesti **disiapkan dalam tempoh tidak melebihi dua tahun**.

Prinsip yang perlu dipatuhi dinyatakan dalam **seksyen 2 Jadual Ketiga Belas**,
"seboleh-bolehnya":

- **(a)** bahagian pilihan raya tidak patut merentasi sempadan Negeri, dan semua
  pemilih patut diberi peluang yang semunasabahnya mudah untuk mengundi;
- **(b)** perhatian patut diberi kepada kemudahan pentadbiran bagi pendaftaran
  dan pengundian;
- **(c)** bilangan pemilih dalam setiap bahagian pilihan raya dalam sesuatu
  Negeri patut **lebih kurang sama banyak**, kecuali bahawa "ukuran pewajaran
  bagi kawasan" patut diberikan dengan mengambil kira kesulitan yang lebih besar
  untuk sampai kepada pemilih di daerah desa dan luar bandar;
- **(d)** perhatian patut diberi kepada kesulitan akibat perubahan sempadan dan
  kepada pemeliharaan hubungan tempatan.

Prosesnya, dalam Bahagian II Jadual Ketiga Belas, berlapis:

1. SPR menyiarkan notis syor cadangan dalam Warta dan sekurang-kurangnya satu
   akhbar (seksyen 4).
2. Representasi boleh dibuat dalam **satu bulan** (seksyen 4).
3. Jika bantahan diterima daripada Kerajaan Negeri, pihak berkuasa tempatan, atau
   **seratus orang pemilih atau lebih**, SPR hendaklah mengadakan siasatan
   tempatan (seksyen 5).
4. SPR mengemukakan laporan kepada Perdana Menteri (seksyen 8), yang
   membentangkannya di Dewan Rakyat bersama draf Perintah (seksyen 9).
5. Draf Perintah perlu diluluskan Dewan Rakyat dengan undi **tidak kurang
   daripada separuh jumlah bilangan ahli Dewan** (seksyen 10).
6. Yang di-Pertuan Agong kemudian membuat Perintah itu (seksyen 12).

Justeru, walaupun SPR mengendalikan kajian dan siasatan, **kata putus terletak
pada Dewan Rakyat dan Yang di-Pertuan Agong**, bukan pada SPR semata-mata.

## Apa isu yang sering diperkatakan tentang SPR?

Sebagai badan yang mengendalikan pilihan raya, SPR menjadi tumpuan perbahasan
awam. Bahagian ini mencatat kedudukan yang berbeza secara deskriptif, tanpa
menyebelahi mana-mana pihak.

- **Pewajaran kawasan (rural weightage).** Seksyen 2(c) Jadual Ketiga Belas
  membenarkan bahagian luar bandar diberi "ukuran pewajaran", yang boleh
  menghasilkan bilangan pemilih yang berbeza antara bahagian pilihan raya.
  Sesetengah pihak memandangnya sebagai pengiktirafan perlembagaan terhadap
  kesukaran mewakili kawasan desa yang luas; pihak lain berhujah bahawa jurang
  yang besar mengurangkan prinsip kesamarataan undi. Kedua-dua pandangan merujuk
  teks yang sama.
- **Kebebasan dan pengawasan.** Perkara 114 memberi anggota perlindungan seperti
  hakim, tetapi kerana pelantikan dibuat atas nasihat, sebahagian pihak menyeru
  agar proses pelantikan diperkukuh manakala pihak lain menganggap perlindungan
  sedia ada sudah memadai.
- **Siapa pemegang kata putus.** Perbahasan tentang persempadanan kadangkala
  ditumpukan kepada SPR sahaja, walhal Jadual Ketiga Belas meletakkan kelulusan
  akhir pada Dewan Rakyat dan Yang di-Pertuan Agong. Membezakan "syor SPR"
  daripada "keputusan Dewan Rakyat" penting untuk memahami di mana sesuatu
  perubahan sebenarnya diputuskan.

## Istilah berkaitan

- [Dewan Rakyat](/glossary/dewan-rakyat)
- [Dewan Negara](/glossary/dewan-negara)
- [Yang di-Pertuan Agong](/glossary/yang-di-pertuan-agong)
- [Perlembagaan Persekutuan](/law/federal-constitution)
- [Warta Kerajaan](/glossary/warta-kerajaan)

## What's next

Apabila anda membaca kenyataan tentang SPR — bilangan kerusi, sempadan baharu,
atau kebebasan Suruhanjaya — kenal pasti sama ada perkara itu terletak dalam
kuasa SPR sendiri (menjalankan pilihan raya, menyemak daftar pemilih) atau hanya
dalam kuasa mengesyorkannya (persempadanan). Kemudian jejaki nombor Perkara atau
seksyen Jadual Ketiga Belas yang menyokongnya, dan sahkan terhadap teks semasa
Perlembagaan Persekutuan, kerana peruntukan ini telah dipinda berkali-kali.

Untuk melihat bagaimana kerusi yang diisi melalui pilihan raya ini membentuk
Parlimen, teruskan ke [Dewan Rakyat](/glossary/dewan-rakyat) dan
[Yang di-Pertuan Agong](/glossary/yang-di-pertuan-agong).

---

*Artikel ini dikelaskan sebagai sensitif (pilihan raya) di bawah dasar editorial
NegaraKu.md. Ia ditulis secara deskriptif semata-mata — meliputi struktur, fungsi
dan proses perlembagaan — dan mengekalkan kedudukan berbeza sebagai fakta tanpa
menyebelahi mana-mana pihak. Ia kekal sebagai draf sehingga disemak oleh manusia.
Setiap peruntukan disahkan terhadap teks Perlembagaan Persekutuan (Perkara 46, 113,
114 dan Jadual Ketiga Belas) yang diterbitkan di portal Suruhanjaya Pilihan Raya
dan Cetakan Semula rasmi Attorney General's Chambers (AGC).*

## Sources

- Perlembagaan Persekutuan (Cetakan Semula setakat 15 Oktober 2020) — teks penuh, termasuk Perkara 46, 113, 114 dan Jadual Ketiga Belas dengan nota pindaan — https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/LOM/EN/Federal%20Constitution%20(Reprint%202020).pdf (Pejabat Penasihat Undang-Undang / Attorney General's Chambers (AGC), Malaysia)
- Perlembagaan Persekutuan, Bahagian VIII — Perkara 113 (Penjalanan Pilihan Raya) dengan catatan pindaan — https://spr.gov.my/wp-content/uploads/2024/10/perkara-113-penjalanan-pilihanraya.pdf (Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia)
- Perlembagaan Persekutuan, Bahagian VIII — Perkara 114 (Keanggotaan Suruhanjaya Pilihan Raya) dengan catatan pindaan — https://spr.gov.my/wp-content/uploads/2024/10/perkara-114-keanggotaan-suruhanjaya-pilihan-raya.pdf (Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia)
- Perlembagaan Persekutuan, Jadual Ketiga Belas [Perkara 113, 116, 117] — Peruntukan berhubungan dengan penyempadanan bahagian-bahagian pilihan raya — https://spr.gov.my/wp-content/uploads/2024/10/bab-4-badan-perundangan-persekutuan.pdf (Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia)
- Sejarah Penubuhan Suruhanjaya Pilihan Raya — https://spr.gov.my/sejarah-penubuhan-suruhan-jaya-pilihan-raya/ (Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0