Berhad (Bhd) — Syarikat Awam Berhad

Bahasa Malaysia: Berhad · English: Public Limited Company · 中文: 大众有限公司

Apabila anda melihat “Bhd” di hujung nama sesebuah syarikat Malaysia — Malayan Banking Berhad milik Maybank, Public Bank Berhad, Tenaga Nasional Berhad — anda sedang melihat sebuah syarikat yang dibenarkan menjual sahamnya kepada orang yang tidak dikenali. Kebenaran tunggal itulah yang memisahkan sebuah Berhad daripada Sdn Bhd yang jauh lebih lazim, dan itulah sebabnya sebuah Berhad hidup di bawah set peraturan yang lebih berat.

“Berhad” hanyalah perkataan Melayu bagi “limited”. Ia menandakan sebuah syarikat awam berhad di bawah Akta Syarikat 2016 (Akta 777), statut yang ditadbir oleh Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM). Seperti sepupu persendiriannya, sebuah Berhad ialah entiti undang-undang yang berasingan yang boleh memiliki harta, menandatangani kontrak, serta mendakwa atau didakwa, dan liabiliti anggotanya terhad kepada jumlah yang masih belum dibayar bagi saham mereka.

Apa yang menjadikan sesebuah syarikat itu “Berhad” dan bukannya “Sdn Bhd”?

Akta Syarikat 2016 melukis garis pemisah pada satu soalan: bolehkah syarikat itu menjemput orang awam menjadi pemegang saham? Sebuah syarikat persendirian (Sendirian Berhad) tidak boleh. Seksyen 42(1) mentakrifkan syarikat persendirian sebagai syarikat yang terhad oleh saham dengan tidak lebih daripada 50 anggota, dan seksyen 42(2) mengkehendakinya menyekat pemindahan sahamnya. Seksyen 43(1) pergi lebih jauh — sebuah syarikat persendirian tidak boleh menawarkan saham atau debenturnya kepada orang awam, mahupun menjemput orang awam untuk mendepositkan wang dengannya.

Sebuah syarikat awam tidak mempunyai sekatan-sekatan itu. Ia tidak mempunyai had berkanun ke atas bilangan anggota, sahamnya boleh dipindah milik secara bebas, dan ia boleh mendapatkan wang daripada orang awam. Sebagai pertukaran, ia bertanggungjawab kepada keperluan tadbir urus yang lebih ketat.

Ciri	Sdn Bhd (persendirian)	Berhad (awam)
Nama berakhir dengan	”Sendirian Berhad” / “Sdn. Bhd."	"Berhad” / “Bhd.”
Bilangan anggota maksimum	50 (s42(1))	Tiada had
Menawarkan saham kepada orang awam	Dilarang (s43(1))	Dibenarkan
Pemindahan saham	Disekat (s42(2))	Boleh dipindah milik secara bebas
Bilangan pengarah minimum	1 pengarah pemastautin (s196(1))	2 pengarah pemastautin (s196(1))
Boleh disenaraikan di Bursa Malaysia	Tidak	Ya (jika memenuhi kriteria)

Kedua-dua bentuk memerlukan sekurang-kurangnya seorang anggota untuk diperbadankan — Akta Syarikat 2016 mengkehendaki setiap syarikat mempunyai seorang atau lebih anggota (s9(b)), keperluan yang terpakai secara sama rata kepada syarikat awam dan persendirian — dan kedua-duanya mesti melantik setiausaha syarikat berlesen. Perbezaan struktur berpunca daripada siapa yang dibenarkan memegang saham.

Mengapa sesebuah syarikat mahu menjadi Berhad?

Kebanyakan perniagaan Malaysia tidak pernah memerlukannya. Sdn Bhd ialah wahana lalai justeru kerana sifat persendiriannya memastikan pemilikan kekal ketat dan pematuhan lebih ringan. Sesebuah syarikat menukar kepada — atau diperbadankan sebagai — sebuah Berhad apabila ia mahu sesuatu yang syarikat persendirian tidak boleh lakukan secara sah dari segi undang-undang: mendapatkan modal daripada kumpulan pelabur luar yang luas, atau disenaraikan di bursa saham.

Menjadi syarikat awam bukan sekadar penukaran nama. Sebuah syarikat persendirian yang bertukar kepada syarikat awam umumnya meluluskan resolusi khas anggota, menerima pakai nama yang berakhir dengan “Berhad”, dan memfailkan dokumen yang diperlukan dengan SSM. Dari titik itu syarikat mesti mengendalikan dua atau lebih pengarah pemastautin, menerbitkan lebih banyak maklumat, dan bersedia untuk proses tawaran awam yang jauh lebih rumit jika ia berhasrat mendapatkan wang.

Ada satu perkara yang perlu ditegaskan kerana ia sering mengelirukan: sebuah Berhad tidak secara automatik menjadi syarikat tersenarai. Banyak syarikat awam — anak syarikat dalam kumpulan besar, syarikat induk, dan firma yang mendapatkan wang secara persendirian — membawa “Bhd” tanpa pernah berdagang di Bursa Malaysia. Penyenaraian ialah satu langkah lanjut yang berasingan.

Apa yang diperlukan untuk sebuah Berhad disenaraikan di Bursa Malaysia?

Hanya syarikat awam boleh disenaraikan. Bagi penyenaraian Pasaran Utama, Suruhanjaya Sekuriti Malaysia (SC) menyemak dan meluluskan cadangan penyenaraian di bawah seksyen 212 Akta Pasaran Modal dan Perkhidmatan 2007, menyemaknya berdasarkan Garis Panduan Ekuiti SC serta menapis pengarah dan pemegang saham utama. Sebarang tawaran saham kepada orang awam mesti dibuat melalui prospektus: bagi IPO Pasaran Utama, SC mendaftarkan prospektus itu, manakala bagi IPO Pasaran ACE, Bursa Malaysia telah mendaftarkannya sejak 1 Januari 2022. Bursa Malaysia kemudiannya menerima masuk syarikat itu dan menguatkuasakan Keperluan Penyenaraiannya secara berterusan.

Syarikat itu juga mesti melepasi ambang kewangan dan pemegangan saham. Pemohon Pasaran Utama lazimnya layak di bawah salah satu daripada dua ujian:

Ujian kemasukan Pasaran Utama	Ambang
Ujian keuntungan — keuntungan agregat selepas cukai (3–5 tahun kewangan)	Sekurang-kurangnya RM20 juta
Ujian keuntungan — keuntungan selepas cukai pada tahun terkini	Sekurang-kurangnya RM6 juta
Ujian permodalan pasaran — jumlah permodalan pasaran pada penyenaraian	Sekurang-kurangnya RM500 juta
Sebaran pemegangan saham awam	Sekurang-kurangnya 25% daripada saham tersenarai, sekurang-kurangnya separuh daripadanya diperuntukkan kepada pelabur Bumiputera
Bilangan pemegang saham awam minimum	Sekurang-kurangnya 1,000 orang, setiap seorang memegang 100 saham atau lebih
Harga IPO minimum (Pasaran Utama)	RM0.50 sesaham

Syarikat yang lebih kecil dan pada peringkat awal mendapatkan modal di Pasaran ACE Bursa. Sejak 1 Januari 2022, Bursa Malaysia — bukan SC — telah menjadi pusat sehenti bagi IPO Pasaran ACE, menyemak dan mendaftarkan prospektus mereka, dan Pasaran ACE menggunakan kriteria kemasukan yang lebih ringan berbanding Pasaran Utama. Dalam setiap kes, entiti yang disenaraikan ialah sebuah syarikat awam — sebuah Berhad.

Siapa yang mengawal selia sebuah Berhad?

Dua badan yang penting, dan kedua-duanya meliputi bidang yang berbeza:

• Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM) — menadbir Akta Syarikat 2016. Ia mengawal pemerbadanan, nama “Berhad”, pengarah, penyata tahunan, dan kewajipan undang-undang korporat yang terpakai kepada setiap syarikat, sama ada tersenarai atau tidak.
• Suruhanjaya Sekuriti Malaysia (SC) dan Bursa Malaysia mengambil alih setelah sebuah Berhad mahu menawarkan sekuriti kepada orang awam atau disenaraikan. SC mengawal selia pasaran modal dan meluluskan penyenaraian Pasaran Utama di bawah Akta Pasaran Modal dan Perkhidmatan 2007; Bursa mengendalikan bursa dan Keperluan Penyenaraiannya, dan sejak 1 Januari 2022 juga menjadi pihak berkuasa yang meluluskan IPO Pasaran ACE serta pendaftar prospektus mereka.

Sebuah syarikat awam yang tidak pernah memasuki pasaran hanya bertanggungjawab kepada SSM. Sebaik sahaja ia memohon wang awam, SC dan Bursa turut serta.

Apa seterusnya

• Bandingkan kedua-dua bentuk secara berdampingan dalam Sdn Bhd — syarikat persendirian berhad yang digunakan oleh kebanyakan perniagaan Malaysia.
• Baca bagaimana Suruhanjaya Sekuriti Malaysia mengawal pasaran modal dan meluluskan penyenaraian.
• Jika anda melabur dan bukannya memperbadankan, lihat panduan melabur di Bursa Malaysia.
• Bagi aspek modal sesebuah syarikat, entri modal berbayar menerangkan maksud sebenar angka saham tersebut.