Sarawak Energy Berhad (SEB): Utiliti Kuasa Sarawak

Ketika Semenanjung Malaysia bergantung pada Tenaga Nasional Berhad, Sarawak menyalakan lampunya sendiri melalui satu utiliti yang gridnya langsung tidak bersambung dengan grid negara — dan hampir keseluruhannya dijana oleh air terjun empangan raksasa di pedalaman.

Siapa yang memiliki Sarawak Energy?

Sarawak Energy Berhad (SEB) ialah syarikat pembangunan tenaga sekaligus utiliti elektrik bersepadu menegak yang dimiliki sepenuhnya oleh Kerajaan Sarawak. “Bersepadu menegak” bermaksud satu entiti yang sama menjana, menghantar dan mengedar elektrik — berbeza daripada model yang memecahkan fungsi-fungsi ini kepada syarikat berasingan.

Anak syarikat milik penuhnya, Syarikat SESCO Berhad (SESCO), ialah lengan runcit dan operasi SEB. Menurut RAM Ratings, melalui SESCO, SEB memiliki dan mengendalikan semua infrastruktur penghantaran dan pengedaran di Sarawak serta bertindak sebagai pembeli tunggal (single buyer) dan peruncit kuasa eksklusif negeri. Inilah sebabnya grid Sarawak berdiri sendiri, terpisah daripada grid Semenanjung yang dikendalikan TNB.

SEB berkhidmat kepada kira-kira 814,000 pemegang akaun dan menyalurkan elektrik kepada 3 juta rakyat Sarawak di kawasan bandar dan luar bandar, disokong tenaga kerja melebihi 6,400 orang. Syarikat ini menyambut ulang tahun ke-100 sektor kuasa Sarawak pada 2021.

Medan	Butiran
Nama penuh	Sarawak Energy Berhad (SEB)
Pemilikan	Milik penuh Kerajaan Sarawak
Jenis	Utiliti elektrik bersepadu menegak
Anak syarikat utama	Syarikat SESCO Berhad (runcit, operasi, pembeli tunggal)
Pemegang akaun	~814,000
Penduduk dilayani	~3 juta rakyat Sarawak
Kapasiti tersedia	~5,898MW
Sumber utama	Hidroelektrik

Mengapa hidroelektrik mendominasi janaannya?

Sarawak mempunyai sungai deras dan hujan lebat, jadi tenaga hidro menjadi tulang belakang sistemnya, dilengkapi sumber terma tempatan. Jumlah kapasiti tersedia sistem Sarawak ialah kira-kira 5,898MW.

Tiga empangan hidro besar — Bakun, Murum dan Batang Ai — memberikan kapasiti hidro besar sebanyak 3,558MW hari ini. Loji Bakun ialah yang terbesar: kapasiti tersedia 2,520MW dengan tenaga tegar 1,771MW, dibina di Batang Balui (bahagian hulu Sungai Rejang), kira-kira 37km ke hulu pekan Belaga. Empangannya setinggi 205m menggunakan teknologi Concrete Face Rockfill Dam. Bakun ditugaskan pada 2011, mencapai operasi penuh pada 2014, dan SEB mengambil alih pemilikan penuh pada 2017.

Loji	Jenis	Kapasiti	Status
Bakun	Hidro	2,520MW	Beroperasi (2011)
Murum	Hidro	944MW	Beroperasi
Batang Ai	Hidro	94MW	Beroperasi (1985)
Baleh	Hidro	1,285MW	Dalam pembinaan (2030)
Balingian	Arang batu	578MW	Beroperasi
Mukah	Arang batu	243MW	Beroperasi
Sejingkat	Arang batu	120MW	Beroperasi
Bintulu (kitar padu)	Gas	280MW	Beroperasi
Miri	Gas	50MW	Beroperasi

SEB mengkelaskan hidroelektriknya sebagai tenaga boleh diperbaharui, dan ini menjadi asas pemasarannya. Namun perlu dinyatakan bahawa projek empangan mega seperti Bakun dan Murum turut menjadi subjek perdebatan awam — antaranya berkaitan penempatan semula masyarakat orang asal, kesan terhadap alam sekitar dan ekosistem sungai, serta persoalan sejauh mana hidro berskala besar wajar dikira sebagai “boleh diperbaharui”. Artikel ini memberi tumpuan kepada peranan dan struktur utiliti SEB; butiran isu sosial dan alam sekitar tersebut memerlukan pengesahan daripada sumber berasingan.

Apakah SCORE dan Projek Baleh?

Kapasiti hidro murah dan berskala besar inilah yang menjadi asas Koridor Tenaga Boleh Diperbaharui Sarawak (SCORE) — strategi menarik industri intensif tenaga seperti peleburan aluminium ke negeri ini.

Projek terbesar yang sedang dibina ialah Loji Hidroelektrik Baleh berkapasiti 1,285MW (kuasa tegar 941MW). Terletak di Sungai Baleh kira-kira 105km ke hulu dari Sungai Rejang di Kapit, Baleh dijangka menghasilkan purata 8,286GWh tenaga setahun dan ditugaskan pada suku keempat 2030. Setelah siap, kapasiti hidro besar Sarawak akan meningkat kepada 4,843MW.

Ini menyokong sasaran negeri untuk mencapai 10GW kapasiti terpasang menjelang 2030 dan 15GW menjelang 2035, dengan sumber boleh diperbaharui menyumbang sekurang-kurangnya 60% daripada campuran kapasiti.

Sejauh mana kukuh kewangannya?

Pada 27 November 2025, RAM Ratings mengekalkan penarafan AAA/Stabil bagi Program Sukuk Musyarakah RM30 bilion SEB. RAM memetik pemilikan penuh oleh Kerajaan Sarawak dan pengawasan aktif pengarah lantikan negeri sebagai petunjuk “kemungkinan sangat tinggi” sokongan kerajaan luar biasa jika diperlukan.

Bagi separuh pertama tahun kewangan Disember 2025, SEB melaporkan hasil RM3.69 bilion dan keuntungan sebelum cukai RM1.04 bilion, dengan nisbah gearing 1.05 kali. Menariknya, Press Metal Aluminium Holdings — pelanggan intensif tenaga di bawah SCORE — menyumbang kira-kira 40% daripada hasil SEB bagi separuh pertama 2025 (1H 2025), menonjolkan kaitan rapat antara utiliti ini dengan industri berat negeri.

Langkah seterusnya

• Baca profil Tenaga Nasional Berhad untuk membandingkan model utiliti Semenanjung dengan Sarawak.
• Untuk butiran kejuruteraan empangan terbesar Sarawak, terokai laman rasmi Bakun Hydroelectric Plant.
• Nota: angka kapasiti dan kewangan berubah mengikut masa; sahkan dengan laporan tahunan dan siaran media terkini SEB sebelum digunakan untuk keputusan rasmi.