Petronas: Syarikat Minyak Nasional Malaysia

Sebuah syarikat tunggal memegang jagaan sumber petroleum Malaysia, menyelia industri huluan yang mengeluarkannya, dan memulangkan bahagian besar hasilnya kepada kerajaan yang memilikinya sepenuhnya.

Syarikat itu ialah PETRONAS, singkatan bagi Petroliam Nasional Berhad. Ia merupakan syarikat minyak dan gas nasional Malaysia, dimiliki sepenuhnya oleh Kerajaan Malaysia, dan berada di tengah-tengah kedua-dua sektor tenaga negara serta kewangan awamnya.

Dari mana PETRONAS memperoleh kuasanya?

PETRONAS ditubuhkan di bawah Akta Kemajuan Petroleum 1974. Malaysia Petroleum Management, lengan pengawalseliaan huluan PETRONAS, menggambarkan syarikat itu sebagai “diberikan keseluruhan pemilikan, serta hak, kuasa, kebebasan dan keistimewaan eksklusif untuk meneroka dan mengeksploitasi … sumber petroleum sama ada di daratan atau luar pesisir Malaysia.” Ini merupakan ringkasan statut oleh pihak pengawal selia dan bukannya petikan kata demi kata daripada Akta itu sendiri.

Dari segi praktikal, minyak dan gas di bawah tanah dan dasar laut Malaysia dipegang oleh PETRONAS sebagai penjaga bagi pihak negara — bukan oleh negeri-negeri, pemilik tanah atau peneroka swasta secara individu. Syarikat asing dan tempatan hanya boleh mengeluarkan petroleum Malaysia dengan membuat kontrak dengan PETRONAS, biasanya melalui kontrak perkongsian pengeluaran.

Untuk mengekalkan peranan pemilik sumber dan pengawal selia teratur, penyeliaan huluan terletak pada Malaysia Petroleum Management (MPM), yang menguruskan sumber petroleum negara merentasi keseluruhan kitaran hayat operasi huluan bagi pihak PETRONAS. PETRONAS juga menasihati kerajaan mengenai dasar, pengawalseliaan dan insentif minyak dan gas.

Apakah PETRONAS secara ringkas?

Bidang	Butiran
Nama sah	Petroliam Nasional Berhad (PETRONAS)
Pemilikan	Dimiliki sepenuhnya oleh Kerajaan Malaysia
Ditubuhkan	Di bawah Akta Kemajuan Petroleum 1974
Asas perundangan	Akta Kemajuan Petroleum 1974
Pengawal selia huluan	Malaysia Petroleum Management (MPM)
Jejak geografi	Kehadiran di lebih 100 buah negara
Perniagaan teras	Huluan; Gas dan Maritim; Hiliran; Korporat dan Lain-lain
Pendapatan TK2024	RM320.0 bilion
Keuntungan selepas cukai TK2024	RM55.1 bilion
Jumlah aset TK2024	RM766.7 bilion

Bagaimana perniagaan PETRONAS disusun?

Pada TK2024 PETRONAS mengendalikan tiga perniagaan teras — Huluan, Gas dan Maritim, serta Hiliran — dilengkapi oleh segmen Korporat dan Lain-lain yang menempatkan usaha niaga tenaga boleh diperbaharui, hidrogen dan mobiliti hijaunya.

Huluan merangkumi penerokaan, pembangunan dan pengeluaran minyak mentah serta gas asli di Malaysia dan luar negara; pada 2024 ia menyampaikan pengeluaran harian purata rekod sebanyak 2,451 ribu tong setara minyak. Gas dan Maritim mengendalikan pemprosesan gas, LNG dan perkapalan. Hiliran meliputi penapisan, petrokimia, serta pemasaran dan pengedaran bahan api dan produk kimia.

Perniagaan (TK2024)	Pendapatan	Keuntungan selepas cukai
Huluan	RM140.0 bilion	RM34.9 bilion
Gas dan Maritim	RM131.1 bilion	RM19.9 bilion
Hiliran	RM153.9 bilion	RM1.7 bilion*

*Keuntungan selepas cukai Hiliran dinyatakan tidak termasuk kesan penyahgabungan Engen Group, yang telah dilupuskan oleh PETRONAS pada Mei 2024; atas dasar yang dilaporkan, segmen ini mencatatkan kerugian selepas cukai bagi tahun tersebut. Pendapatan segmen tidak berjumlah kepada pendapatan kumpulan kerana penyingkiran antara segmen.

Pelaburan modal seluruh kumpulan mencapai RM54.2 bilion bagi tahun tersebut, dengan lebih 60 peratus — kira-kira RM33.3 bilion — dibelanjakan di dalam Malaysia. Huluan menyerap sebahagian besar perbelanjaan itu.

Berapa banyak PETRONAS menyumbang kepada kewangan Malaysia?

Peranan PETRONAS meluas jauh melangkaui sektor tenaga hingga ke kewangan awam. Pada 2024 syarikat itu menyumbang RM72.4 bilion dalam bentuk dividen, cukai, bayaran tunai dan komitmen kewangan lain kepada Kerajaan Malaysia.

Sumbangan kepada kerajaan (2024)	Jumlah
Dividen kepada Kerajaan	RM32.0 bilion
Cukai (cukai pendapatan petroleum, cukai korporat, cukai jualan negeri, duti eksport, dll.)	RM26.8 bilion
Bayaran tunai kepada Kerajaan Persekutuan dan Negeri bagi hidrokarbon yang dimonetisasi	RM13.1 bilion
Sumbangan Kumpulan Wang Amanah Negara	RM0.5 bilion

PETRONAS kekal sebagai penyumbang tunggal kepada Kumpulan Wang Amanah Negara, kumpulan simpanan berdaulat Malaysia untuk generasi akan datang. Dividen RM32.0 bilion itu merupakan satu baris penting dalam bajet persekutuan, dan pada Februari 2025 Menteri Kewangan Kedua mengesahkan bahawa komitmen dividen PETRONAS kekal pada RM32 bilion bagi tahun tersebut.

Oleh sebab sebahagian besar hasil awam berkait dengan satu syarikat, keputusan PETRONAS bergerak seiring dengan harga tenaga global. TK2024 menggambarkan hal ini: pendapatan menurun 7 peratus dan keuntungan selepas cukai menurun 32 peratus berbanding TK2023, apabila purata harga direalisasikan melembut dan pelupusan Engen mengurangkan pendapatan. Sebagai sumber utama hasil persekutuan, prestasi syarikat itu justeru mempengaruhi pendapatan kerajaan seiring dengan kitaran minyak dan gas yang lebih luas.

Apa seterusnya

Jika anda menyelidik ekonomi tenaga Malaysia, susulan semula jadinya ialah Akta Kemajuan Petroleum 1974 (statut di sebalik kuasa PETRONAS), Kumpulan Wang Amanah Negara (tempat sebahagian kekayaan sumber disimpan), dan perdebatan royalti negeri di Sarawak dan Sabah, yang terus membentuk cara hasil petroleum dikongsi. Untuk angka semasa, PETRONAS menerbitkan keputusan suku tahunan dan Laporan Bersepadu tahunan, dan bajet persekutuan menunjukkan skala dividen PETRONAS pada mana-mana tahun tertentu.