# Sektor Tenaga Malaysia: Peta Lengkap Siapa Buat Apa

> Peta payung sektor tenaga Malaysia — elektrik, minyak dan gas, bahan api dan tenaga boleh baharu — dan bagaimana kementerian, pengawal selia, syarikat utiliti serta dasar seperti NETR bercantum menjadi satu sistem.

- Category: energy
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-08-01
- Canonical: https://negaraku.md/energy/energy-sector-overview

---

Nyalakan suis lampu di Kuala Lumpur, isi minyak RON95 di Ipoh, atau pasang panel
solar di bumbung rumah di Johor — di sebalik setiap tindakan itu terdapat satu
rangkaian institusi, undang-undang dan dasar yang jarang dilihat pengguna. Sektor
tenaga Malaysia bukan satu benda; ia empat dunia yang bertindih: elektrik, minyak
dan gas, bahan api, dan tenaga boleh baharu. Panduan ini memetakan siapa mengawal
apa, dan bagaimana kesemuanya bercantum.

## Siapa mengawal apa dalam sektor tenaga Malaysia?

Sektor tenaga Malaysia mempunyai pembahagian yang jelas antara *penggubal dasar*,
*pengawal selia*, dan *pengendali*. Keliru antara ketiga-tiganya ialah punca paling
lazim salah faham tentang sektor ini.

Di puncak dasar duduk **Kementerian Peralihan Tenaga dan Transformasi Air (PETRA)** —
kementerian yang bertanggungjawab meneraju peralihan tenaga negara ke arah pelepasan
karbon sifar menjelang 2050. PETRA menggubal dasar; ia tidak mengeluarkan lesen atau
menetapkan tarif secara langsung.

Kerja pengawalseliaan harian jatuh kepada **Suruhanjaya Tenaga (ST)**, badan berkanun
di bawah PETRA yang ditubuhkan di bawah Akta Suruhanjaya Tenaga 2001 dan mula
beroperasi pada 1 Januari 2002. ST mengawal selia industri bekalan elektrik dan gas
berpaip di Semenanjung Malaysia dan Wilayah Persekutuan Labuan menerusi tiga tonggak:
regulasi ekonomi (melesen, tarif, mencegah monopoli), regulasi teknikal
(kebolehpercayaan dan kualiti bekalan), dan regulasi keselamatan.

Untuk minyak dan gas, hierarki berbeza sama sekali. **Petronas (Petroliam Nasional
Berhad)** memegang keseluruhan pemilikan dan hak eksklusif ke atas sumber petroleum
Malaysia di bawah Akta Kemajuan Petroleum 1974 — menjadikan Petronas pada satu masa
pemain komersial *dan* penjaga sumber negara.

Jadual berikut meringkaskan pelakon utama:

| Institusi | Peranan | Skop |
|---|---|---|
| PETRA (Kementerian Peralihan Tenaga dan Transformasi Air) | Penggubal dasar tenaga & air; memacu peralihan ke karbon sifar 2050 | Seluruh negara |
| Suruhanjaya Tenaga (ST) | Pengawal selia elektrik & gas berpaip: lesen, tarif, keselamatan | Semenanjung & Labuan |
| Petronas / Malaysia Petroleum Management (MPM) | Pemilik & pengurus sumber petroleum; hulu hingga hilir | Seluruh negara |
| SEDA (Pihak Berkuasa Pembangunan Tenaga Lestari) | Mentadbir program tenaga boleh baharu (FiT, NEM) | Seluruh negara |
| TNB (Tenaga Nasional Berhad) | Utiliti penjanaan, penghantaran & pengagihan | Semenanjung Malaysia |
| SESB (Sabah Electricity) | Utiliti elektrik | Sabah & Labuan |
| Sarawak Energy | Utiliti elektrik | Sarawak |
| Single Buyer | Entiti perolehan TNB yang berpagar; mengurus penghantaran & belian tenaga | Semenanjung Malaysia |

## Bagaimana elektrik sampai ke rumah anda?

Elektrik Malaysia mengalir melalui **tiga grid yang berasingan dan tidak bersambung**.
Ini kejutan pertama bagi ramai orang: tiada "grid nasional" tunggal yang meliputi
seluruh negara.

Sebabnya geografi. Semenanjung Malaysia berada di tanah besar Asia Tenggara, manakala
Sabah dan Sarawak berada di Pulau Borneo, dipisahkan oleh Laut China Selatan. Setiap
kawasan membina sistem penjanaan, penghantaran dan pengagihannya sendiri.

| Grid | Utiliti utama | Ciri utama |
|---|---|---|
| Semenanjung Malaysia | Tenaga Nasional Berhad (TNB) | Grid terbesar; campuran gas, arang batu, hidro, solar |
| Sabah & Labuan | Sabah Electricity (SESB) | Bergantung besar kepada gas asli |
| Sarawak | Sarawak Energy | Didominasi hidro (empangan besar seperti Bakun, Murum) |

Di Semenanjung, model pasaran ialah "**pembeli tunggal**" (*single buyer*). Penjana
bebas (*Independent Power Producers*) dan loji TNB sendiri menjual tenaga kepada
entiti Single Buyer yang berpagar dalam TNB, yang kemudian menguruskan penghantaran
dan pengagihan kepada pengguna akhir. Pengendali Sistem Grid (*Grid System Operator*)
menguruskan operasi masa nyata grid. ST mengawasi keseluruhan struktur ini untuk
memastikan bekalan yang selamat, boleh dipercayai dan berpatutan.

Pentingnya: kerana grid Semenanjung, Sabah dan Sarawak bebas, campuran tenaga dan
harga boleh berbeza mengikut kawasan. Sarawak, dengan hidronya yang berlimpah,
mempunyai profil tenaga yang jauh lebih rendah karbon berbanding Semenanjung.

## Dari mana tenaga Malaysia datang?

Jawapan ringkas: masih sebahagian besar daripada bahan api fosil, tetapi berubah.

Jumlah kapasiti penjanaan elektrik Malaysia melebihi 27 GW (setakat 2025), terdiri
daripada arang batu, gas asli, hidro dan solar. Gas asli dan arang batu masih menjadi
tulang belakang penjanaan, dengan solar sebagai sumber boleh baharu yang paling pesat
berkembang.

Gambaran mengikut kawasan menjelaskan mengapa "campuran tenaga Malaysia" sukar
diringkaskan kepada satu nombor (angka di bawah dilaporkan oleh Global Legal Insights
dan masih menunggu pengesahan terhadap data primer Suruhanjaya Tenaga):

- **Semenanjung Malaysia** — tenaga boleh baharu mewakili sekitar 20.2% penjanaan
  (2021); selebihnya gas dan arang batu.
- **Sabah** — kira-kira 79.3% penjanaan daripada gas asli.
- **Sarawak** — kira-kira 74% kapasiti penjanaan daripada hidro.

Secara keseluruhan negara, sasaran NETR menetapkan tenaga boleh baharu mencapai 31%
daripada kapasiti terpasang menjelang 2025. Peralihan ini bukan tentang mematikan gas
serta-merta, tetapi menambah solar dan penyimpanan sambil mengekalkan gas sebagai
bahan api peralihan.

## Siapa mengawal minyak dan gas negara?

Di sinilah Petronas menonjol. Di bawah Akta Kemajuan Petroleum 1974, Petronas
memiliki "keseluruhan pemilikan, dan hak eksklusif, kuasa, kebebasan dan keistimewaan
untuk meneroka dan mengeksploitasi" petroleum di darat dan luar pesisir Malaysia.

Petronas menguruskan sumber ini melalui **Malaysia Petroleum Management (MPM)**, yang
bertindak dalam pengurusan keseluruhan aset hulu minyak dan gas negara sepanjang
kitaran hayatnya — daripada penerokaan sehingga penyahtauliahan. Syarikat antarabangsa
tidak "memiliki" telaga minyak Malaysia; sebaliknya, mereka masuk melalui kontrak
perkongsian pengeluaran dan susunan petroleum dengan Petronas. Petronas juga bertindak
sebagai penasihat pakar kepada Kerajaan tentang hal minyak dan gas.

Petronas ialah kumpulan tenaga global dengan kehadiran di lebih 100 negara, dan telah
menetapkan sasaran mencapai pelepasan karbon sifar bersih menjelang 2050 — selari
dengan matlamat negara.

### Bahan api di stesen minyak: subsidi bersasar

Bagi pengguna biasa, titik sentuh paling nyata dengan sektor minyak dan gas ialah
harga di pam. Sejak 30 September 2025, di bawah program **BUDI MADANI RON95 (BUDI95)**,
Kerajaan menyasarkan subsidi kepada rakyat yang layak:

| Perkara | Butiran |
|---|---|
| Harga RON95 subsidi (rakyat layak) | RM1.99 seliter |
| Harga RON95 tanpa subsidi | RM2.60 seliter |
| Nilai subsidi | RM0.61 seliter |
| Had kuota bulanan | 300 liter sebulan seorang |
| Penjimatan maksimum | sehingga RM183 sebulan seorang |

Di bawah struktur ini, subsidi petrol beralih daripada bentuk menyeluruh kepada
bersasar: subsidi kini terhad kepada rakyat yang layak dan tertakluk kuota bulanan,
manakala pengguna tidak layak — termasuk bukan warganegara — membayar harga pasaran
RM2.60 seliter. Penyusunan semula subsidi bahan api merupakan isu dasar yang
dibahaskan secara meluas di Malaysia.

## Ke mana hala tuju sektor tenaga: apakah NETR?

**Peta Jalan Peralihan Tenaga Negara (NETR)** ialah dokumen tunggal yang paling
penting untuk memahami masa depan tenaga Malaysia. Ia menetapkan laluan tenaga
mampan yang berpaksikan tenaga boleh baharu ke arah ekonomi hijau bernilai tinggi.

NETR dibina atas **enam tuas peralihan tenaga**:

1. Kecekapan tenaga (*Energy Efficiency*)
2. Tenaga boleh baharu (*Renewable Energy*)
3. Hidrogen
4. Biotenaga (*Bioenergy*)
5. Mobiliti hijau (*Green Mobility*)
6. Penangkapan, Penggunaan dan Penyimpanan Karbon (CCUS)

Sasaran kapasiti tenaga boleh baharu meningkat secara berperingkat:

| Tahun | Sasaran kapasiti tenaga boleh baharu |
|---|---|
| 2025 | 31% |
| 2035 | 40% |
| 2050 | 70% (dengan matlamat pelepasan sifar bersih) |

Skala ekonominya besar. Sepuluh projek pemangkin peringkat awal NETR sahaja
membabitkan pelaburan melebihi RM25 bilion, mewujudkan kira-kira 23,000 pekerjaan,
dan mengurangkan lebih 10,000 Gg CO2eq pelepasan gas rumah hijau setahun. Menjelang
2050, keseluruhan peralihan dijangka membuka peluang pelaburan sekitar RM1.2–1.3
trilion, menyumbang tambahan kira-kira RM220 bilion kepada KDNK, dan mewujudkan
kira-kira 310,000 pekerjaan hijau.

Program yang menjadikan sasaran ini nyata sebahagian besarnya ditadbir oleh **SEDA
(Pihak Berkuasa Pembangunan Tenaga Lestari)**, yang ditubuhkan di bawah Akta Pihak
Berkuasa Pembangunan Tenaga Lestari 2011 dan Akta Tenaga Boleh Baharu 2011. SEDA
mentadbir dua mekanisme utama:

- **Tarif Galakan (*Feed-in Tariff*, FiT)** — kadar tetap dibayar kepada penjana
  tenaga boleh baharu yang layak (biogas, biojisim, mini-hidro).
- **Pemeteran Tenaga Bersih (*Net Energy Metering*, NEM)** — membolehkan pengguna
  menjana solar sendiri dan mengimbangi penggunaan mereka.

Selain itu, program **Solar Skala Besar (*Large Scale Solar*, LSS)** — ladang solar
berskala utiliti — dijalankan melalui bidaan kompetitif; pengesahan agensi tepat yang
menyelia LSS (SEDA atau Suruhanjaya Tenaga) masih perlu disemak.

## Berapa tarif elektrik dan apakah RP4?

Pada 1 Julai 2025, Malaysia melaksanakan struktur tarif elektrik baharu untuk
Semenanjung yang dikenali sebagai **RP4**, di bawah rangka kerja Regulasi Berasaskan
Insentif (IBR), yang berkuat kuasa sehingga 31 Disember 2027.

Ciri utama RP4:

- **Tarif asas purata** ditetapkan pada **45.40 sen sekWj** (berbanding 45.62 sen
  yang diluluskan pada Disember 2024).
- Lebih **23.6 juta** pengguna domestik di Semenanjung mendapat kadar yang lebih
  saksama, dengan kos elektrik keseluruhan berpotensi turun sehingga **19%** bagi
  kebanyakan pengguna.
- Bil kini diperincikan kepada **empat komponen**: tenaga, kapasiti, rangkaian dan
  runcit — memberikan ketelusan lebih baik.
- Pengguna domestik yang menggunakan **1,000 kWj atau kurang** sebulan tidak
  terkesan oleh peningkatan tarif asas.
- **Rebat RM40 sebulan** diteruskan bagi isi rumah berdaftar di bawah sistem eKasih.

Perubahan besar di sebalik nombor ialah peralihan daripada bil berjenjang lama kepada
struktur berdasarkan tahap voltan (rendah, sederhana, tinggi) — pengguna domestik
umumnya jatuh dalam kategori voltan rendah.

## Undang-undang tunjang sektor tenaga

Beberapa akta membentuk tulang belakang sektor ini. Memahami "akta mana untuk apa"
menjimatkan banyak kekeliruan:

- **Akta Kemajuan Petroleum 1974** — memberikan Petronas pemilikan dan hak eksklusif
  ke atas petroleum negara.
- **Akta Bekalan Elektrik 1990** — undang-undang teras bekalan elektrik dan pelesenan.
- **Akta Suruhanjaya Tenaga 2001** — menubuhkan Suruhanjaya Tenaga sebagai pengawal
  selia.
- **Akta Tenaga Boleh Baharu 2011** — rangka kerja untuk Tarif Galakan dan
  penyepaduan tenaga boleh baharu ke grid.
- **Akta Pihak Berkuasa Pembangunan Tenaga Lestari 2011** — menubuhkan SEDA.

## Kepada siapa saya patut merujuk?

Rangka kerja ringkas untuk mengetahui pintu mana untuk diketuk:

| Keperluan anda | Rujuk kepada |
|---|---|
| Aduan bil atau gangguan bekalan elektrik (Semenanjung) | TNB, kemudian Suruhanjaya Tenaga |
| Mendaftar solar bumbung (NEM) | SEDA |
| Lesen menjana atau membekal elektrik | Suruhanjaya Tenaga |
| Soalan tentang subsidi RON95 / BUDI95 | Kementerian Kewangan / pengendali stesen |
| Peluang hulu minyak & gas / kontrak | Petronas (Malaysia Petroleum Management) |
| Dasar tenaga negara & peralihan tenaga | PETRA |
| Bekalan elektrik di Sabah / Sarawak | SESB / Sarawak Energy |

## Salah faham lazim tentang sektor tenaga Malaysia

- **"TNB menetapkan harga elektrik saya."** Tidak sepenuhnya. TNB ialah utiliti;
  tarif dikaji dan dikawal selia oleh Suruhanjaya Tenaga, dan tarif asas diluluskan
  oleh Kerajaan.
- **"Petronas mengawal segala tenaga di Malaysia."** Tidak. Petronas menguasai
  minyak dan gas (hulu dan hilir), bukan pengawalseliaan sektor elektrik. Elektrik
  di bawah ST dan utiliti seperti TNB, SESB dan Sarawak Energy.
- **"Malaysia ada satu grid nasional."** Tidak. Terdapat tiga grid berasingan yang
  tidak bersambung — Semenanjung, Sabah dan Sarawak.
- **"Suruhanjaya Tenaga mengawal seluruh negara."** Skop pengawalseliaan ST ialah
  Semenanjung Malaysia dan Labuan; Sabah dan Sarawak mempunyai susunan mereka
  sendiri.
- **"Sasaran 70% tenaga boleh baharu bermakna 70% semua tenaga negara."** Sasaran
  NETR itu merujuk kepada kapasiti tenaga boleh baharu dalam campuran kuasa
  (penjanaan elektrik), bukan keseluruhan sistem tenaga termasuk pengangkutan dan
  industri.

## Apa seterusnya

Jika anda pengguna, langkah paling praktikal ialah memahami bil elektrik RP4 baharu
anda (empat komponen) dan menyemak kelayakan subsidi BUDI95 anda. Jika anda pemilik
rumah yang berminat menjimatkan bil, terokai program NEM SEDA untuk solar bumbung.

Jika anda pelabur, pemaju atau penyelidik, dokumen berikut memberikan kedalaman lebih:
Peta Jalan Peralihan Tenaga Negara (NETR) untuk hala tuju dasar, laman Suruhanjaya
Tenaga untuk rangka kerja pelesenan dan tarif, dan laman Malaysia Petroleum Management
untuk peluang hulu minyak dan gas.

Untuk memahami setiap institusi dengan lebih mendalam, lihat halaman berkaitan tentang
Suruhanjaya Tenaga, Tenaga Nasional Berhad (TNB), SEDA, Sarawak Energy, serta tuas
baru muncul seperti hidrogen dan CCUS — kesemuanya sebahagian daripada peta tenaga
Malaysia yang sedang berubah pantas.

## Sources

- About Us — Energy Commission (Suruhanjaya Tenaga) — https://www.st.gov.my/about-us (Suruhanjaya Tenaga)
- Kementerian Peralihan Tenaga dan Transformasi Air (PETRA) — https://www.st.gov.my/kementerian-peralihan-tenaga-dan-transformasi-air-petra (Suruhanjaya Tenaga)
- About Us — PETRONAS — https://www.petronas.com/about-us (Petroliam Nasional Berhad (PETRONAS))
- Regulatory Overview — Malaysia Petroleum Management (MPM) — https://www.petronas.com/mpm/regulatory/overview (Petroliam Nasional Berhad (PETRONAS))
- SEDA Malaysia — Sustainable Energy Development Authority — https://www.seda.gov.my/ (Sustainable Energy Development Authority (SEDA))
- National Energy Transition Roadmap (NETR): Charting a Path to a Sustainable Energy Landscape — https://www.mida.gov.my/national-energy-transition-roadmap-netr-charting-a-path-to-a-sustainable-energy-landscape/ (Malaysian Investment Development Authority (MIDA))
- New Electricity Tariff: Over 23.6 Mln Domestic Users In Peninsular Malaysia To Enjoy Fairer Rates — https://www.bernama.com/en/news.php?id=2436381 (BERNAMA)
- Non-Subsidised RON95 Retail Price Set At RM2.60 Per Litre As BUDI95 Commences — https://www.mof.gov.my/portal/en/news/press-release/non-subsidised-ron95-retail-price-set-at-rm2-60-per-litre-as-budi95-commences (Kementerian Kewangan Malaysia (Ministry of Finance))
- Energy Laws and Regulations 2026 — Malaysia — https://www.globallegalinsights.com/practice-areas/energy-laws-and-regulations/malaysia/ (Global Legal Insights (GLI))

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0