Sijil Peperiksaan Bersama (UEC)

Tiga huruf — UEC — mampu mencetuskan perbahasan yang berlarutan lebih setengah abad dalam politik pendidikan Malaysia. Bagi sesetengah pihak, ia sijil bertaraf antarabangsa yang membuka pintu ke universiti terkemuka dunia; bagi yang lain, ia menyentuh kedudukan bahasa kebangsaan dan dasar pendidikan negara. Kedua-dua pandangan wujud serentak, dan kedua-duanya perlu difahami untuk melihat gambaran penuh.

Apa itu UEC?

Unified Examination Certificate (UEC), atau Sijil Peperiksaan Bersama, ialah peperiksaan tamat sekolah bagi pelajar Sekolah Menengah Persendirian Cina (SMPC) di Malaysia. Ia mula diperkenalkan pada tahun 1975 oleh Dong Zong — Persatuan Lembaga Pengurus Sekolah-Sekolah Cina Malaysia (UCSCAM) — sebuah badan bukan kerajaan yang mewakili dan memelihara pendidikan Cina.

Latar belakangnya berpunca daripada dasar pendidikan awal negara. Menurut laporan Free Malaysia Today, sekolah-sekolah Cina yang memilih untuk mengekalkan bahasa pengantar Mandarin telah keluar daripada kurikulum kebangsaan pada 1961 dan menjadi sekolah persendirian. Kerana sekolah-sekolah ini tidak lagi mempunyai peperiksaan piawai yang diselaraskan kerajaan untuk menilai lepasannya, Dong Zong memperkenalkan UEC sebagai peperiksaan bersama untuk menyeragamkan penilaian.

Bahasa pengantar utama UEC ialah Mandarin. Namun kurikulumnya bukan sekadar subjek berteraskan Cina — pelajar turut mengambil Matematik, Sains, Sejarah, Geografi, serta Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris. Bahasa Melayu adalah mata pelajaran wajib. Ramai pelajar UEC juga menduduki peperiksaan SPM sebagai calon persendirian; Dong Zong melaporkan kadar lulus Bahasa Melayu SPM dalam kalangan pelajar SMPC melebihi 96% dalam tahun-tahun kebelakangan — 97.38% (2022), 97.11% (2023) dan 96.65% (2024) — dengan menggunakan kertas SPM yang sama seperti calon lain. Angka ini dikeluarkan oleh Dong Zong, sebuah pihak yang menyokong pengiktirafan UEC, dan belum disahkan secara berasingan terhadap data rasmi Lembaga Peperiksaan Malaysia.

Setakat mana ia diterima?

Penerimaan UEC berbeza mengikut tempat dan institusi. Di peringkat antarabangsa, sijil peringkat tinggi UEC dianggap setara akademik dengan STPM dan A-level, dan dilaporkan diterima oleh lebih 1,000 universiti di seluruh dunia, termasuk institusi di Singapura, Taiwan, China, United Kingdom dan Australia. Di dalam negara, ia diterima oleh kebanyakan institusi pengajian tinggi swasta (IPTS).

Namun, di peringkat Persekutuan, UEC tidak diiktiraf sebagai kelayakan kemasukan ke kebanyakan universiti awam (IPTA) mahupun untuk perkhidmatan awam persekutuan. Ini bermakna pelajar UEC yang ingin masuk IPTA lazimnya perlu bergantung kepada kelayakan lain, seperti SPM diikuti matrikulasi atau STPM.

Menurut laporan Free Malaysia Today, UEC diterima di Sabah dan Sarawak — dua-dua negeri ini disifatkan laporan tersebut sebagai satu-satunya negeri di Malaysia yang menerima UEC untuk kemasukan ke universiti milik negeri dan perkhidmatan awam negeri. Sebagai contoh, Sarawak dilaporkan mengiktiraf UEC pada 2016 untuk kemasukan ke kolej dan universiti milik negeri serta jawatan dalam perkhidmatan awam negeri.

Peringkat	Status pengiktirafan UEC
Universiti luar negara	Dilaporkan diterima oleh lebih 1,000 universiti di seluruh dunia
IPTS (swasta tempatan)	Diterima secara meluas
Kerajaan negeri (Sabah dan Sarawak)	Diterima untuk institusi/perkhidmatan negeri masing-masing
IPTA (universiti awam persekutuan)	Tidak diiktiraf
Perkhidmatan awam persekutuan	Tidak diiktiraf

Mengapa pengiktirafannya menjadi isu berlarutan?

Isu pengiktirafan UEC telah muncul berulang kali dalam wacana dasar dan politik pilihan raya selama bertahun-tahun. Menurut laporan Free Malaysia Today, pada 2018 Barisan Nasional membuat janji berkaitan apabila Najib Razak, ketika itu pengerusi BN dan Perdana Menteri, menawarkan pengiktirafan UEC sekiranya BN memperoleh mandat kukuh.

Pada tahun yang sama, manifesto Pakatan Harapan turut menjanjikan pengiktirafan UEC — membenarkan pemegang sijil mengakses universiti awam tanpa halangan kesetaraan — tertakluk kepada syarat pemohon memperoleh sekurang-kurangnya kepujian dalam Bahasa Melayu di peringkat SPM. Ketika memerintah, PH membentuk sebuah pasukan petugas (task force) untuk mengumpul pandangan, tetapi usaha itu terhenti selepas pertukaran kerajaan pada 2020, dan pasukan petugas berkenaan dibubarkan pada 29 Februari tahun tersebut.

Pada 2023, Menteri Pendidikan Fadhlina Sidek dilaporkan menyatakan kementerian tidak mempunyai rancangan untuk mengiktiraf UEC, dengan merujuk kepada Dasar Pendidikan Kebangsaan dan Akta Pendidikan 1996. Perdana Menteri Anwar Ibrahim pula dilaporkan memberi isyarat bahawa perbincangan mengenai UEC hanya boleh berlaku selepas kedudukan Bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan diperjelas.

Apakah hujah pihak yang berbeza?

Perbahasan ini melibatkan beberapa kedudukan yang berbeza. Penting untuk menyatakannya secara saksama, kerana ia menyentuh soal bahasa, identiti dan dasar yang menjadi sensitif di Malaysia.

Pihak yang menyokong pengiktirafan (termasuk Dong Zong) umumnya mengemukakan hujah seperti:

• UEC memenuhi piawaian akademik antarabangsa dan diterima oleh universiti terkemuka dunia.
• Pelajar UEC mengekalkan penguasaan Bahasa Melayu yang tinggi, dan bersedia memenuhi syarat kepujian Bahasa Melayu jika ditetapkan.
• Pengiktirafan membuka akses lebih luas kepada peluang pendidikan dan kerjaya, serta membantu mengekalkan bakat tempatan.
• Hak untuk mempelajari dan menggunakan bahasa selain bahasa kebangsaan dilindungi di bawah Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan.

Pihak yang membangkitkan kebimbangan atau menentang umumnya mengemukakan hujah seperti:

• Kebimbangan bahawa pengiktirafan boleh menjejaskan kedudukan Bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa pengantar utama dalam sistem pendidikan.
• Pandangan bahawa UEC tidak dikendalikan dalam bahasa kebangsaan dan berada di luar kerangka Dasar Pendidikan Kebangsaan.
• Kebimbangan mengenai kesan terhadap identiti nasional dan integrasi kaum, serta keseragaman piawaian pendidikan negara.

Perlu ditegaskan bahawa artikel ini tidak mengambil sebarang pendirian dalam perbahasan tersebut. Ia bertujuan menyampaikan fakta dan julat pandangan yang wujud, bukan untuk menilai mana-mana pihak.

Berapa ramai pelajar terlibat?

Skala sistem ini memberi konteks kepada perbahasan. Menurut jawapan bertulis Menteri Pendidikan Fadhlina Sidek di Parlimen, seperti dilaporkan Free Malaysia Today, pada 2026 seramai 75,144 pelajar berada dalam sistem sekolah menengah persendirian Cina — iaitu 19.4% daripada keseluruhan 387,406 pelajar Cina di sekolah menengah seluruh negara. Bakinya berada di sekolah Kementerian Pendidikan (260,699 orang atau 67.3%) dan institusi pendidikan swasta lain (51,563 orang atau 13.3%).

Laporan yang sama menyatakan jumlah keseluruhan pelajar di sekolah menengah persendirian Cina telah menurun di bawah 80,000 orang, selepas mencapai kemuncak kira-kira 81,000 pelajar.

Apa seterusnya

Setakat draf ini disediakan, kedudukan rasmi kekal sama: UEC tidak diiktiraf oleh Kerajaan Persekutuan untuk kemasukan ke kebanyakan IPTA dan perkhidmatan awam persekutuan, sementara penerimaan di peringkat negeri (Sabah dan Sarawak) dan penerimaan antarabangsa terus wujud selari. Dong Zong menyatakan akan terus memperjuangkan akses pelajar UEC ke program akademik di universiti awam.

Bagi pelajar dan ibu bapa, langkah praktikal yang lazim ialah memahami syarat kemasukan setiap laluan lebih awal — termasuk sama ada perlu menduduki SPM atau STPM sebagai kelayakan tambahan untuk IPTA — dan menyemak keperluan khusus setiap universiti atau negeri. Memandangkan dasar boleh berubah mengikut keputusan kerajaan pada masa hadapan, rujukan kepada pengumuman rasmi Kementerian Pendidikan dan kerajaan negeri yang berkaitan ialah sumber maklumat yang paling tepat.

Nota: Ini ialah draf yang dijana dengan bantuan AI dan belum melalui semakan manusia. Angka dan tarikh perlu disahkan semula sebelum diterbitkan, dan sifat topik yang sensitif memerlukan semakan editorial yang teliti.