# Siapa Memiliki Minyak Malaysia: PETRONAS, Akta Pembangunan Petroleum dan Belanjawan Persekutuan

> Bagaimana satu statut ringkas dari tahun 1974 memindahkan pemilikan setiap tong petroleum di Malaysia kepada satu syarikat, apa yang syarikat itu kini bayar kepada kerajaan persekutuan dan kerajaan negeri setiap tahun, dan mengapa bahagian Sabah dan Sarawak kekal dipertikaikan.

- Category: economy
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-07-24
- Canonical: https://negaraku.md/economy/oil-gas-petronas

---

## Sekilas pandang

| Item | Angka | Tempoh | Sumber |
| --- | --- | --- | --- |
| Jumlah sumbangan PETRONAS kepada kerajaan | RM67.6 billion | 2025 | PETRONAS IR2025 |
| — daripadanya, dividen kepada Kerajaan | RM32.0 billion | 2025 | PETRONAS IR2025 |
| — daripadanya, bayaran tunai petroleum | RM10.8 billion | 2025 | PETRONAS IR2025 |
| Dividen dibajet untuk 2026 | RM20 billion | 2026 | MOF |
| Hasil berkaitan petroleum, bahagian daripada hasil persekutuan | ~17% → 12.5% | 2025 → 2026 | MOF |
| Cukai pendapatan petroleum (PITA) | RM16.9bn → RM15.7bn | 2025 → 2026 | MOF |
| Pengeluaran minyak mentah dan kondensat | 183.6 million barrels (+1.1%) | 2025 | DOSM |
| Pengeluaran gas asli | 2,943.8 billion cu ft (secara keseluruhannya stabil berbanding 2,948.8 pada 2024) | 2025 | DOSM |

## Jawapan ringkas

Rakyat Malaysia tidak memiliki minyak Malaysia dengan cara yang disangka oleh kebanyakan orang. Begitu juga, secara ketatnya, negeri-negeri yang perairannya menjadi lokasi minyak itu tidak memilikinya.

Sejak **1 Oktober 1974**, apabila Akta Pembangunan Petroleum 1974 berkuat kuasa, keseluruhan pemilikan petroleum di Malaysia telah menjadi milik satu syarikat. Seksyen 2(1) adalah jelas: keseluruhan pemilikan, dan hak, kuasa, kebebasan dan keistimewaan eksklusif untuk meneroka, mengeksploitasi, memperoleh dan mendapatkan petroleum — sama ada di darat atau luar pesisir — diletakkan pada sebuah perbadanan yang diperbadankan di bawah undang-undang syarikat. Seksyen 3(1) kemudian memperuntukkan bahawa Perbadanan itu hendaklah dinamakan PETRONAS.

Syarikat itu membayar dividennya kepada kerajaan persekutuan — MOF merekodkannya sebagai pendapatan pelaburan kerajaan — dan seksyen 3(2) meletakkannya di bawah kawalan dan arahan Perdana Menteri. Seksyen 3(3) menambah bahawa arahan sedemikian mengikat syarikat itu walau apa pun peruntukan Companies Act atau mana-mana undang-undang bertulis lain. Maka rantaiannya adalah: sumber → syarikat → Perdana Menteri.

## Apa sebenarnya yang diperuntukkan oleh Akta itu

Keseluruhan statut itu terdiri daripada sepuluh seksyen bernombor — ditambah kemasukan kemudian seperti 3A dan 7A hingga 7C — serta satu Jadual. Kebanyakan pertikaian awam mengenai minyak Malaysia bergantung pada empat daripadanya.

| Seksyen | Tajuk | Apa yang diperuntukkannya |
| --- | --- | --- |
| **2** | Pemilikan | Meletakkan keseluruhan pemilikan dan hak eksklusif pada Perbadanan; peletakhakan itu adalah **tidak boleh ditarik balik** dan terpakai untuk Perbadanan serta penggantinya |
| **3** | Perbadanan itu | Menamakannya PETRONAS; meletakkannya di bawah kawalan dan arahan Perdana Menteri |
| **4** | Bayaran tunai oleh Perbadanan | Sebagai balasan atas apa yang diterimanya, PETRONAS hendaklah membuat kepada Persekutuan dan mana-mana Negeri berkaitan "bayaran tunai sedemikian sebagaimana yang mungkin dipersetujui antara pihak-pihak berkenaan" |
| **6** | Kebenaran hiliran | Tiada sesiapa selain PETRONAS boleh menapis, memproses atau mengeluarkan petrokimia tanpa kebenaran Perdana Menteri — penalti sehingga RM1 million atau penjara lima tahun, atau kedua-duanya |

Dua perkara dalam jadual itu wajar ditekankan kerana ia kerap dilaporkan secara salah.

Pertama, **Akta itu tidak mengandungi sebarang peratusan**. Tiada "5%" di mana-mana dalam Akta 144. Seksyen 4 menyerahkan sepenuhnya jumlah itu kepada persetujuan antara pihak-pihak. Angka 5% yang menguasai perdebatan awam berasal daripada perjanjian berasingan yang ditandatangani dengan setiap negeri pengeluar, bukan daripada Parlimen.

Kedua, **Akta itu tidak sekadar merampas sumber itu**. Seksyen 2(2) menyatakan bahawa peletakhakan itu berkuat kuasa hanya apabila satu instrumen dalam bentuk yang ditetapkan dalam Jadual itu dilaksanakan — dan bentuk itu adalah satu geran yang dibuat oleh kerajaan yang menandatangani kepada PETRONAS, dalam praktiknya setiap negeri pengeluar. Perkataan operatifnya ialah bahawa penandatangan, bagi pihak Kerajaan yang dinamakan dalam instrumen itu, memberikan **secara kekal** dan menyerahkan kepada serta meletakkan pada PETRONAS pemilikan dan hak eksklusif ke atas petroleum, dan bahawa geran itu adalah tidak boleh ditarik balik.

Itulah pangsi perlembagaan bagi keseluruhan perdebatan itu. Setiap negeri melaksanakan satu instrumen peletakhakan. Seksyen 2(3) kemudian menjadikan hasilnya kekal.

## Apa yang sebenarnya diperoleh kerajaan persekutuan daripada petroleum

Petroleum sampai ke belanjawan persekutuan melalui empat saluran yang berbeza, dan mencampuradukkannya adalah kesilapan analisis yang paling biasa.

| Saluran | Sifat | Anggaran 2026 |
| --- | --- | --- |
| Dividen PETRONAS | Hasil bukan cukai (pendapatan pelaburan) | RM20.0 billion |
| Cukai pendapatan petroleum (PITA) | Cukai langsung di bawah Petroleum (Income Tax) Act | RM15.7 billion |
| Royalti petroleum | Hasil bukan cukai (lesen dan permit) | RM5.1 billion |
| Duti eksport ke atas minyak mentah | Cukai tidak langsung | termasuk dalam duti eksport |

Angka Kementerian Kewangan menunjukkan pergantungan itu semakin mengecil dengan pantas. Hasil berkaitan petroleum adalah sekitar **17% daripada jumlah hasil persekutuan** pada 2025, bersamaan 2.8% daripada KDNK. Bagi 2026 ia dibajet pada **RM43 billion, atau 12.5%** daripada anggaran jumlah hasil sebanyak RM343.1 billion — dengan MOF secara jelas menggambarkan ini sebagai komitmen untuk mengurangkan pergantungan terhadap hasil berasaskan komoditi kerana turun naik harganya.

PITA sahaja menggambarkan penurunan itu: 6.3% daripada hasil persekutuan pada 2024, 5.1% pada 2025, 4.6% dibajet untuk 2026.

Dividen adalah faktor penentu turun naik. PETRONAS membayar **RM32 billion** bagi 2025; angka yang dibajet untuk 2026 ialah **RM20 billion** — potongan sebanyak RM12 billion dalam masa setahun sahaja, yang dikaitkan oleh MOF dengan pembayaran dividen yang lebih rendah daripada syarikat itu. Satu item baris itu sahaja hampir 6% daripada keseluruhan hasil persekutuan, itulah sebabnya keputusan dividen satu syarikat dianggap sebagai peristiwa fiskal negara.

## RM67.6 billion yang keluar daripada PETRONAS

Laporan PETRONAS sendiri memberikan pecahan paling jelas yang tersedia — dan ia mengasingkan aliran persekutuan, negeri dan tabung amanah yang dikaburkan bersama dalam dokumen belanjawan.

| Bayaran | 2025 (RM billion) | Pergi kepada |
| --- | --- | --- |
| Dividen kepada Kerajaan | 32.0 | Persekutuan |
| Cukai | 19.6 | Persekutuan |
| Bayaran tunai petroleum | 10.8 | Persekutuan dan negeri pengeluar (seksyen 4) |
| Cukai jualan negeri | 4.2 | Sarawak |
| Duti eksport | 0.5 | Persekutuan |
| Tabung Amanah Negara | 0.5 | KWAN |
| **Jumlah** | **67.6** | |

Secara kumulatif, PETRONAS meletakkan sumbangannya pada kira-kira **RM1.6 trillion** setakat 2025.

Sebagai perbandingan skala, syarikat itu memperoleh hasil sebanyak RM266.1 billion pada FY2025 dan keuntungan selepas cukai sebanyak RM45.4 billion, kedua-duanya menurun dengan ketara berbanding tahun sebelumnya, sambil membelanjakan RM41.6 billion dalam perbelanjaan modal. Pengeluaran huluan kumpulan — aset Malaysia dan antarabangsa digabungkan — mencatatkan purata 2,423 thousand barrels of oil equivalent per day, sedikit menurun daripada 2,451 pada 2024, yang dikaitkan oleh PETRONAS terutamanya dengan output minyak mentah yang lebih rendah daripada operasi antarabangsanya.

## Soalan Sabah dan Sarawak, dinyatakan secara neutral

Ini adalah bahagian yang kebanyakan liputan sama ada mengelak atau memihak kepada satu pihak. Kedudukan faktanya, tanpa sebarang penilaian:

**Kedudukan persekutuan** bergantung pada teks itu. Seksyen 2 meletakkan pemilikan pada PETRONAS; setiap negeri melaksanakan instrumen Jadual yang memberikan hak secara kekal; seksyen 2(3) menjadikannya tidak boleh ditarik balik. Berdasarkan bacaan ini, apa yang diterima oleh sesebuah negeri ialah bayaran tunai seksyen 4 — satu jumlah yang ditetapkan melalui persetujuan, bukan melalui hak mutlak.

**Kedudukan negeri-negeri** bergantung pada apa yang mendahului dan mengelilingi Akta itu — Perjanjian Malaysia 1963, ordinan perlombongan minyak negeri yang wujud sebelumnya, dan sempadan pelantar benua — serta hujah bahawa aturan 1974 itu sepatutnya dirunding semula atau ditambah, bukannya dianggap selesai.

Apa yang sebenarnya berubah sejak 2020 bersifat komersial, bukan berkanun. Akta itu tidak dipinda. Sebaliknya:

- **Disember 2020** — Sarawak dan PETRONAS mengumumkan satu **perjanjian penyelesaian komersial**, dilaksanakan pada 7 Disember 2020, memberikan Sarawak bahagian hasil yang lebih besar daripada minyak dan gas yang dikeluarkan di Negeri itu, penglibatan negeri yang lebih aktif melalui Petros dalam pengurusan daratan dan pelaburan huluan luar pesisir, serta satu rangka kerja perundingan antara pihak-pihak.
- **Sejak 1 Januari 2019** — Sarawak mengenakan **cukai jualan negeri 5%** sendiri ke atas produk petroleum yang dijual atau dihantar ke luar Negeri itu, di bawah State Sales Tax Ordinance 1998. Perintah warta menyenaraikan minyak petroleum mentah, LNG, kondensat, urea, kerosin, gas oil, minyak pelincir, naftalena, lilin parafin dan gris pelincir, masing-masing pada 5%. Ini adalah **cukai negeri**, yang berasingan dari segi undang-undang daripada bayaran tunai seksyen 4 — item RM4.2 billion dalam jadual di atas.
- **Mei 2025** — Putrajaya dan Sarawak menandatangani satu **Perisytiharan Bersama** yang di bawahnya PETRONAS meneruskan fungsi, tanggungjawab dan obligasinya sebagaimana yang diamanahkan di bawah PDA 1974, manakala undang-undang persekutuan dan Sarawak mengenai pengedaran gas di Negeri itu akan wujud bersama dan dihormati oleh semua pihak, dan Petros bertindak sebagai pengagregat gas di Sarawak.
- **Sabah** telah mengejar laluan komersial yang selari, berunding dengan PETRONAS melalui kenderaan tenaga negerinya sendiri dan bukannya mendapatkan perubahan berkanun.

Corak itu konsisten: peletakhakan dalam seksyen 2 dikekalkan utuh, dan tawar-menawar itu telah beralih kepada kepentingan ekuiti, peranan pengagregat, cukai negeri dan bayaran yang dirundingkan.

## Kesilapan biasa

- **"Royalti ialah 5% di bawah Akta itu."** Ia langsung tiada dalam Akta itu. Seksyen 4 hanya menyatakan bahawa bayaran tunai itu hendaklah sebagaimana yang dipersetujui antara pihak-pihak.
- **"Petroleum ialah 20% daripada KDNK Malaysia."** Itu mencampuradukkan hasil dengan output. Hasil berkaitan petroleum adalah bahagian daripada *belanjawan persekutuan* (kira-kira 17% pada 2025). Dari segi akaun negara, perlombongan dan kuari hanya berkembang 0.6% pada 2025 manakala perkhidmatan dan pembuatan bersama-sama menyumbang 82.5% daripada KDNK — lihat [KDNK Malaysia](/economy/gdp-overview) dan [elektronik dan semikonduktor](/economy/electronics-semiconductors).
- **"Cukai jualan negeri Sarawak adalah royalti minyaknya."** Kedua-duanya adalah instrumen berasingan dengan asas undang-undang yang berasingan — satu ordinan cukai negeri, satu lagi perjanjian seksyen 4.
- **"PETRONAS ialah sebuah jabatan kerajaan."** Ia adalah sebuah syarikat yang diperbadankan di bawah undang-undang syarikat, dengan lembaga pengarah dan akaun beraudit sendiri — tetapi satu yang wakil pemegang saham tunggalnya boleh mengarahkannya di bawah seksyen 3(2).
- **"Minyak ialah eksport terbesar Malaysia."** Ia bukan. Produk elektrik dan elektronik mendominasi; lihat [perdagangan luar negara](/economy/external-trade) dan [sektor minyak sawit](/economy/palm-oil-sector) untuk perbandingan komoditi yang lain.

## Apa yang seterusnya

Hala tuju ditentukan oleh dua trend bebas yang kebetulan menuju ke arah yang sama.

Dari segi fiskal, MOF telah membajet hasil berkaitan petroleum turun kepada 12.5% daripada hasil persekutuan untuk 2026 dan menggantikannya dengan asas cukai yang lebih luas — pengembangan SST, e-invois dan kutipan cukai langsung yang lebih tinggi. Jika harga minyak mentah kekal lembap, dividen 2027 menjadi angka yang perlu diperhatikan.

Dari segi operasi, output semakin longgar berbanding berkembang — pengeluaran kumpulan menurun sedikit pada 2025 — manakala PETRONAS menggambarkan pelaburan Malaysianya sebagai bertujuan mengekalkan dan mengembangkan pengeluaran. Gabungan itu membayangkan perbelanjaan modal yang besar semata-mata untuk mengekalkan kedudukan semasa.

Perkara yang belum selesai ialah penyelesaian persekutuan-negeri. Setiap langkah sejak 2020 bersifat komersial — perjanjian penyelesaian, penyertaan ekuiti, pelantikan pengagregat, satu perisytiharan bersama — manakala seksyen 2 Akta 144 kekal sama persis seperti yang digubal oleh Parlimen pada 1974. Sama ada itu akan bertahan, dan atas syarat komersial yang bagaimana, adalah persoalan yang wajar dipantau.

## Sources

- Petroleum Development Act 1974 (Act 144) — https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/LOM/EN/Act%20144%20-%20Petroleum%20Development%20Act%201974.pdf (Attorney General's Chambers of Malaysia)
- Fiscal Outlook 2026, Section 2: Federal Government Revenue — https://belanjawan.mof.gov.my/pdf/belanjawan2026/revenue/section2.pdf (Ministry of Finance Malaysia)
- PETRONAS Integrated Report 2025 — Financial Performance and Other Information — https://www.petronas.com/integrated-report-2025/assets/pdf/by-section/8_PETRONAS_IR25_FinancialPerformance.pdf (PETRONAS)
- PETRONAS Posts Lower Profit Amid Market Headwinds, Strengthens Resilience to Deliver Long-Term Value — https://www.petronas.com/media/media-releases/petronas-posts-lower-profit-amid-market-headwinds-strengthens-resilience (PETRONAS)
- Gross Domestic Product 2025 — https://www.dosm.gov.my/portal-main/release-content/gross-domestic-product-2025 (Department of Statistics Malaysia (DOSM))
- Mining of Petroleum and Natural Gas Statistics, Fourth Quarter 2025 — https://www.dosm.gov.my/portal-main/release-content/mining-of-petroleum-and-natural-gas-statistics-q42025 (Department of Statistics Malaysia (DOSM))
- State Sales Tax (Taxable Goods and Rate of Tax) (Amendment) (No. 2) Order 2018 — Swk. L.N. 239 — https://lawnet.sarawak.gov.my/lawnet_file/Subsidiary/SUB_Issue%20No.%2069_L.N.%20239.pdf (Sarawak Government Gazette)
- Joint Statement by State Government of Sarawak and PETRONAS — https://www.petronas.com/media/media-releases/joint-statement-state-government-sarawak-and-petronas (PETRONAS)
- Petros-Petronas: Sarawak Pledges Good Faith Implementation Of Joint Declaration Framework — https://www.bernama.com/en/news.php?id=2425764 (BERNAMA)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0