Berapa Banyak Ekonomi Malaysia Dimiliki Kerajaan

Belilah hampir mana-mana saham blue chip di Bursa Malaysia dan anda, secara tidak langsung, sedang berurus niaga dengan kerajaan Malaysia. Grid tenaga negara, bank terbesar, syarikat telekomunikasi mapan dan salah sebuah kumpulan minyak sawit terbesar dunia semuanya berkongsi set pemilik muktamad yang sama: sekelompok kecil dana pelaburan negara yang antara mereka mengemudi kira-kira suku daripada keseluruhan pasaran saham tempatan.

Kelompok itulah sebabnya “berapa banyak ekonomi dimiliki kerajaan?” menjadi soalan yang begitu berterusan di Malaysia — dan mengapa jawapannya bukan “sedikit” mahupun “sebahagian besar,” tetapi sesuatu di antaranya yang program pembaharuan sentiasa cuba bentuk semula.

Siapakah yang sebenarnya memiliki GLC?

Bahagian yang mengelirukan ialah negara jarang memiliki syarikat tersenarai secara langsung. Ia memiliki mereka melalui perantara. Dasar Malaysia membuat perbezaan yang jelas antara kedua-duanya:

• GLC (syarikat berkaitan kerajaan) ialah syarikat komersial di mana kerajaan memegang kepentingan kawalan secara langsung — tujuannya adalah untuk menjana wang, tetapi negara boleh menentukan lembaga pengarah dan hala tujunya.
• GLIC (syarikat pelaburan berkaitan kerajaan) ialah dana persekutuan yang melakukan pemilikan itu — ia mengagihkan wang ke dalam GLC dan aset lain bagi pihak orang ramai.

Terdapat lapan GLIC, biasanya dibahagikan kepada dua kumpulan. Empat berkelakuan seperti dana kedaulatan atau strategik, dan empat lagi ialah penyimpan institusi yang menjaga wang orang lain.

GLIC	Jenis	Aset di bawah pengurusan	Bahagian dana dalam ekuiti tersenarai tempatan
Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP)	Pelabur institusi	RM1.096 trilion	24.4%
Permodalan Nasional Bhd (PNB)	Pelabur institusi	RM332 bilion	74.4%
Kumpulan Wang Persaraan (KWAP)	Dana kedaulatan/strategik	RM167 bilion	45.2%
Khazanah Nasional	Dana kedaulatan/strategik	RM122.5 bilion (portfolio)	—
Lembaga Tabung Haji (LTH)	Pelabur institusi	RM91 bilion	18.3%
Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT)	Pelabur institusi	RM10.5 bilion	52%
Menteri Kewangan Diperbadankan (MoF Inc)	Dana kedaulatan/strategik	—	—
Kumpulan Wang Amanah Negara (KWAN)	Dana kedaulatan/strategik	—	—

Angka AUM dan bahagian ekuiti bagi KWSP, PNB, KWAP, LTH dan LTAT ialah angka yang diberikan dalam jawapan bertulis parlimen Timbalan Menteri Kewangan Steven Sim seperti dilaporkan oleh The Edge; nilai portfolio Khazanah adalah setakat 31 Disember 2022. Lajur akhir ialah bahagian setiap dana yang dipegang dalam ekuiti tersenarai tempatan (berbeza daripada peruntukan domestiknya yang lebih luas).

Jurang skala amat besar. KWSP sahaja — dana persaraan untuk pekerja sektor swasta — menguruskan lebih daripada satu trilion ringgit, jauh mengatasi setiap dana lain. Khazanah, yang paling ramai orang anggap sebagai “dana kekayaan negara,” sebenarnya salah satu GLIC yang lebih kecil dari segi aset, walaupun pegangannya adalah antara yang paling strategik.

Sebesar mana bahagian kerajaan dalam pasaran?

Cukup besar untuk menggerakkan keseluruhan indeks. Apabila Timbalan Menteri Kewangan Steven Sim membentangkan angka-angka itu di Parlimen, enam daripada GLIC utama bersama-sama memegang RM451.3 bilion dalam ekuiti tersenarai tempatan setakat 30 September 2023 — bersamaan 25.6% daripada jumlah permodalan pasaran Bursa Malaysia.

Kekuatan gabungan mereka lebih besar lagi apabila aset bukan ekuiti dan luar negara dikira: pada pelancaran inisiatif pembaharuan PERKUKUH 2021, gabungan aset di bawah pengurusan GLIC dianggarkan kira-kira RM1.7 trilion (jumlah yang merangkumi jauh lebih daripada sekadar pegangan saham Bursa mereka).

Penumpuan dalam ekuiti tersenarai ini sebenarnya telah menurun dalam tempoh dua dekad, walaupun angka mutlaknya berkembang. Pada 2005, GLC membentuk sekitar 36% daripada permodalan pasaran Bursa dan kira-kira 54% daripada indeks komposit penanda aras — bermakna lebih separuh daripada indeks bergerak dengan segelintir nama berkaitan negara. Bahagian relatif sejak itu merosot ke arah suku, sebahagiannya secara reka bentuk dan sebahagiannya kerana pasaran yang lebih luas berkembang di sekeliling mereka.

Di manakah pemilikan itu tertumpu?

Tidak sekata. Pemilikan GLIC berkelompok dalam bahagian ekonomi yang padat modal, dikawal selia, atau sensitif secara strategik — sektor yang paling kerajaan enggan serahkan sepenuhnya kepada tangan swasta.

• Perbankan dan kewangan — Maybank (bank terbesar negara, dikawal melalui PNB), CIMB Group dan RHB Bank semuanya bertunjangkan GLIC. Semakan selama sedekad mendapati GLIC memegang sekurang-kurangnya 30% kepentingan ekuiti dalam 46 syarikat tersenarai, dengan bank-bank besar antara yang paling stabil prestasinya.
• Utiliti dan tenaga — Tenaga Nasional mengendalikan grid negara; Gas Malaysia dan unit tersenarai berkaitan Petronas meliputi gas dan petrokimia. Utiliti hampir kepada monopoli negara semula jadi, jadi pemilikan GLIC di sini adalah paling mendalam.
• Telekomunikasi — Telekom Malaysia (syarikat mapan talian tetap dan jalur lebar) dan pemain pusat data TIME dotCom berdampingan dengan kepentingan GLIC dalam pengendali mudah alih.
• Perladangan — Sime Darby dan Boustead Plantations meletakkan negara di tengah-tengah ekonomi minyak sawit Malaysia.

Corak umumnya konsisten: cengkaman negara paling ketat dalam infrastruktur dan kewangan, lebih longgar dalam sektor menghadap pengguna dan pembuatan eksport di mana firma swasta dan asing mendahului.

Apakah yang cuba dibaiki oleh program pembaharuan?

Dua gelombang besar pembaharuan mengapit cerita ini.

Program Transformasi GLC (2004–2015). Diselia oleh Jawatankuasa Putrajaya bagi Prestasi Tinggi GLC (PCG), ia meletakkan 20 GLC terbesar — “G20” — melalui satu dekad pembaharuan tadbir urus, prestasi dan lembaga pengarah. Dari 14 Mei 2004 hingga penutupan program pada 28 Julai 2015, gabungan nilai pasaran G20 berkembang hampir tiga kali ganda, daripada RM133.8 bilion kepada RM386 bilion, setelah memuncak pada paras tertinggi sepanjang masa iaitu RM431.1 bilion pada 7 April 2015. Ia memprofesionalkan lembaga pengarah dan meningkatkan pulangan, tetapi ia tidak mengecilkan kehadiran keseluruhan negara — malah boleh dikatakan sebaliknya.

PERKUKUH (2021). Dilancarkan pada 12 Ogos 2021, inisiatif ini menggariskan 20 inisiatif untuk dilaksanakan sehingga 2024. Matlamat yang dinyatakan menunjuk ke arah yang sama: memberikan setiap GLIC mandat yang lebih jelas, mengarahkan lebih banyak pelaburan ke arah bidang pemangkin dan pembangunan, meningkatkan penyertaan sektor swasta (“crowding in”), menyelaraskan peranan kerajaan dalam perniagaan, dan menjajarkan dana dengan dasar negara seperti MyDIGITAL. Ketegangan yang tidak diucapkan jelas kelihatan dalam matlamat itu — program yang sama mahu GLIC melabur lebih banyak dalam keutamaan negara sambil menduduki lebih sedikit ruang yang boleh diisi firma swasta.

Mengapa ia masih penting hari ini?

Kerana dana negara domestik semakin menetapkan nada di Bursa. Apabila pemilikan asing ke atas ekuiti Malaysia merosot ke arah paras terendah dalam rekod, berat GLIC dalam pasaran menjadi semakin berpengaruh.

Pada 2025, enam daripada GLIC melangkah lebih jauh, secara kolektif berikrar melabur RM120 bilion dalam pelaburan langsung domestik selama lima tahun, menyasarkan pertumbuhan permodalan pasaran baharu sebanyak RM100 bilion dan kira-kira 7.5% pulangan tahunan pemegang saham daripada kira-kira RM540 bilion pegangan Bursa mereka. Mereka juga komited kepada upah sara hidup bulanan RM3,100 untuk kira-kira 153,000 pekerja merentas portfolio mereka — peringatan bahawa dana ini digunakan sebagai alat dasar sosial dan perindustrian, bukan sekadar wahana pelaburan.

Peranan dua hala itulah yang menjadi perdebatan. Penyokong melihat modal negara yang sabar membiayai semikonduktor dan peralihan tenaga apabila wang swasta teragak-agak. Pengkritik memberi amaran bahawa pasaran dengan kehadiran negara yang berat boleh menyisihkan perusahaan swasta dan menyembunyikan kecairan yang tipis. Kedua-dua tafsiran bermula daripada fakta yang sama: di Malaysia, kerajaan bukan pemerhati dalam ekonomi — ia adalah salah seorang pemegang saham terbesarnya.

Apa seterusnya

Jika anda ingin mendalami lagi, langkah seterusnya yang berguna ialah:

• Baca profil GLIC individu — Khazanah dan KWSP berkelakuan sangat berbeza, dan menggabungkan mereka menyembunyikan lebih daripada yang didedahkan.
• Jejaki pelaksanaan PERKUKUH — perhatikan sama ada “crowding in” sektor swasta benar-benar mengurangkan dominasi GLIC, atau sama ada ikrar seperti sasaran pelaburan domestik RM120 bilion mendalamkannya.
• Perhatikan trend pemegangan saham asing di Bursa Malaysia — semakin rendah penyertaan asing merosot, semakin pasaran bergantung pada dana negara, dan semakin penting soalan ini.
• Semak angka utama setiap tahun melalui jawapan parlimen dan laporan tahunan GLIC dan bukannya ringkasan tajuk berita, kerana bahagian permodalan pasaran bergerak dengan harga.