# Liabiliti Korporat bagi Rasuah: Seksyen 17A Akta SPRM dan Prosedur Mencukupi

> Seksyen 17A Akta SPRM menjadikan sesebuah syarikat bertanggungjawab secara jenayah apabila seseorang yang bersekutu dengannya membayar rasuah untuk faedah syarikat itu. Satu-satunya pembelaan ialah membuktikan ia mempunyai 'prosedur mencukupi', yang dibina berasaskan lima prinsip T.R.U.S.T.

- Category: company-secretary
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-08-07
- Canonical: https://negaraku.md/company-secretary/corporate-liability-adequate-procedures-s17a

---

Seorang ejen jualan junior membayar wang komisen haram untuk memenangi sesuatu kontrak, dan tidak pernah memberitahu lembaga pengarah. Di bawah undang-undang Malaysia sejak 2020, perbuatan itu boleh mendedahkan syarikat itu sendiri kepada pendakwaan — dan para pengarahnya sekali. Itulah jangkauan Seksyen 17A Akta Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia 2009.

Selama beberapa dekad, mendakwa sesebuah syarikat atas rasuah bermakna membuktikan bahawa "minda yang mengarah" di peringkat atasan telah membenarkan suapan tersebut. Seksyen 17A mengubah kedudukan itu. Ia memperkenalkan satu kesalahan korporat yang dimodelkan berdasarkan Akta Rasuah UK (UK Bribery Act), dan ia mengalihkan beban pembuktian yang biasa kepada organisasi.

## Apakah yang sebenarnya dijadikan menyalahi undang-undang oleh Seksyen 17A?

Seksyen 17A dimasukkan melalui Akta Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (Pindaan) 2018 dan mula berkuat kuasa pada **1 Jun 2020**.

Di bawah s.17A(1), sesebuah organisasi komersial melakukan kesalahan jika seseorang yang **bersekutu dengannya** secara rasuah memberi, menawarkan atau menjanjikan apa-apa suapan dengan niat untuk memperoleh atau mengekalkan perniagaan, atau kelebihan perniagaan, bagi organisasi itu. Suapan itu mengalir *ke luar* — daripada orang organisasi kepada pihak ketiga — untuk faedah organisasi itu.

Kesalahan itu tidak memerlukan lembaga pengarah, CEO atau mana-mana pengurus kanan mengetahui tentang suapan tersebut. Jika orang yang bersekutu itu melakukannya untuk faedah organisasi, organisasi itu boleh dipertanggungjawabkan.

"Organisasi komersial" ditakrifkan secara luas di bawah s.17A(8): syarikat yang diperbadankan di bawah Akta Syarikat 2016, perkongsian dan perkongsian liabiliti terhad, dan — yang pentingnya — mana-mana syarikat atau perkongsian asing yang menjalankan sesuatu perniagaan atau sebahagian daripada perniagaan di Malaysia.

## Siapakah yang dikira sebagai "orang yang bersekutu"?

Di sinilah risiko meluas melangkaui senarai gaji. Di bawah s.17A(6), orang yang bersekutu ialah:

> seorang pengarah, rakan kongsi atau pekerja organisasi komersial, atau seseorang yang melaksanakan perkhidmatan untuk atau bagi pihak organisasi komersial itu.

Rangkap terakhir itu sengaja dibuat luas. Ia boleh merangkumi ejen, pengedar, kontraktor, perunding dan pihak ketiga lain yang bertindak bagi pihak syarikat. Dalam amalan, perantara pihak ketiga adalah tempat banyak risiko rasuah berpunca — sebab itulah usaha wajar pihak ketiga menjadi sebahagian teras mana-mana program pematuhan yang meyakinkan.

## Sejauh manakah beratnya hukuman?

Seksyen 17A ialah kesalahan jenayah yang serius, bukan kesalahan kawal selia yang kecil. Apabila disabitkan di bawah s.17A(2), sesebuah organisasi komersial berhadapan dengan:

| Elemen | Apa yang diperuntukkan undang-undang |
| --- | --- |
| Tarikh kuat kuasa | 1 Jun 2020 (Akta SPRM (Pindaan) 2018) |
| Denda | Tidak kurang daripada **10 kali ganda** nilai suapan, **atau RM1 juta, mengikut mana yang lebih tinggi** |
| Penjara | Sehingga **20 tahun** |
| Gabungan | Denda **atau** penjara **atau kedua-duanya** |
| Satu-satunya pembelaan | "Prosedur mencukupi" di bawah s.17A(4) |

Had minimum "sepuluh kali ganda atau RM1 juta, mengikut mana yang lebih tinggi" bermakna denda itu meningkat mengikut saiz suapan dan tidak mempunyai siling yang terikat kepadanya — keuntungan rasuah yang besar boleh menghasilkan denda minimum yang sangat besar.

## Mengapa pengarah terdedah secara peribadi?

Seksyen 17A(3) mewujudkan pendedahan peribadi di peringkat lembaga pengarah. Apabila sesebuah organisasi komersial didapati telah melakukan kesalahan itu, setiap orang yang merupakan **pengarah, pengawal, pegawai atau rakan kongsi, atau yang terlibat dalam pengurusan** hal ehwalnya pada masa itu **disifatkan telah melakukan kesalahan yang sama**.

Sifatan itu boleh dipatahkan, tetapi beban terletak pada individu berkenaan. Untuk terlepas daripada liabiliti, orang itu mesti membuktikan dua perkara:

1. kesalahan itu dilakukan **tanpa persetujuan atau pakatan sulit mereka**; dan
2. mereka **telah melaksanakan usaha wajar** untuk mencegah kesalahan itu, dengan mengambil kira sifat fungsi mereka dan keadaan yang berkaitan.

Dalam erti kata lain, "saya tidak tahu" tidak mencukupi dengan sendirinya. Seorang pengarah mesti mampu menunjukkan apa yang sebenarnya mereka lakukan untuk mencegah rasuah — tadbir urus, pengawasan dan usaha wajar yang didokumenkan — bukan sekadar kejahilan mereka tentang sesuatu perbuatan tertentu.

## Apakah pembelaan "prosedur mencukupi"?

Seksyen 17A menyongsangkan anggapan biasa bagi kesalahan ini. Sebaik sahaja pihak pendakwaan membuktikan perbuatan rasuah oleh seorang yang bersekutu untuk faedah organisasi, organisasi itu dianggap bertanggungjawab. **Satu-satunya** jalan keluar berkanun ialah s.17A(4): organisasi mesti **membuktikan, atas imbangan kebarangkalian, bahawa ia mempunyai prosedur mencukupi** yang direka untuk mencegah orang yang bersekutu daripada terlibat dalam perlakuan tersebut.

Akta itu tidak mentakrifkan "prosedur mencukupi". Untuk mengisi jurang itu, Pusat Tadbir Urus, Integriti dan Anti-Rasuah (GIACC) di bawah Jabatan Perdana Menteri telah mengeluarkan *Garis Panduan mengenai Prosedur Mencukupi*, yang dibuat menurut s.17A(5). Garis Panduan itu menggariskan lima prinsip, yang diingati dengan akronim **T.R.U.S.T.**

## Apakah lima prinsip T.R.U.S.T.?

| Prinsip | Fokus | Dalam amalan |
| --- | --- | --- |
| **T** — Komitmen Peringkat Tertinggi (Top-Level Commitment) | Lembaga pengarah dan pengurusan kanan memegang tanggungjawab anti-rasuah. | Meluluskan dasar anti-rasuah, memperuntukkan sumber, menunjukkan teladan integriti, menyemak laporan pematuhan. |
| **R** — Penilaian Risiko (Risk Assessment) | Mengenal pasti di mana sebenarnya risiko rasuah berpunca. | Penilaian berkala dan berdokumen ke atas risiko dalaman dan luaran — sektor, kawasan geografi, pihak ketiga, transaksi. |
| **U** — Melaksanakan Langkah Kawalan (Undertake Control Measures) | Meletakkan kawalan yang berkadaran. | Dasar mengenai hadiah, keraian dan bayaran pelicin; usaha wajar pihak ketiga; kawalan kewangan; saluran pemberi maklumat. |
| **S** — Semakan, Pemantauan dan Penguatkuasaan Sistematik (Systematic Review, Monitoring and Enforcement) | Menguji bahawa kawalan berfungsi dan mengambil tindakan apabila tidak. | Audit berkala, pemantauan, penyiasatan pelanggaran dan tindakan tatatertib yang konsisten. |
| **T** — Latihan dan Komunikasi (Training and Communication) | Memastikan semua orang memahami peraturan. | Komunikasi dasar secara dalaman dan luaran, serta latihan yang sesuai dengan peranan untuk kakitangan dan pihak ketiga yang berkaitan. |

Garis Panduan itu bukan pelindung selamat (safe harbour) — mematuhinya tidak menjamin pembebasan — tetapi ia merupakan rangka kerja rujukan yang berkemungkinan akan ditimbangkan oleh mahkamah semasa menilai sama ada prosedur itu "mencukupi" bagi saiz dan profil risiko sesebuah organisasi tertentu. Prosedur mesti **berkadaran**: apa yang mencukupi bagi sebuah syarikat multinasional berbeza daripada apa yang mencukupi bagi sebuah firma kecil.

## Di manakah kedudukan setiausaha syarikat?

Seksyen 17A menjadikan anti-rasuah suatu kewajipan tadbir urus dengan pendedahan peribadi bagi mereka yang berada di bilik lembaga pengarah. Setiausaha syarikat sering kali merupakan orang yang mengoperasikan kewajipan itu: memastikan dasar anti-rasuah diluluskan oleh lembaga pengarah dan diminitkan, bahawa penilaian risiko dijadualkan dan direkodkan, bahawa jejak usaha wajar wujud, serta bahawa latihan dan semakan dasar benar-benar berlaku dan didokumenkan.

Oleh sebab pembelaan pengarah di bawah s.17A(3) bergantung pada bukti usaha wajar, dan pembelaan organisasi di bawah s.17A(4) bergantung pada bukti prosedur mencukupi, dokumentasi menjalankan sebahagian besar kerja pembuktian. Minit yang tersusun rapi, dasar yang bertarikh, daftar risiko dan rekod latihan ialah bahan mentah yang membentuk mana-mana pembelaan tersebut.

## Apa seterusnya

Jika organisasi anda menjalankan perniagaan di Malaysia, anggaplah Seksyen 17A sebagai risiko yang aktif, bukan risiko masa depan — ia telah berkuat kuasa sejak Jun 2020.

- **Petakan orang yang bersekutu dengan anda.** Senaraikan bukan sahaja pekerja tetapi setiap ejen, pengedar dan kontraktor yang bertindak untuk anda, dan susun mereka mengikut risiko rasuah.
- **Jalankan penilaian risiko yang berdokumen.** "R" dalam T.R.U.S.T. ialah asas kepada segala-galanya; tanpanya, kawalan kelihatan sewenang-wenangnya.
- **Rekodkan pendirian lembaga pengarah.** Pastikan komitmen peringkat tertinggi diminitkan dan bahawa setiap pengarah boleh menunjukkan usaha wajar yang dikehendaki oleh s.17A(3).
- **Bina jejak bukti.** Dasar bertarikh, log hadiah dan keraian, fail usaha wajar, kehadiran latihan dan laporan audit ialah bahan yang membentuk pembelaan s.17A(4).

Untuk perkataan berkanun yang tepat, rujuk Akta Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia 2009 dan Garis Panduan GIACC mengenai Prosedur Mencukupi secara langsung, dan dapatkan nasihat guaman profesional yang disesuaikan dengan saiz dan profil risiko organisasi anda — artikel ini merupakan maklumat umum, bukan nasihat guaman.

## Sources

- Section 17A of the MACC Act 2009 – The Legal Responsibilities of Commercial Organisations and Their Management — https://www.azmilaw.com/insights/section-17a-of-the-malaysian-anti-corruption-commission-act-2009-the-legal-responsibilities-of-commercial-organisations-and-their-management/ (Azmi & Associates)
- Corporate Liability for Corruption under Section 17A of the MACC Act 2009 — https://chambers.com/articles/corporate-liability-for-corruption-under-section-17a-of-the-macc-act-2009 (Chambers and Partners)
- Section 17A of the MACC Act 2009: The Introduction of Corporate Liability — https://mahwengkwai.com/section-17a-macc-act-2009-corporate-liability/ (MahWengKwai & Co)
- Guidelines on Adequate Procedures Pursuant to Subsection (5) of Section 17A of the MACC Act 2009 — http://giacc.jpm.gov.my/garis-panduan-tatacara (Governance, Integrity and Anti-Corruption Centre (GIACC), Prime Minister's Department)
- Section 17A Employers' Handbook for SMEs (English) — https://transparency.org.my/filemanager/files/shares/Section%2017A%20Employers'%20Handbook%20for%20SMEs/Section%2017A%20Handbook%20(English).pdf (Transparency International Malaysia)
- Malaysia: Section 17A of the MACC Act — TRUST-ed Adequate Procedures for your corporation — https://www.hsfkramer.com/notes/fsrandcorpcrime/2020-04/malaysia-section-17a-of-the-macc-act-trust-ed-adequate-procedures-for-your-corporation (Herbert Smith Freehills Kramer)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0