# Petronas: Syarikat Minyak Nasional Malaysia

> Petroliam Nasional Berhad (Petronas) ialah syarikat minyak nasional Malaysia yang diberi hak eksklusif ke atas semua petroleum di darat dan luar pesisir menerusi Akta Kemajuan Petroleum 1974. Panduan ini menerangkan asas undang-undang, struktur korporat, peranan fiskal, dan pertikaian hasil petroleum persekutuan-negeri secara saksama.

- Category: companies
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-07-28
- Canonical: https://negaraku.md/companies/petronas

---

Akta Kemajuan Petroleum 1974 meletakkan hak ke atas semua petroleum di darat dan luar pesisir Malaysia pada sebuah syarikat baharu — dan lebih 50 tahun kemudian, hubungan antara Kerajaan Persekutuan dengan beberapa negeri tentang kawalan serta hasil petroleum masih menjadi isu yang belum selesai. Syarikat itu ialah Petroliam Nasional Berhad, atau Petronas.

Petronas ialah salah satu institusi paling berkuasa di Malaysia, tetapi ramai yang keliru tentang apa sebenarnya statusnya: adakah ia jabatan kerajaan, syarikat awam, atau sesuatu yang lain? Panduan ini menjelaskan asas undang-undangnya, cara ia disusun, betapa besar peranan fiskalnya, dan mengapa hak eksklusifnya menjadi punca pertikaian berlarutan antara Putrajaya dengan Sarawak, Kelantan dan Terengganu.

## Apakah asas undang-undang Petronas?

Petronas bukan sekadar syarikat biasa yang berjaya — ia dilahirkan oleh satu akta Parlimen. **Akta Kemajuan Petroleum 1974 (Akta 144)** ialah dokumen yang memberikan Petronas kuasanya.

**Seksyen 2** Akta itu meletakkan "keseluruhan hak milik, serta hak, kuasa, kebebasan dan keistimewaan eksklusif meneroka, mengeksploitasi, memperoleh dan mendapatkan petroleum sama ada di darat atau luar pesisir Malaysia" kepada sebuah Perbadanan. Hak milik ini dinyatakan sebagai *tidak boleh ditarik balik* (irrevocable) dan terus kekal untuk manfaat Perbadanan itu dan penggantinya.

**Seksyen 3** menamakan Perbadanan itu — dalam teks Akta disebut "Petroleum Nasional Berhad atau ringkasnya PETRONAS" (nama pendaftaran rasminya ialah Petroliam Nasional Berhad) — dan meletakkannya "tertakluk kepada kawalan dan arahan Perdana Menteri", yang boleh dari semasa ke semasa mengeluarkan apa-apa arahan yang difikirkannya patut.

Ini bermakna Petronas melapor bukan kepada sesebuah kementerian, tetapi terus kepada Perdana Menteri sendiri.

Dua peruntukan lain penting untuk memahami perdebatan hasil:

- **Seksyen 4** menyatakan bahawa sebagai balasan bagi hak milik dan hak yang diberikan, Perbadanan hendaklah membuat kepada Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan mana-mana Negeri berkenaan "apa-apa bayaran tunai sebagaimana yang dipersetujui antara pihak-pihak berkenaan". Perhatikan: Akta tidak menetapkan angka tetap — kadar royalti 5% yang terkenal itu datang daripada perjanjian tambahan yang ditandatangani sekitar 1975-76, bukan daripada Akta itu sendiri.
- **Seksyen 6** melarang sesiapa selain Petronas menjalankan perniagaan memproses, menapis atau membuat produk petrokimia daripada petroleum, kecuali dengan kebenaran Perdana Menteri. Inilah asas kawalan Petronas ke atas aktiviti hiliran.

## Siapa yang memiliki dan mengawal Petronas?

Petronas dimiliki **sepenuhnya oleh Kerajaan Persekutuan Malaysia**. Ia adalah sebuah syarikat berhad (nombor pendaftaran 20076-K) tetapi **bukan syarikat tersenarai** — anda tidak boleh membeli saham Petronas di Bursa Malaysia.

Perbezaan ini kerap mengelirukan orang ramai. Yang tersenarai di bursa ialah beberapa *anak syarikat* Petronas, bukan syarikat induk itu sendiri.

| Ciri | Petronas (induk) | Anak syarikat tersenarai |
| --- | --- | --- |
| Pemilikan | 100% Kerajaan Persekutuan | Petronas pemegang saham mengawal, selebihnya awam |
| Tersenarai di Bursa? | Tidak | Ya (cth. PETRONAS Chemicals, PETRONAS Gas, PETRONAS Dagangan, MISC) |
| Melapor kepada | Perdana Menteri (Seksyen 3, Akta 144) | Lembaga pengarah + Bursa/SC |
| Sumber kuasa | Akta Kemajuan Petroleum 1974 | Akta Syarikat + peraturan pasaran modal |

Sebagai salah satu syarikat terbesar Asia, Petronas secara konsisten tersenarai dalam **Fortune Global 500**, dan sering menjadi satu-satunya syarikat Malaysia dalam senarai berprestij itu.

## Bagaimana struktur korporat Petronas disusun?

Petronas ialah sebuah kumpulan bersepadu yang meliputi keseluruhan rantaian nilai minyak dan gas — dari telaga ke stesen minyak. Ia biasanya difahami dalam beberapa segmen utama.

**Huluan (upstream) dan fungsi kawal selia.** Bahagian ini meneroka dan mengeluarkan minyak dan gas. Uniknya, Petronas bukan sekadar pemain — ia juga *pengawal selia*. Menerusi **Malaysia Petroleum Management (MPM)**, Petronas menguruskan sumber petroleum negara sepanjang kitaran hayat projek huluan dan mengeluarkan kontrak perkongsian petroleum yang menetapkan hak dan tanggungjawab kontraktor. Peranan berganda "pemain sekali gus pengadil" inilah antara punca ketegangan dengan negeri-negeri.

**Gas dan Tenaga Baharu.** Petronas mengeluarkan, mencairkan dan mengeksport gas asli cecair (LNG), termasuk kompleks LNG di Bintulu, Sarawak. Kedudukan Sarawak sebagai pusat pengeluaran dan eksport LNG utama Petronas menjadikan negeri itu sebahagian penting daripada perniagaan gas kumpulan — sebahagian sebab mengapa pertikaian dengan negeri itu begitu tinggi taruhannya.

**Hiliran (downstream), petrokimia dan pelayaran.** Segmen ini menapis, memasar dan mengangkut produk. Di sinilah letaknya beberapa anak syarikat tersenarai Petronas.

| Anak syarikat | Bidang teras |
| --- | --- |
| PETRONAS Chemicals Group (PCG) | Pengeluar kimia bersepadu — olefin, polimer, baja, metanol, kimia khusus |
| PETRONAS Gas Berhad (PGB) | Memiliki dan mengendali rangkaian pemprosesan, penghantaran dan penyahgasan gas |
| PETRONAS Dagangan Berhad (PDB) | Runcit dan pemasaran produk petroleum hiliran (stesen minyak, produk) |
| MISC Berhad | Logistik dan maritim — pengangkutan LNG, kapal tangki, perkhidmatan teknikal |

Setiap satunya tersenarai secara berasingan di Bursa Malaysia dengan Petronas kekal sebagai pemegang saham mengawal. Menara Berkembar Petronas di Kuala Lumpur — ibu pejabat kumpulan — kekal antara mercu tanda paling ikonik negara.

## Berapa besar peranan fiskal Petronas?

Petronas bukan sekadar syarikat — ia tunjang kewangan negara. Bagi banyak tahun, dividen dan cukai daripada Petronas menyumbang sebahagian besar hasil Kerajaan Persekutuan.

Angka kewangan bagi tahun kewangan 2024 memberi gambaran skalanya (sila sahkan angka tepat terhadap Keputusan Kewangan Kumpulan PETRONAS FY2024 yang diumumkan 5 Februari 2025):

- **Hasil:** sekitar RM320 bilion (turun kira-kira 7% daripada RM343.6 bilion pada 2023)
- **Untung bersih:** sekitar RM55.1 bilion (turun daripada RM80.7 bilion pada 2023, ekoran harga jualan purata yang lebih rendah)
- **Dividen kepada kerajaan:** komitmen RM32 bilion untuk tahun 2025 (kenyataan Menteri Kewangan, Februari 2025); jumlah tahun-tahun berikutnya dinyatakan bergantung pada prestasi kewangan Petronas dan keadaan pasaran minyak

Dividen dan cukai daripada Petronas secara konsisten menyumbang sebahagian besar hasil Kerajaan Persekutuan — hakikat yang menjelaskan mengapa mana-mana ancaman kepada aliran hasil ini menimbulkan kebimbangan di peringkat kabinet.

Namun kebergantungan ini berpotensi dua mata. Apabila harga minyak jatuh, hasil kerajaan turut terjejas; dan apabila negeri-negeri menuntut bahagian lebih besar, ia terus mengurangkan jumlah yang sampai ke perbendaharaan persekutuan. Ketegangan inilah yang membawa kita kepada pertikaian.

## Mengapa timbul pertikaian hasil petroleum persekutuan-negeri?

Punca setiap pertikaian ialah satu percanggahan asas: **Akta Kemajuan Petroleum 1974 memberikan Petronas (dan menerusinya, Kerajaan Persekutuan) hak eksklusif ke atas semua petroleum — tetapi beberapa negeri berpegang bahawa sumber di wilayah mereka sepatutnya membawa lebih banyak kawalan dan hasil kepada mereka.**

Bagi Sarawak dan Sabah, hujah itu bersandar pada **Perjanjian Malaysia 1963 (MA63)** dan ordinan negeri yang wujud sebelum pembentukan Malaysia. Bagi negeri Semenanjung seperti Kelantan dan Terengganu, tuntutan berkisar pada perjanjian royalti 1975 dan soalan sama ada telaga berkenaan terletak dalam perairan negeri.

Isu ini sensitif dari segi perlembagaan kerana ia menyentuh keseimbangan kuasa antara persekutuan dan negeri — teras susunan persekutuan Malaysia. Panduan ini menyampaikan pendirian setiap pihak tanpa memihak.

## Apakah tuntutan Sarawak dan isu PETROS?

Pertikaian paling hangat kini melibatkan Sarawak. Negeri itu menubuhkan syarikat minyak dan gasnya sendiri, **Petroleum Sarawak Berhad (PETROS)**, pada 2017, dan sejak itu berusaha mengembalikan kawalan ke atas sektor petroleumnya.

**Pendirian Sarawak.** Sarawak berhujah bahawa bidang kuasanya ke atas minyak dan gas berakar pada undang-undang yang wujud sebelum Malaysia — terutamanya **Ordinan Perlombongan Minyak 1958** — dan dilindungi oleh MA63. Berdasarkan **Ordinan Pengagihan Gas 2016 (DGO)**, Sarawak mahu PETROS menjadi **penyatu gas (gas aggregator) tunggal** di negeri itu, iaitu satu-satunya entiti yang membeli dan mengagihkan gas dalam Sarawak.

**Pendirian Petronas.** Petronas berpegang pada hak eksklusif nasionalnya di bawah Akta 1974 dan memberi amaran bahawa ia tidak boleh mengubah secara unilateral kontrak eksport LNG jangka panjang dengan pembeli luar negara tanpa memungkiri perjanjian. Petronas juga mempertahankan peranannya sebagai pengawal selia tunggal huluan negara.

**Perkembangan.** Kerajaan negeri Sarawak melantik PETROS sebagai penyatu gas negeri itu. Setakat Mei 2025, Petronas dan PETROS masih dalam rundingan langsung tanpa tarikh akhir yang muktamad, dengan kerajaan persekutuan dan Sarawak dilaporkan bersedia campur tangan sekiranya rundingan tergendala. Dalam satu kenyataan pada Februari 2025, Perdana Menteri menyebut PETROS akan dijamin bekalan gas asli sehingga **1.2 bilion kaki padu sehari** untuk keperluan domestik negeri itu, meningkat daripada **450 juta kaki padu sehari**. Antara isu yang belum selesai ialah nasib kontrak eksport LNG jangka panjang Petronas dan tadbir urus rantaian nilai gas.

Yang menjadi taruhan besar: penganalisis menganggarkan Sarawak boleh memperoleh sehingga **RM20 bilion setahun** jika tuntutannya dipenuhi sepenuhnya — sebahagian besarnya dengan mengorbankan hasil Petronas dan dividen persekutuan. Angka ini ialah anggaran penganalisis dan harus disahkan.

## Bagaimana kes Kelantan dan Terengganu berbeza?

Negeri Semenanjung menghadapi soalan undang-undang yang berbeza daripada Sarawak. Di sini isunya bukan MA63, tetapi **geografi dan royalti**.

Pada 1975, Petronas menandatangani perjanjian dengan kesemua negeri yang menjanjikan royalti tahunan **5%** ke atas petroleum yang ditemui dan dijual. Persoalannya: adakah telaga tertentu terletak dalam "perairan negeri"?

**Terengganu.** Terengganu menerima bayaran royalti selama bertahun-tahun. Namun sekitar tahun 2000, kerajaan persekutuan mengarahkan Petronas menghentikan bayaran terus dan menggantikannya dengan **"wang ehsan"** yang diuruskan persekutuan — satu langkah yang berlaku ketika negeri itu ditadbir pembangkang. Bayaran royalti kemudiannya dipulihkan sekitar 2009. Menurut laporan Free Malaysia Today, Terengganu menerima **RM22.4 bilion** daripada bayaran royalti antara 2008 hingga Ogos 2020.

**Kelantan.** Kelantan turut menuntut royalti 5% berdasarkan perjanjian 1975 yang sama, tetapi ditolak atas alasan bahawa telaga berkaitan terletak jauh di luar pesisir — melangkaui had **tiga batu nautika** yang, di bawah dasar persekutuan, meletakkan perairan itu di bawah kawalan persekutuan. Kelantan menyaman Petronas pada 2010; kes itu digugurkan pada 2019 selepas hampir sembilan tahun. Sebagai ganti royalti, Kelantan menerima bayaran ehsan yang jauh lebih kecil.

Perbandingan antara Terengganu dan Kelantan inilah yang sering ditimbulkan pengkritik sebagai "standard berganda" — walaupun kerajaan persekutuan berhujah bahawa kedudukan geografi telaga dan terma perjanjian setiap negeri berbeza.

| Negeri | Asas tuntutan | Instrumen utama | Status ringkas |
| --- | --- | --- | --- |
| Sarawak | Bidang kuasa negeri pra-Malaysia; penyatu gas | MA63, Ordinan Perlombongan Minyak 1958, DGO 2016 | Rundingan berterusan (Mei 2025); PETROS dilantik penyatu gas negeri |
| Terengganu | Royalti 5% perjanjian 1975 | Perjanjian pembahagian hasil 1975 | Menerima royalti; pernah ditukar "wang ehsan" (~2000), dipulihkan (~2009) |
| Kelantan | Royalti 5% perjanjian 1975 | Perjanjian 1975; isu had 3 batu nautika | Saman 2010 digugurkan 2019; terima wang ehsan |

## Bagaimana menilai tuntutan hasil petroleum secara adil?

Untuk memahami sebarang pertikaian Petronas-negeri tanpa terjebak dalam retorik politik, tanyakan soalan berikut mengikut urutan:

1. **Apakah instrumen undang-undang yang dipegang setiap pihak?** Persekutuan hampir selalu bersandar pada Akta 1974 (Seksyen 2). Negeri mungkin bersandar pada MA63, ordinan pra-Malaysia, atau perjanjian royalti 1975. Kenal pasti dokumennya dahulu.
2. **Di mana petroleum itu secara fizikal?** Perairan dalam had tiga batu nautika negeri diperlakukan berbeza daripada luar pesisir dalam. Geografi selalunya menentukan hasil undang-undang.
3. **Adakah tuntutan itu mengenai hak milik, kawalan operasi, atau hasil?** Ketiga-tiganya berbeza. Sarawak menuntut kawalan operasi (penyatu gas); Kelantan menuntut hasil (royalti). Jangan campur adukkan.
4. **Apakah kesan hiliran ke atas kontrak sedia ada?** Kontrak eksport LNG jangka panjang dan dividen persekutuan tidak boleh diubah dalam sekelip mata; sebarang penyelesaian mesti mengambil kira komitmen ini.
5. **Adakah penyelesaian melalui rundingan politik atau keputusan mahkamah?** Kebanyakan kes berakhir dengan kompromi politik (seperti rundingan Petronas-PETROS yang sedang berjalan) berbanding penghakiman muktamad.

## Apakah salah faham yang biasa tentang Petronas?

- **"Petronas ialah jabatan kerajaan."** Salah. Ia syarikat berhad yang dimiliki kerajaan, melapor kepada Perdana Menteri, bukan sebuah kementerian atau jabatan awam.
- **"Anda boleh membeli saham Petronas."** Tidak. Syarikat induk tidak tersenarai; hanya anak syarikat seperti PETRONAS Chemicals, PETRONAS Gas, PETRONAS Dagangan dan MISC yang tersenarai.
- **"Akta 1974 menetapkan royalti 5% untuk negeri."** Tidak tepat. Seksyen 4 hanya menyebut "bayaran tunai yang dipersetujui"; kadar 5% datang daripada perjanjian tambahan berasingan pada 1975-76.
- **"Sarawak menuntut memiliki minyaknya sepenuhnya."** Terlalu ringkas. Tuntutan teras semasa ialah menjadi *penyatu gas* dan mendapat kawalan kawal selia hiliran menerusi DGO 2016 — bukan pemansuhan terus Akta 1974.
- **"Kelantan tidak dibayar apa-apa langsung."** Salah. Kelantan menerima bayaran ehsan, cuma jauh lebih kecil dan bukan royalti penuh 5% seperti yang dituntut.

## Apa seterusnya

Jika anda ingin mendalami topik ini, mulakan dengan membaca teks **Akta Kemajuan Petroleum 1974** secara langsung — khususnya Seksyen 2, 3, 4 dan 6 — kerana hampir setiap perdebatan berpusar pada perkataan tepat di dalamnya. Susuli dengan **Perjanjian Malaysia 1963** untuk memahami asas tuntutan Sarawak dan Sabah.

Untuk memantau perkembangan pertikaian Petronas-PETROS, ikuti laporan kewangan tahunan Petronas dan kenyataan rasmi kerajaan negeri Sarawak, serta pemfailan mahkamah yang berkaitan. Bagi memahami peranan fiskal Petronas, Laporan Bersepadu (Integrated Report) tahunan syarikat dan dokumen Belanjawan Persekutuan ialah sumber utama.

Artikel berkaitan yang dirancang untuk NegaraKu.md: penjelasan penuh **Akta Kemajuan Petroleum 1974**, **Perjanjian Malaysia 1963 (MA63)**, dan profil **PETROS** — untuk melengkapkan gambaran perlembagaan dan komersial di sebalik minyak dan gas Malaysia.

> Nota: Ini ialah draf yang dibantu AI dan belum melalui semakan pakar manusia. Setiap angka penting dirujuk kepada sumber rasmi yang disenaraikan; item dalam `verificationNeeded` masih perlu disahkan manusia. Sila sahkan butiran undang-undang dan kewangan terkini dengan sumber asal sebelum bergantung padanya untuk keputusan.

## Sources

- Petroleum Development Act 1974 (Act 144) — https://lom.agc.gov.my/ilims/upload/portal/akta/LOM/EN/Act%20144%20-%20Petroleum%20Development%20Act%201974.pdf (Attorney General's Chambers of Malaysia)
- About Us — PETRONAS Global (registration no. 20076-K) — https://www.petronas.com/about-us (PETRONAS)
- PETRONAS Group Financial Results (FY2024, announced 5 February 2025) — https://www.petronas.com/investor-relations/financial-results (PETRONAS)
- Petronas committed to maintaining dividend payment of RM32 bln this year — https://www.mof.gov.my/portal/en/news/press-citations/petronas-committed-to-maintaining-dividend-payment-of-rm32-bln-this-year-amir-hamzah (Ministry of Finance Malaysia)
- The Petronas-Petros commercial deal: where we're at, what's at stake — https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2025/05/14/the-petronas-petros-commercial-deal-where-were-at-whats-at-stake (Free Malaysia Today)
- Petronas-Petros Dispute: Finding a Way Out — https://fulcrum.sg/petronas-petros-dispute-finding-a-way-out/ (FULCRUM (ISEAS – Yusof Ishak Institute))
- What the Kelantan oil royalty issue is all about — https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/01/17/what-the-kelantan-oil-royalty-issue-is-all-about (Free Malaysia Today)
- Malaysia Petroleum Management — Regulatory Overview — https://www.petronas.com/mpm/regulatory/overview (PETRONAS)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0