Lembaga Tabung Haji: Dana Haji dan Pelabur Institusi

Bagi kebanyakan penyimpannya, Tabung Haji ialah akaun tempat wang dikumpul untuk ke Makkah. Tetapi di sebalik kaunter simpanan itu, Lembaga Tabung Haji juga menggerakkan puluhan bilion ringgit merentasi ladang, hartanah, ekuiti dan instrumen kewangan Islam — menjadikannya sebuah pelabur institusi berskala besar di Malaysia. Nota ini menumpukan sisi kewangan dan korporat itu, bukan urusan ibadah haji.

Apakah dua peranan Tabung Haji?

Portal rasmi kerajaan menggambarkan Tabung Haji (TH) sebagai institusi kewangan Islam milik penuh kerajaan yang bertindak sebagai “pengurus simpanan, pelaburan, dan operasi haji” bagi rakyat Malaysia. Ia ditubuhkan pada 1963 sebagai Perbadanan Wang Simpanan Bakal-Bakal Haji, dan hari ini beroperasi di bawah Akta Tabung Haji 1995 (Akta 535).

Dua fungsi pertama — menyimpan dan melabur — membentuk peranan kewangannya. Pendeposit meletakkan simpanan; TH melaburkan kumpulan dana itu mengikut prinsip Syariah, lalu mengembalikan sebahagian pulangan sebagai agihan keuntungan (hibah). Fungsi ketiga, operasi haji, terletak di luar skop nota ini.

Kementerian Kewangan menegaskan bahawa TH kekal sebagai badan berkanun di bawah Akta Tabung Haji 1995, dan simpanan pendeposit dijamin kerajaan di bawah akta tersebut.

Bagaimana Tabung Haji menjana pulangan untuk pendeposit?

TH melabur dana pendeposit merentas pelbagai kelas aset — ekuiti tersenarai, hartanah, ladang dan instrumen kewangan Islam — dengan syarat setiap pelaburan mesti patuh Syariah. Pulangan bersih, selepas ditolak zakat, kos operasi dan kos berkaitan haji, diagihkan kepada pendeposit sebagai agihan keuntungan tahunan.

Kadar dan jumlah agihan diumumkan secara rasmi setiap tahun. Jadual di bawah merangkumkan dua tahun kewangan terkini seperti yang diumumkan TH:

Perkara	TK 2024	TK 2025
Kadar agihan keuntungan	3.25%	3.50%
Jumlah agihan	RM2.92 bilion	RM3.22 bilion
Bilangan pendeposit	9.54 juta	9.7 juta
Jumlah aset	RM95.06 bilion	RM98.58 bilion
Tarikh pengumuman	21 Mac 2025	18 Mac 2026

Bagi tahun kewangan 2024, TH menyatakan pulangan pelaburan sebanyak 5.08% (sebelum zakat, bantuan kewangan haji dan kos operasi), dan zakat pada kadar 2.5775% berjumlah RM99.35 juta telah dilunaskan. Bagi tahun kewangan 2025, TH melaporkan pendapatan pelaburan RM4.64 bilion dan menyifatkan prestasi itu sebagai yang terbaik dalam lapan tahun.

Apakah kedudukan Tabung Haji sebagai pelabur institusi?

Selain simpanan haji, TH ialah sebuah entiti pelaburan milik kerajaan Persekutuan dan sering dikategorikan bersama syarikat pelaburan berkaitan kerajaan (Government-Linked Investment Companies, GLIC). Kepentingannya menjangkau beberapa syarikat, khususnya dalam sektor kewangan Islam.

Antara pegangan yang biasa dikaitkan dengannya:

• Bank Islam Malaysia — TH secara sejarah dikaitkan sebagai pemegang kepentingan dalam kumpulan perbankan Islam ini. (Struktur pemegangan berubah selepas penstrukturan semula kumpulan BIMB pada 2023; status dan peratusan semasa perlu dirujuk kepada penyata kewangan rasmi.)
• Syarikat Takaful Malaysia Keluarga — dalam sektor perlindungan takaful.
• Pegangan lain merentas hartanah, ladang dan ekuiti tersenarai sebagai sebahagian portfolio pelaburannya.

Skala TH menjadikannya penting dari segi sistem. Dalam satu kenyataan bertarikh 22 Julai 2021, Kementerian Kewangan menyebut simpanan TH ketika itu mencecah kira-kira RM82 bilion — bersamaan lebih kurang 10% daripada jumlah deposit sistem perbankan Islam negara — sekali gus menjadikan kestabilannya berkait rapat dengan sistem kewangan yang lebih luas.

Butiran pengelasan GLIC dan senarai penuh pegangan strategik masih memerlukan pengesahan terhadap sumber rasmi (lihat medan verificationNeeded).

Mengapa penstrukturan semula 2018-2019 penting difahami?

Antara 2014 dan 2018, kedudukan kewangan TH menjadi tumpuan perhatian umum apabila jurang antara aset dan liabilitinya melebar. Menurut kenyataan korporat TH sendiri, jurang ini mencecah kira-kira RM10 bilion menjelang 2018, dan jika tidak ditangani sebelum akhir tahun itu, TH tidak dapat memenuhi syarat di bawah Akta Tabung Haji untuk mengisytiharkan agihan keuntungan.

Sebagai tindak balas, kerajaan melaksanakan pelan pemulihan: aset yang berprestasi rendah dipindahkan kepada syarikat tujuan khas (SPV) milik kerajaan, Urusharta Jamaah Sdn Bhd (UJSB), manakala Bank Negara Malaysia diberi peranan pengawasan sementara. TH kemudian menyatakan kedudukannya kini “lebih kukuh”, dengan asetnya melebihi liabiliti dan kadar agihan meningkat daripada 1.25% pada 2018 kepada 3.50% pada 2025.

Terdapat pandangan berbeza tentang episod ini. Pihak yang mempertahankan pemulihan menekankan ia melindungi simpanan pendeposit dan memulihkan kesolvenan. Pihak yang mengkritik pula mempersoalkan keputusan pelaburan dan tadbir urus pada tahun-tahun sebelumnya. Nota ini tidak menilai antara kedua-dua pandangan itu.

Apakah yang dikatakan tentang tadbir urusnya?

Isu tadbir urus TH bagi tempoh kira-kira 2014 hingga 2020 kemudiannya disiasat oleh sebuah Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI), yang dilantik pada 20 Januari 2022. Laporan penuh suruhanjaya itu diterbitkan oleh JAKIM pada 29 Julai 2026, selepas dikelaskan semula sebagai dokumen terbuka di bawah Akta Rahsia Rasmi 1972.

Oleh sebab laporan itu menyentuh isu sensitif dan pelbagai pihak berkepentingan, pembaca digalakkan merujuk teks rasmi laporan dan kenyataan berkaitan secara langsung, dan bukan bergantung pada ringkasan pihak ketiga. Sebagai draf AI yang belum disemak, nota ini hanya mencatatkan fakta asas — bila suruhanjaya dilantik dan bila laporannya diterbitkan — tanpa membuat rumusan lanjut.

Apa seterusnya

Draf ini menumpukan fungsi kewangan dan korporat TH: simpanan, pelaburan dan kedudukannya sebagai pelabur institusi. Ia sengaja menangguhkan pengurusan ibadah haji itu sendiri — kuota, kos pakej dan proses pendaftaran — kepada nota berasingan. Untuk angka terkini, rujuk laporan tahunan dan penyata kewangan rasmi TH, kerana kadar agihan dan nilai aset berubah setiap tahun. Draf ini memerlukan semakan manusia sebelum diterbitkan, khususnya bagi bahagian tadbir urus dan penstrukturan semula yang bersifat sensitif.