Syarikat Berkaitan Kerajaan dan Syarikat Pelaburan Kerajaan (GLC & GLIC) di Malaysia

Buka portfolio mana-mana dana indeks Bursa Malaysia, dan tangan kerajaan Persekutuan hampir pasti ada di dalamnya. Bank terbesar negara, syarikat utiliti, telekomunikasi, syarikat penerbangan dan konglomerat perladangan — kesemuanya berkongsi satu pemilik akhir yang sama: rakyat Malaysia, melalui segelintir institusi pelaburan negara. Struktur inilah yang menjadikan Malaysia salah sebuah ekonomi paling banyak dipengaruhi negara di Asia Tenggara, dan ia diringkaskan dalam dua singkatan yang sering dikelirukan: GLC dan GLIC.

Artikel ini menjelaskan apa sebenarnya kedua-dua istilah itu, memperkenalkan enam GLIC induk, dan menyusuri tiga gelombang reformasi besar yang membentuk cara kerajaan memiliki dan menguruskan syarikat sejak 2004.

Apakah beza antara GLC dan GLIC?

Ini soalan paling asas, dan paling kerap disalahfaham. Kedua-duanya bukan perkara yang sama.

GLIC (Government-Linked Investment Company / Syarikat Pelaburan Kerajaan) ialah institusi pemilik. Menurut takrif rasmi Jawatankuasa Putrajaya untuk Prestasi Tinggi GLC (PCG), GLIC ialah “syarikat pelaburan berkaitan Kerajaan Persekutuan yang memperuntukkan sebahagian atau kesemua dananya kepada pelaburan GLC.” Ia menyimpan wang — simpanan persaraan, dana amanah negara, kumpulan wang tentera — dan menyalurkannya ke dalam saham serta aset.

GLC (Government-Linked Company / Syarikat Berkaitan Kerajaan) ialah syarikat operasi. PCG mentakrifkannya sebagai “syarikat yang mempunyai objektif komersil utama dan yang Kerajaan Malaysia mempunyai kepentingan mengawal secara langsung.” Ini termasuk bank, syarikat penerbangan, syarikat pos, syarikat utiliti dan sebagainya.

Bezanya boleh diringkaskan begini: GLIC memiliki, GLC beroperasi. Sebuah GLIC seperti Khazanah tidak menerbangkan pesawat atau menjana elektrik — ia memegang saham dalam syarikat yang melakukannya.

Yang menarik, “kepentingan mengawal” tidak semestinya bermaksud memiliki majoriti saham. PCG menjelaskan bahawa ia merujuk kepada “keupayaan Kerajaan (bukan sekadar peratusan pemilikan) untuk melantik ahli Lembaga Pengarah, pengurusan kanan, dan/atau membuat keputusan besar” — seperti pemberian kontrak, strategi, penstrukturan semula dan pengambilalihan — sama ada secara langsung atau melalui GLIC. Kawalan di sini bermaksud pengaruh, bukan semata-mata nombor.

Siapakah enam GLIC induk Malaysia?

Hari ini, enam GLIC induk lazim dirujuk sebagai tulang belakang pemilikan negara. Masing-masing mempunyai mandat, penerima manfaat dan keutamaan yang berbeza.

GLIC	Sifat institusi	Penerima manfaat utama	Fokus di bawah GEAR-uP
Khazanah Nasional	Dana kekayaan negara strategik	Rakyat Malaysia (dana negara)	Ekosistem separa konduktor, modal teroka, peralihan tenaga, pendigitalan
KWSP	Dana simpanan persaraan	Ahli berdaftar (pekerja)	Penjagaan kesihatan mampan, reformasi pencen, jaminan pendapatan hari tua
PNB	Pengurus dana amanah saham	Pemegang unit (terutama Bumiputera)	Pemodenan industri, taman perindustrian, automasi, pemerkasaan Bumiputera
KWAP	Dana pencen sektor awam	Penjawat awam bersara	Pasaran persendirian, modal teroka, firma peringkat pertumbuhan
LTAT	Kumpulan wang tentera	Anggota Angkatan Tentera	Pengeluaran biofarmaseutikal, peralihan kerjaya veteran
Tabung Haji	Institusi kewangan Islam	Pendeposit (jemaah haji)	Instrumen kewangan Islam, impak sosial mampan

Secara gabungan, keenam-enam GLIC ini menguruskan aset bernilai melebihi RM1.8 trilion — angka yang menurut Kementerian Kewangan lebih kurang menyamai keseluruhan Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) nominal Malaysia. KWSP ialah yang terbesar dalam kalangan mereka.

Perlu diberi perhatian bahawa senarai ini berubah mengikut rangka kerja. Program Transformasi GLC asal hanya mengiktiraf lima GLIC — KWSP, Khazanah, LTAT, Tabung Haji dan PNB — dan tidak memasukkan KWAP. Rangka kerja PERKUKUH 2021 pula mengelompokkan lapan entiti, membahagikannya kepada empat dana kekayaan negara (Khazanah, KWAP, Kumpulan Wang Amanah Negara/KWAN, dan Menteri Kewangan Diperbadankan/MoF Inc) serta empat pelabur institusi (KWSP, PNB, Tabung Haji, LTAT). Jadi apabila seseorang menyebut “GLIC”, semak rangka kerja yang dirujuknya.

Mengapa kerajaan memiliki begitu banyak syarikat besar?

Untuk memahami kenapa satu perempat Bursa Malaysia berada di tangan negara, kita perlu kembali ke akar sejarah.

Selepas merdeka, dan lebih ketara selepas rusuhan 1969 dan pelancaran Dasar Ekonomi Baru, kerajaan mengambil peranan aktif dalam ekonomi. Matlamatnya berlapis: menyusun semula masyarakat supaya identiti ekonomi tidak terikat dengan kaum, memupuk syarikat tempatan berskala besar yang mampu bersaing, dan mewujudkan pemilikan ekuiti Bumiputera melalui institusi seperti PNB. Pada masa yang sama, kumpulan wang seperti KWSP dan LTAT terkumpul menjadi lautan modal yang perlu dilaburkan di suatu tempat — dan tempat itu selalunya syarikat tempatan terbesar.

Hasilnya, menjelang pertengahan 2000-an, GLC menjadi tunjang ekonomi korporat. Menurut data PCG, pada 2005 GLC menggaji kira-kira 5% tenaga kerja negara, mewakili sekitar 36% permodalan pasaran Bursa Malaysia, dan hampir 54% daripada indeks penanda aras Komposit Kuala Lumpur ketika itu. Dengan kata lain, prestasi GLC hampir menentukan prestasi pasaran saham keseluruhan.

Tetapi saiz membawa masalah. Menjelang awal 2000-an, banyak GLC dilihat lembap, kurang cekap dan terbeban tadbir urus lemah. Inilah yang mencetuskan gelombang reformasi pertama.

Gelombang pertama: Program Transformasi GLC (2004–2015)

Dilancarkan pada 14 Mei 2004, Program Transformasi GLC (GLCTP) ialah usaha sedekad untuk menjadikan GLC entiti berprestasi tinggi yang mampu menjadi juara serantau.

Ia dipandu oleh Jawatankuasa Putrajaya untuk Prestasi Tinggi GLC (PCG), yang dipengerusikan oleh Perdana Menteri, dengan Khazanah bertindak sebagai Sekretariat. Tan Sri Azman Mokhtar — Pengarah Urusan Khazanah ketika itu dan ahli Sekretariat PCG — memainkan peranan penting dalam pelaksanaannya.

Program ini terkenal dengan siri manual bersampul warna yang menetapkan piawaian amalan terbaik — antaranya “Buku Hijau” mengenai keberkesanan Lembaga Pengarah dan “Buku Perak” mengenai penciptaan nilai — serta penggunaan Petunjuk Prestasi Utama (KPI) dan aku janji ketua pegawai eksekutif. Kemajuan dijejaki terutamanya melalui prestasi 20 GLC terbesar, dikenali sebagai G20.

Selepas sedekad, program ini berakhir pada 28 Julai 2015, dan GLC “bergraduasi” pada majlis rasmi yang disempurnakan oleh Perdana Menteri Najib Razak — yang juga mempengerusikan PCG — pada 7 Ogos 2015. Angka pencapaian G20 sepanjang 2004–2015, seperti dilaporkan Khazanah, memberi gambaran skala transformasi:

• Permodalan pasaran meningkat hampir tiga kali ganda daripada RM134 bilion (14 Mei 2004) kepada RM386 bilion (28 Julai 2015), dan pernah memuncak pada RM431 bilion (7 April 2015).
• Pulangan Pemegang Saham Keseluruhan purata 11.1% setahun.
• Keuntungan bersih mencecah RM26.2 bilion pada TK2014, dengan kadar pertumbuhan tahunan terkompaun (CAGR) 10.2% bagi TK2004–2014.
• Pelaburan domestik berjumlah RM153.9 bilion, dividen RM108.6 bilion dan cukai RM62.7 bilion disumbang.
• Menjelang 2014, G20 menggaji 225,050 rakyat Malaysia.

Pencapaian ini nyata, tetapi ia tidak mengubah realiti asas: kerajaan masih memiliki sebahagian besar ekonomi. Persoalan seterusnya bukan lagi “bagaimana menjadikan GLC lebih baik” tetapi “apakah peranan negara sepatutnya.”

Gelombang kedua: PERKUKUH (2021)

Enam tahun selepas graduasi, tumpuan beralih daripada GLC operasi kepada GLIC pemilik. Pada 12 Ogos 2021, Perdana Menteri Muhyiddin Yassin melancarkan PERKUKUH — nama penuhnya Perkukuh Pelaburan Rakyat — sebuah program reformasi yang memberi tumpuan kepada institusi pelaburan itu sendiri.

PERKUKUH mengelompokkan lapan GLIC dan memperkenalkan 20 inisiatif utama. Menurut The Edge Malaysia, matlamatnya termasuk mencapai mandat yang lebih jelas bagi setiap GLIC, lebih banyak pelaburan dalam bidang pemangkin dan pembangunan, peningkatan penyertaan sektor swasta, serta memperkemas peranan kerajaan.

Skala yang dilaporkan menggambarkan betapa terpusatnya modal negara pada ketika itu: gabungan aset diurus lapan GLIC bernilai kira-kira RM1.7 trilion, mereka menggaji lebih 500,000 individu, dan secara kolektif mewakili kira-kira satu perempat permodalan pasaran Bursa Malaysia. Pelaksanaan disasar selesai menjelang 2024 — yang secara semula jadi menyediakan asas kepada gelombang ketiga.

Gelombang ketiga: GEAR-uP (2024 dan seterusnya)

Gelombang terkini mengubah soalan sekali lagi: bukan sahaja “bagaimana mentadbir GLIC” tetapi “bagaimana menggerakkan modal mereka untuk membina ekonomi akan datang.”

Dilancarkan pada Ogos 2024 di bawah pimpinan Kementerian Kewangan dan dipandu rangka kerja Ekonomi MADANI, GEAR-uP (Government-linked Enterprises Activation and Reform Programme) menyelaraskan enam GLIC menyelaraskan pelaburan mereka. Komitmen tunjangnya: RM120 bilion pelaburan langsung domestik dalam tempoh lima tahun, di samping kira-kira RM440 bilion pelaburan pasaran awam berterusan di bawah program pelaburan “steady state” mereka.

Idea utamanya ialah penyelarasan — setiap GLIC memainkan peranan pada peringkat berbeza dalam kitaran hayat ekonomi. Menurut KWAP, tiga institusi peneraju meliputi peringkat berlainan pembangunan: Khazanah membina ekosistem inovasi dan keupayaan teknologi frontier; KWAP mendalamkan infrastruktur pasaran persendirian bagi syarikat peringkat pertumbuhan; dan PNB membangunkan perusahaan Bumiputera sehingga ke kematangan pasaran awam. Beberapa peruntukan khusus yang diumumkan termasuk Dana Impak Khazanah (RM6 bilion, 2024–2028), Dana Perintis KWAP (sehingga RM500 juta bagi syarikat pemula peringkat awal), dan Dana Iklim+ KWAP (RM2 bilion, 2026–2030).

GEAR-uP juga mengaitkan matlamat kewangan dengan matlamat sosial. Ia menetapkan gaji sara hidup RM3,100 sebulan bagi pekerja tetap warga Malaysia merentas GLIC dan GLC yang terlibat.

Kad laporan kemajuan setakat 30 Jun 2025 menunjukkan pelaksanaan sedang berjalan:

• Enam GLIC telah mengikat ikrar RM25 bilion, dan setakat tarikh laporan RM22 bilion pelaburan langsung domestik (kira-kira 88% daripada ikrar itu) telah dikenal pasti — sebahagian daripada sasaran keseluruhan RM120 bilion lima tahun. Daripada jumlah yang dikenal pasti itu, RM11 bilion telah pun digerakkan.
• Komitmen gaji sara hidup RM3,100 diperoleh untuk 153,000 pekerja merentas 34 GLIC dan GLC.
• RM800 juta disalurkan ke ekosistem separa konduktor dan RM200 juta dalam biasiswa.
• Kira-kira 8,000 belia B40 disokong melalui program penempatan kerja, dengan lebih 700,000 rakyat Malaysia menerima manfaat pelaburan komuniti.

GLC lawan GLIC: rangka kerja keputusan pantas

Apabila anda terjumpa sesebuah entiti dan tertanya-tanya kategorinya, tanya soalan-soalan ini mengikut urutan:

1. Adakah tugas utamanya menyimpan dan melaburkan wang, atau menjalankan perniagaan operasi? Jika ia memegang portfolio dan menyalurkan dana, ia GLIC. Jika ia menjual produk atau perkhidmatan, ia GLC.
2. Siapa penerima manfaat akhirnya? GLIC melapor kepada pendeposit, pemegang unit, ahli pencen atau dana negara. GLC melapor kepada pemegang sahamnya — yang selalunya ialah GLIC.
3. Adakah kerajaan mengawal keputusan besar? Jika ya, dan objektifnya komersil, ia GLC. Ingat: kawalan bermaksud keupayaan melantik Lembaga Pengarah atau memutuskan hala tuju — bukan semestinya memiliki 51% saham.
4. Adakah ia salah satu daripada enam institusi induk? Khazanah, KWSP, PNB, KWAP, LTAT, Tabung Haji — kesemuanya GLIC. Hampir semua yang lain yang mereka miliki ialah GLC.

Sebagai contoh mudah: sebuah dana pencen sektor awam yang memegang saham ialah GLIC; sebuah bank yang dana itu memiliki kepentingan mengawal di dalamnya ialah GLC.

Kesilapan lazim tentang GLC dan GLIC

Beberapa salah faham berulang dalam perbincangan awam:

• Menyamakan GLC dengan GLIC. Ini kesilapan paling biasa. Khazanah bukan GLC — ia GLIC yang memiliki GLC. Menggunakan istilah secara silih berganti mengaburkan siapa memiliki siapa.
• Menganggap “berkaitan kerajaan” bermaksud milik penuh kerajaan. Banyak GLC disenaraikan di bursa dengan pelabur swasta yang besar. Kerajaan mengawal melalui kepentingan langsung dan hak melantik, bukan semestinya pemilikan 100%.
• Melupakan KWSP dan Tabung Haji sebagai GLIC. Kerana matlamat utamanya ialah simpanan persaraan dan haji, ramai lupa institusi ini juga tergolong dalam kelompok GLIC dan tertakluk kepada rangka kerja seperti PERKUKUH serta GEAR-uP.
• Menganggap senarai GLIC bersifat tetap. Program asal mengiktiraf lima; PERKUKUH mengelompokkan lapan; wacana semasa lazimnya menyebut enam induk. Sentiasa nyatakan rangka kerja rujukan.
• Mengelirukan MoF Inc dengan Kementerian Kewangan. Menteri Kewangan Diperbadankan (MoF Inc) ialah entiti pemegang saham yang menyimpan kepentingan kerajaan secara langsung — berbeza daripada kementerian sebagai jabatan dasar.

Mengapa struktur ini penting

Kepekatan pemilikan negara membawa manfaat dan ketegangan. Di satu pihak, ia memberi Malaysia keupayaan menggerakkan modal berskala besar untuk keutamaan nasional — separa konduktor, peralihan tenaga, pembangunan Bumiputera — tanpa bergantung sepenuhnya pada modal asing. GEAR-uP ialah contoh terkini keupayaan ini: satu arahan dasar boleh menyelaraskan lebih seratus bilion ringgit.

Di pihak lain, saiz besar sektor GLC menimbulkan persoalan lama tentang persaingan dengan sektor swasta, tadbir urus, pelantikan berunsur politik, dan sama ada modal negara “menghimpit keluar” pelaburan swasta. Ketiga-tiga gelombang reformasi — Transformasi GLC, PERKUKUH dan GEAR-uP — pada asasnya ialah percubaan berturut-turut untuk mengimbangi ketegangan ini: mula-mula menjadikan syarikat lebih cekap, kemudian menjelaskan mandat pemilik, dan kini mengarahkan modal itu ke arah pembinaan ekonomi masa depan.

Bagi sesiapa yang membaca laporan tahunan Malaysia, memahami pasaran sahamnya, atau mengikuti dasar ekonominya, membezakan pemilik (GLIC) daripada yang beroperasi (GLC) ialah langkah pertama yang mesti dilalui.

Apa seterusnya

• Untuk mendalami institusi individu, terokai profil setiap GLIC — bermula dengan Khazanah Nasional sebagai dana kekayaan negara strategik — dan lihat GLC utama yang mereka miliki.
• Ikuti kemajuan GEAR-uP melalui siaran media Kementerian Kewangan; kad laporan diterbitkan secara berkala dan angka pelaksanaan akan terus dikemas kini melebihi tanda RM11 bilion pada pertengahan 2025.
• Untuk konteks pasaran, kaji berapa banyak permodalan Bursa Malaysia yang masih dipegang GLIC dan bagaimana nisbah ini berubah berbanding kira-kira satu perempat yang dilaporkan pada 2021.
• Sebagai latar dasar, baca rangka kerja Ekonomi MADANI yang memandu gelombang reformasi terkini ini.

Nota: Artikel ini ialah draf berbantukan AI dan belum melalui semakan editorial manusia. Angka disemak terhadap sumber rasmi yang dipetik; sahkan butiran terkini terus daripada penerbit sebelum bergantung padanya untuk keputusan.