# Mendaftar dan Melesenkan Perniagaan di Sabah

> Sabah berada di luar Akta Pendaftaran Perniagaan 1956, jadi tiada pendaftaran perusahaan SSM — lesen berniaga di bawah Ordinan Pelesenan Perdagangan (Sabah Bab 144) itulah yang menjadikan sesuatu perniagaan sah di sisi undang-undang.

- Category: business
- Language: ms
- Status: published
- Updated: 2026-08-14
- Canonical: https://negaraku.md/business/register-business-sabah

---

Setiap panduan kebangsaan untuk mendaftar perniagaan di Malaysia menyuruh anda membuka
EzBiz dan membayar RM60. Di Sabah, nasihat itu bukan sekadar tidak lengkap. Ia salah, dan
mengikutnya menyebabkan anda berniaga secara menyalahi undang-undang sambil memegang sijil
yang tidak bermakna di tempat anda berdiri.

## Peruntukan yang menentukan segala-galanya

Seksyen 1(2) Akta Pendaftaran Perniagaan 1956:

> Akta ini hendaklah terpakai bagi Semenanjung Malaysia sahaja.

Nota permulaan kuat kuasa mengesahkan jangkauannya: Semenanjung Malaysia mulai 1 Januari
1957, dan Wilayah Persekutuan Labuan mulai 15 Mac 1996 melalui P.U. (A) 121/1996. Sabah
tiada dalam senarai itu dan tidak pernah ada.

Oleh itu, tiada Pendaftar Perniagaan yang mempunyai bidang kuasa ke atas Sabah, tiada
nombor ROB bagi milikan tunggal Sabah, dan tiada apa-apa untuk didaftarkan oleh EzBiz.
Garis panduan SSM sendiri menggambarkan perniagaan yang boleh didaftarkan sebagai
perniagaan yang "beroperasi di Malaysia Barat yang merangkumi Semenanjung Malaysia dan
Wilayah Persekutuan" — pengecualian itu secara ketinggalan, tetapi s.1(2) menyatakannya
secara langsung.

## Apa yang Sabah perlukan sebaliknya

**Ordinan Pelesenan Perdagangan (Sabah Bab 144)**, berkuat kuasa sejak 1 Januari 1949 dan
asalnya Ordinan No. 16 Tahun 1948.

Seksyen 3(1) ialah larangan operatif:

> Tiada seorang pun boleh menjalankan di Sabah, sama ada sebagai prinsipal atau ejen,
> apa-apa perniagaan yang berkenaan dengannya lesen berniaga yang sah tidak berkuat kuasa
> pada masa itu, atau menjalankan apa-apa perniagaan sedemikian di mana-mana tempat selain
> daripada yang dinyatakan dalam lesen tersebut.

Seksyen 3(2) menambah bahawa lesen berniaga berasingan diperlukan bagi **setiap tempat
perniagaan**. Tiga kedai bermakna tiga lesen, bukan satu lesen dengan tiga cawangan
dicatatkan padanya — satu perbezaan struktur berbanding model RM5-satu-cawangan yang
digunakan di bawah ROBA.

"Perniagaan" ditakrifkan dalam s.2 sebagai apa-apa perdagangan atau industri yang tidak
dikecualikan di bawah Ordinan ini, **tetapi tidak termasuk amalan sesuatu profesion**.
Amalan profesional berada di luar Bab 144 dan ditadbir oleh statut profesionnya sendiri.

Lesen berniaga bukanlah "pendaftaran perniagaan" dalam erti kata SSM — ia adalah kebenaran
untuk berniaga di sesuatu tempat. Tetapi kerana tiada daftar nama perniagaan berasingan di
Sabah, ia secara fungsinya adalah dokumen yang menjadikan perniagaan tidak diperbadankan
itu sah dan boleh dikenal pasti.

## Siapa yang mengeluarkannya

Seksyen 4(1): lesen berniaga dikeluarkan oleh pegawai pentadbir, atau pembantunya, yang
bertanggungjawab ke atas daerah tempat premis itu terletak. Seksyen 4(2) membenarkan
Menteri melantik mana-mana orang lain sebagai pihak berkuasa pelesenan bagi sesuatu
kawasan — dan inilah cara majlis bandaraya dan perbandaran mula menguruskan prosesnya:

- **Dewan Bandaraya Kota Kinabalu (DBKK)** — Jabatan Pelesenan, aras bawah, Ibu Pejabat
  DBKK, Jalan Bandaran
- **Majlis Perbandaran Sandakan** dan **Majlis Perbandaran Tawau**
- **Pejabat daerah** di tempat lain — Kudat, Keningau dan lain-lain kini menghalakan
  pemohon ke **Portal Digital Sabah e-Lesen** seluruh negeri, yang mengendalikan permohonan
  baru dan pembaharuan bagi bidang kuasa Pejabat Daerah (majlis bandaraya dan perbandaran
  mengendalikan sistem berasingan mereka sendiri)

Jadi tiada satu kaunter seluruh Sabah dan tiada satu fi seragam. Pihak berkuasa pelesenan
anda ditentukan oleh tempat premis anda terletak.

## Berapa kosnya, secara jujur

DBKK menerbitkan **RM25.00 setahun tambah caj pemprosesan RM10.00** bagi lesen berniaga
Kota Kinabalu. Borang permohonan itu sendiri dijual pada harga RM1.00.

Jadual berkanun menunjuk ke arah yang sama apabila anda membacanya dengan betul. Jadual
Pertama Bab 144 (di bawah tajuk *Seksyen 7(3)*), seperti yang diterbitkan oleh Jabatan
Peguam Besar Negeri Sabah, menetapkan fi tahunan seragam sebanyak **$25.00** bagi
perdagangan yang disenaraikan — kontraktor pembinaan, peniaga dengan atau tanpa
pengimportan, ejen perkapalan dan pengangkutan udara, dan selebihnya. Itu adalah dolar
Malaya/Borneo Utara **perpuluhan**, bukan mata wang pra-perpuluhan. Kerana dolar
dinamakan semula sebagai ringgit pada nilai setara ($1 = RM1) pada tahun 1975, $25.00
berkanun itu dibaca sebagai **RM25.00** — tepat sama dengan kadar yang diterbitkan DBKK.
Tiada perintah penukaran ringgit berasingan ditemui, dan nampaknya tiada; s.16 membenarkan
Menteri meminda Jadual, tetapi tiada instrumen pindaan sedemikian diterbitkan, dan borang
DBKK sendiri merujuk pada jadual "sebagaimana yang dipinda sehingga kini" tanpa
menghasilkannya semula.

Jika anda di luar Kota Kinabalu, tanyalah majlis atau pejabat daerah anda tentang
kadarnya. Jangan anggap angka DBKK boleh dibawa ke mana-mana.

Seksyen 7(2) memang memberikan peraturan prorata berguna yang bertahan daripada masalah
mata wang: lesen yang dikeluarkan selepas 30 Jun berkos dua pertiga daripada fi, dan
selepas 30 September, satu pertiga.

## Peraturan 31 Disember

Seksyen 6:

> Sesuatu lesen berniaga hendaklah terus berkuat kuasa sehingga hari ketiga puluh satu
> bulan Disember berikutnya selepas tarikh permulaannya.

Setiap lesen di Sabah tamat tempoh pada hari yang sama, tidak kira bila ia dikeluarkan.
Lesen yang diambil pada bulan November bertahan kira-kira enam minggu sahaja. Itulah tujuan
prorata s.7(2), dan itulah sebabnya musim pembaharuan adalah acara seluruh negeri yang
tetap — DBKK membuka pembaharuan mulai **November**, dan portal e-perkhidmatannya menerima
pembaharuan jika lesen telah tamat tempoh tidak lebih daripada dua tahun.

Pada masa penulisan ini, FAQ DBKK sendiri menyatakan bahawa permohonan baru belum boleh
dibuat melalui e-perkhidmatan; pembaharuan boleh.

## Memohon

Seksyen 5 menetapkan borangnya. Versi DBKK ialah borang Seksyen 5 berkanun bertajuk
*Ordinan Perlesenan Perdagangan, 1948*, difailkan dengan Majlis Perbandaran atau Pejabat
Daerah.

Seksyen 5(3) menghendaki nama, bekas nama, umur jika di bawah 21 tahun, kewarganegaraan dan
tempat kediaman **semua** pemilik, rakan kongsi, ejen, pengurus dan sesiapa yang memegang
kepentingan kewangan. Itu adalah pendedahan yang lebih luas daripada yang diminta oleh
Borang A SSM. Seksyen 5(4) kemudiannya menghendaki perubahan difailkan dalam tempoh **14
hari**.

Borang yang sama digunakan untuk setiap jenis entiti — pemohon mengisytiharkan sama ada ia
milikan tunggal individu, perkongsian, Sdn Bhd, syarikat awam, koperasi atau lain-lain.
Dokumen sokongan bagi pemilik tunggal atau perkongsian: perjanjian sewaan atau perjanjian
jual beli (atau surat kebenaran tuan tanah atau pemegang lesen sedia ada untuk premis yang
dikongsi), salinan kad pengenalan, dan bil kadar taksiran terkini (*bil cukai kadaran*).
Salinan mesti diakui sah oleh Pesuruhjaya Sumpah, majistret, JP atau kerani pelesenan.

DBKK menyelenggara senarai dokumen berasingan bagi kedai runcit kampung: surat sokongan
JKKK, pengesahan Ketua Kampung, salinan geran tanah dan pelan lokasi.

## Sdn Bhd dan LLP masih persekutuan

Baik Akta Syarikat 2016 mahupun Akta Perkongsian Liabiliti Terhad 2012 tidak mengandungi
klausa had wilayah seperti yang ada pada ROBA 1956 dalam s.1(2). Kedua-duanya terpakai di
seluruh negara.

Borang permohonan DBKK menjelaskan persoalan praktikal: pemohon Sdn Bhd menyertakan
dokumen Akta Syarikat 2016nya, dan pemohon LLP menyertakan **Sijil Pendaftaran PLT (Akta
743)** dan profil LLPnya. Lesen berniaga terletak **di atas** pemerbadanan persekutuan. Ia
tidak menggantikannya, dan memerbadankan dengan SSM tidak melepaskan anda daripada s.3(1).

## Lapisan-lapisan Sabah yang lain

**Pas kerja.** Garis panduan pelesenan DBKK menghendaki pemohon menjadi penduduk tempatan
atau penduduk tetap Sabah, atau memegang pas kerja jika mereka dari Sarawak atau Semenanjung
Malaysia; warga asing mesti melalui syarikat berdaftar dan memegang pas. Borang mengulangi
perkara ini bagi pengarah syarikat yang dinamakan sebagai pengurus lesen, dan blok bancinya
membezakan *Warganegara Negeri Sabah* daripada *Bukan Warganegara Negeri Sabah*. Ini
berpunca daripada autonomi imigresen Sabah di bawah Perkara 161E Perlembagaan Persekutuan
dan Bahagian VII Akta Imigresen 1959/63.

**Lesen DBKK yang lain.** Lesen berniaga hanyalah satu daripada banyak. DBKK secara
berasingan mengeluarkan lesen komposit, lesen penjaja, lesen pengiklanan di bawah undang-
undang kecil papan tanda 1983, lesen pusat kecantikan dan kesihatan, lesen hiburan awam di
bawah Ordinan Hiburan Awam 1958, dan lesen petroleum di bawah Ordinan Petroleum 1960,
selain undang-undang kecil yang meliputi premis makanan, hotel dan rumah tumpangan,
perdagangan menjijikkan, pendandan rambut, dobi dan kaki lima.

**Cukai Jualan Negeri Sabah — mungkin bukan anda.** Enakmen Cukai Jualan Negeri 1998
mengenakan cukai ke atas *barang yang ditetapkan* yang dijual atau dibekalkan oleh seseorang
yang menjalankan perniagaan di Sabah. Perintah kadar semasa menetapkan senarai komoditi yang
sempit: 5% ke atas minyak petroleum mentah, kondensat, LNG, gas asli, ammonia, urea dan
metanol mulai 1 Februari 2025, dan 5% ke atas emas dan perak yang dilombong di Sabah mulai 1
Januari 2025. Kedai, kafe atau perundingan Sabah biasa berada di luarnya sama sekali.

**Labuan bukan Sabah.** Labuan dikeluarkan daripada Negeri Sabah pada 16 April 1984 melalui
Enakmen Wilayah Persekutuan Labuan 1984, dan ROBA 1956 dilanjutkan kepadanya pada 15 Mac
1996. Oleh itu, pemilik tunggal Labuan *memang* mendaftar dengan SSM. Jadual Kedua Bab 144
masih menamakan Labuan sebagai kawasan lembaga bandaran — itu adalah artifak sejarah yang
mendahului pengeluaran 1984, bukan bidang kuasa yang masih hidup.

## Kesilapan lazim

- **Mendaftar di EzBiz untuk perniagaan Sabah.** ROBA 1956 tidak menjangkau Sabah; sijil
  itu bukan instrumen yang dicari oleh pihak berkuasa pelesenan anda.
- **Satu lesen untuk beberapa cawangan.** Seksyen 3(2) menghendaki satu bagi setiap tempat
  perniagaan.
- **Menganggap lesen 12 bulan.** Seksyen 6 menamatkan setiap lesen pada 31 Disember.
- **Membajet RM25 tambah RM10 DBKK di luar Kota Kinabalu.** Setiap pihak berkuasa pelesenan
  menetapkan kadarnya sendiri dan kebanyakannya tidak menerbitkannya.
- **Menyangka pemerbadanan SSM sudah memadai.** Sdn Bhd yang berniaga di Sabah tanpa lesen
  berniaga masih melanggar s.3(1).
- **Terlupa notifikasi perubahan 14 hari** di bawah s.5(4) selepas rakan kongsi, pengurus
  atau alamat berubah.
- **Tidak mempamerkan lesen.** Seksyen 12(1) menghendaki ia dipamerkan dengan jelas pada
  premis, dan s.12(2) membenarkan pegawai pentadbir dan polis masuk untuk memeriksa.
- **Menghantar pengarah Semenanjung untuk menguruskan premis berlesen tanpa pas kerja.**

## Apa seterusnya

Kenal pasti pihak berkuasa pelesenan anda melalui alamat premis anda, kemudian tanyalah
pihak berkuasa itu tentang fi dan senarai dokumen semasanya berbanding bekerja daripada
mana-mana artikel kebangsaan, termasuk yang ini. Jika anda memerbadankan, lakukan langkah
SSM dan langkah Bab 144 sebagai dua projek berasingan dengan dua pemilik berasingan — ia
bukan peringkat berturutan dalam satu proses, dan hanya salah satu daripadanya menjadikannya
sah untuk membuka pintu.

## Sources

- Trades Licensing Ordinance (Sabah Cap. 144) — https://sagc.sabah.gov.my/sites/default/files/law/TradesLicensingOrdinance(SabahCap144).pdf (Sabah State Attorney-General's Chambers)
- Registration of Businesses Act 1956 (Act 197) — https://www.ssm.com.my/bm/acts/a0197pdf.pdf (SSM)
- Lesen Berniaga — Dewan Bandaraya Kota Kinabalu — https://dbkk.sabah.gov.my/lesen-berniaga (DBKK)
- Lesen Berniaga di Bawah Ordinan Lesen Perniagaan 1948 — syarat dan kadar — https://dbkk.sabah.gov.my/sites/default/files/inline-files/lesen-berniaga/lesen-berniaga-di-bawah-ordinan-lesen-perniagaan-1948.pdf (DBKK)
- Borang Permohonan untuk Lesen Berniaga (Seksyen 5) — https://dbkk.sabah.gov.my/sites/default/files/inline-files/lesen-berniaga/borang-permohonan-lesen-berniaga-seksyen-5-ordinan-lesen-perniagaan-1948.pdf (DBKK)
- State Sales Tax (Rate of Tax) Order 2025, G.N.S. 1 of 2025 — https://sagc.sabah.gov.my/sites/default/files/law/State%20Sales%20Tax%20(Rate%20of%20Tax)%20Order%202025.pdf (Sabah State Attorney-General's Chambers)
- Federal Territory of Labuan Enactment 1984 (No. 3 of 1984) — https://sagc.sabah.gov.my/sites/default/files/law/FederalTerritoryOfLabuanEnactment1984.pdf (Sabah State Attorney-General's Chambers)
- e-Lesen — Pejabat Daerah Keningau — https://pdkeningau.sabah.gov.my/page.php?page=tinymce&menu=E-LESEN&sub=E-LESEN (Pejabat Daerah Keningau, Sabah)
- Permohonan Lesen Berniaga — Pejabat Daerah Kudat (Portal Digital Sabah) — https://pdkudat.sabah.gov.my/page.php?menu=PERKHIDMATAN+ONLINE&sub=PERMOHONAN+LESEN+BERNIAGA&page=text_nopic (Pejabat Daerah Kudat, Sabah)

---
Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md
License: CC BY-SA 4.0