Industrial Design Registration in Malaysia

Kesilapan paling mahal dalam harta intelek produk di Malaysia ialah melancarkan produk terlebih dahulu. Pemohon paten yang telah mendedahkan ciptaannya bulan lepas masih selamat — s.14(3) Akta Paten 1983 (Patents Act 1983) memberikan tempoh tangguh dua belas bulan. Pemohon reka bentuk dalam keadaan yang sama biasanya telah pun kehilangan haknya, kerana Akta Reka Bentuk Perindustrian 1996 (Industrial Designs Act 1996) tidak memperuntukkan tempoh tangguh yang setara.

Apa yang dilindungi oleh reka bentuk perindustrian

Ciri-ciri bentuk, konfigurasi, corak atau perhiasan yang digunakan pada sesuatu artikel melalui proses perindustrian, yang pada artikel siap itu menarik kepada mata dan dinilai dengan mata. Rupa, bukan fungsi, dan bukan penjenamaan.

Tidak boleh didaftarkan: kaedah atau prinsip pembinaan; reka bentuk yang rupanya bergantung kepada artikel lain yang menjadi sebahagian daripadanya secara menyeluruh; reka bentuk yang hanya berbeza dari segi butiran yang tidak material; dan ciri-ciri yang ditentukan semata-mata oleh fungsi. Pengecualian terakhir inilah punca kebanyakan permohonan berasaskan kejuruteraan gagal — jika bentuk itu terpaksa begitu supaya ia berfungsi, maka tiada apa untuk didaftarkan.

Di mana ia mengatasi tanda dagangan atau paten

Hak	Ujian	Kos pemfailan biasa	Tempoh
Reka bentuk perindustrian	Rupa baharu	RM480 bagi setiap reka bentuk + RM200 bagi setiap pandangan	5 tahun, sehingga 25
Tanda dagangan	Bersifat pembeza sebagai lambang asal usul	RM950 bagi setiap kelas	10 tahun, boleh diperbaharui
Paten	Baharu, langkah inventif, boleh diguna pakai secara perindustrian	RM290 pemfailan + RM1,100 pemeriksaan	20 tahun
Inovasi berfaedah	Baharu, boleh diguna pakai secara perindustrian	Lihat panduan paten	10 tahun, sehingga 20

Sesuatu bentuk akhirnya boleh berfungsi sebagai tanda dagangan, tetapi hanya setelah ia memperoleh sifat pembeza (distinctiveness) — yang mengambil masa bertahun-tahun berniaga serta bukti. Pendaftaran reka bentuk pula memberikan hak yang boleh dikuatkuasakan ke atas rupa itu sejak hari pertama, tanpa ujian sifat pembeza dan tanpa ujian langkah inventif. Bagi perabot, bentuk pembungkusan, peralatan rumah, casing elektronik dan aksesori fesyen, inilah biasanya pemfailan pertama yang tepat.

Yuran-yuran

Daripada jadual yang diterbitkan oleh MyIPO:

Perkara	Manual (RM)	Dalam talian (RM)
Permohonan bagi satu reka bentuk (Borang ID 1)	500	480
Setiap reka bentuk tambahan yang dinyatakan	500	480
Penerbitan, bagi setiap pandangan perwakilan	200	200
Lanjutan bagi setiap tempoh selanjutnya (Borang ID 2)	800	780
Caj tambahan dalam tempoh tangguh, sebulan, maksimum 6 bulan	200	200
Pemulihan reka bentuk berdaftar (Borang ID 3)	800	780
Merekodkan penyerahan hak atau penghantaran (Borang ID 5)	300	280
Pembetulan atau pembatalan (Borang ID 6)	600	580
Pindaan permohonan atau pendaftaran (Borang ID 9)	200	180
Pelantikan atau pertukaran ejen (Borang ID 10)	100	80
Lanjutan masa (Borang ID 13)	300	280
Carian awam	20	20

Yuran penerbitan bagi setiap pandangan inilah item yang paling kerap tertinggal dalam bajet. Reka bentuk yang difailkan dengan enam pandangan berkos RM480 ditambah RM1,200.

Peraturan kebaharuan, dan Akta yang lapuk di laman web MyIPO sendiri

Seksyen 12(1) menyatakan sesuatu reka bentuk tidak boleh didaftarkan melainkan ia baharu. Seksyen 12(2)(a) menyatakan ia tidak baharu jika, sebelum tarikh keutamaan, ia atau reka bentuk yang hanya berbeza dari segi butiran yang tidak material telah didedahkan kepada orang awam di mana-mana sahaja di Malaysia atau di tempat lain.

Dua patah perkataan terakhir itu penting, dan ia tiada dalam Akta sepertimana yang diterbitkan. PDF Akta Reka Bentuk Perindustrian 1996 (Industrial Designs Act 1996) yang dimuat naik di myipo.gov.my ialah cetakan semula setakat 1 Januari 2013 dan masih berbunyi “anywhere in Malaysia” (di mana-mana di Malaysia). Akta Reka Bentuk Perindustrian (Pindaan) 2013 (Industrial Designs (Amendment) Act 2013) (Akta A1449) memasukkan “or elsewhere” (atau di tempat lain) ke dalam s.12(2)(a), dan turut mengubah s.25(2) daripada dua tempoh lanjutan selanjutnya kepada empat — itulah sebabnya pendaftaran kini berkuat kuasa sehingga 25 tahun, dan sebabnya halaman yuran MyIPO memaparkan baris “NEW FEE” bagi tempoh keempat dan kelima yang tidak dijelaskan oleh teks Akta itu. Jika hanya membaca PDF yang dimuat naik itu, anda akan mendapat undang-undang yang telah digantikan, baik dari segi piawaian kebaharuan mahupun tempoh perlindungan.

Seksyen 12(3) satu-satunya pelepasan, dan skopnya sempit: pendedahan dalam tempoh enam bulan sebelum pemfailan diketepikan jika reka bentuk itu telah dipamerkan di pameran rasmi atau pameran yang diiktiraf secara rasmi, atau jika ia didedahkan oleh seseorang selain pemohon akibat perbuatan yang menyalahi undang-undang. Pelancaran anda sendiri, katalog anda sendiri, laman web anda sendiri dan gerai pameran perdagangan anda sendiri di pameran tidak rasmi bukan salah satu daripada perkara tersebut.

Pemohon asing

Seksyen 14(2): apabila tempat pemastautin biasa atau tempat perniagaan utama pemohon berada di luar Malaysia, seorang ejen di Malaysia mesti dilantik bagi tujuan penyampaian, dan Pendaftar boleh enggan meneruskan proses sehingga ejen itu dilantik. Ujiannya ialah tempat pemastautin atau tempat perniagaan utama, bukan kewarganegaraan.

Kesilapan biasa

Memfailkan selepas produk dihantar/dilancarkan. Tiada tempoh tangguh bagi pendedahan sendiri. Failkan sebelum sebarang pendedahan awam, atau terimalah hakikat bahawa hak reka bentuk itu telah hilang.

Menganggap bentuk itu dilindungi kerana ia bersifat pembeza. Sifat pembeza (distinctiveness) ialah konsep tanda dagangan. Undang-undang reka bentuk hanya menyoal sama ada rupa itu baharu.

Mendaftarkan bentuk yang terpaksa begitu. Ciri-ciri yang ditentukan semata-mata oleh fungsi dikecualikan. Jika jawapan kepada “kenapa bentuk ini” ialah kejuruteraan, pertimbangkan inovasi berfaedah sebagai gantinya.

Hanya membajet untuk yuran pemfailan sahaja. Tambah RM200 bagi setiap pandangan yang anda terbitkan, dan ingat bahawa permohonan berbilang di bawah s.15 dikenakan caj mengikut reka bentuk, bukan mengikut permohonan.

Membiarkan tempoh lima tahun tamat. Lanjutan berkos RM780 bagi setiap reka bentuk bagi setiap tempoh, dengan tempoh tangguh hanya enam bulan pada kadar RM200 sebulan.

Langkah seterusnya

Jika produk itu bakal dilancarkan, failkan permohonan reka bentuk sebelum apa-apa pun didedahkan kepada awam — kemudian barulah tentukan dengan tenang sama ada mekanisme di sebaliknya turut wajar untuk paten atau inovasi berfaedah.