Bumiputera Equity Requirements in Malaysian Business Regulation

Syarat ekuiti dan penyertaan Bumiputera merupakan sebahagian yang masih berkuat kuasa dalam pematuhan perniagaan Malaysia. Ia muncul dalam perolehan kerajaan, dalam garis panduan perdagangan pengedaran, dalam beberapa lesen sektor, dan dalam peraturan pemerolehan hartanah. Ia juga tidak muncul di banyak tempat yang secara meluas diandaikan ia terpakai.

Halaman ini bersifat deskriptif. Ia menyatakan apakah setiap syarat itu, instrumen manakah yang mengenakannya, dan di mana ia terpakai. Apabila sesuatu syarat lazim didakwa tetapi tiada instrumen dapat ditemui, perkara itu dinyatakan secara jelas dan bukannya diulang.

Dari manakah syarat-syarat ini datang dari sudut perlembagaan?

Article 153 Perlembagaan Persekutuan bertajuk Perizaban kuota berkenaan dengan perkhidmatan, permit, dsb. bagi orang Melayu dan anak negeri mana-mana antara Negeri Sabah dan Sarawak.

Article 153(2) memperuntukkan bahawa Yang di-Pertuan Agong hendaklah menjalankan fungsinya mengikut apa-apa cara yang perlu untuk memastikan perizaban apa-apa perkadaran yang difikirkannya munasabah, antara lain, bagi permit dan lesen — tetapi hanya apabila sesuatu permit atau lesen bagi pengendalian sesuatu perdagangan atau perniagaan dikehendaki oleh undang-undang persekutuan, dan tertakluk kepada peruntukan undang-undang itu. Article 153(8) memperuntukkan bahawa apabila undang-undang persekutuan mengkehendaki permit atau lesen sedemikian, undang-undang itu boleh memperuntukkan perizaban sesuatu perkadaran daripada permit atau lesen tersebut.

Dua perkara berikutan secara langsung daripada teks itu, dan kedua-duanya penting bagi kerja pematuhan.

Article 153 tidak menetapkan sebarang peratusan. Ia merupakan peruntukan pemboleh. Setiap angka dalam artikel ini datang daripada instrumen subsidiari, pekeliling perbendaharaan atau garis panduan kementerian yang diterbitkan, bukan daripada Perlembagaan.

Ia beroperasi melalui permit dan lesen yang dikehendaki oleh undang-undang persekutuan. Itulah sebabnya syarat-syarat itu pada praktiknya terletak di dalam instrumen pelesenan dan perolehan dan bukannya dalam undang-undang syarikat.

Takrif juga bersifat perlembagaan dan bukannya khusus kepada instrumen. Article 160 mentakrifkan Melayu dan Article 161A mentakrifkan anak negeri, dan instrumen yang beroperasi merujuk silang kepadanya.

Apakah yang dikehendaki oleh perolehan kerajaan?

Instrumen yang mentadbir ialah Pekeliling Perbendaharaan PK 1.5, Dasar Keutamaan Kepada Syarikat Bumiputera, berkuat kuasa mulai 29 November 2022, dipinda berkuat kuasa 10 April 2023 dan sekali lagi mulai 1 Januari 2025. Perenggan 1.2 mencatatkan bahawa dasar ini telah berkuat kuasa sejak 1995.

Takrif itu enam cabang, bukan satu

Perenggan 2.1 menghendaki kesemua yang berikut:

Cabang	Syarat
2.1(i)	Sekurang-kurangnya 51 peratus saham dipegang oleh Bumiputera, dan pegangan saham individu Bumiputera mesti melebihi pegangan saham individu bukan Bumiputera
2.1(ii)	Sekurang-kurangnya 51 peratus lembaga pengarah
2.1(iii)	Ketua eksekutif, pengarah urusan atau pengurus besar, pengawal kewangan atau pengarah kewangan dan jawatan utama lain dipegang oleh Bumiputera, pada sekurang-kurangnya 51 peratus mengikut bilangan
2.1(iv)	Sekurang-kurangnya 51 peratus pengurusan kewangan, dengan ketua kewangan Bumiputera
2.1(v)	Sekurang-kurangnya 51 peratus pekerja
2.1(vi)	Carta organisasi dan fungsi pengurusan yang menunjukkan sekurang-kurangnya 51 peratus kawalan

Perenggan 3.1 menangani usaha sama dengan syarikat asing: usaha sama itu mesti diperbadankan di Malaysia, ekuiti Bumiputera Malaysia mesti tidak kurang daripada 51 peratus dan ekuiti asing tidak lebih daripada 49 peratus, dan lembaga pengarah, pengurusan serta pekerja mesti mengikut perkadaran ekuiti tersebut.

Siapa yang memberi dan menarik balik taraf itu

Di bawah perenggan 4.1, Sijil Taraf Bumiputera bagi perolehan bekalan dan perkhidmatan dikeluarkan oleh Kementerian Kewangan berikutan lawatan premis oleh Pusat Khidmat Kontraktor (PKK) di bawah KUSKOP; bagi perolehan kerja, kedua-dua sijil dan lawatan datang daripada PKK, dengan kontraktor kerja Bumiputera Gred G1 dinilai berdasarkan dokumen yang dikemukakan sahaja. Perenggan 4.2 membenarkan lawatan premis pada bila-bila masa. Perenggan 4.3 membenarkan taraf itu dibatalkan atau ditahan kerana ketidakpatuhan.

Perenggan 5.1 memberikan taraf secara automatik, pada peringkat induk, kepada agensi bermandat Bumiputera — badan berkanun atau syarikat kerajaan yang ditubuhkan oleh Kerajaan Persekutuan atau Kerajaan Negeri untuk meningkatkan penyertaan Bumiputera dalam perdagangan. Anak syarikat mesti memohon secara berasingan di bawah perenggan 5.2.

Keutamaan-keutamaan itu sendiri

Bagi bekalan dan perkhidmatan di luar liputan perjanjian perdagangan bebas:

• Perenggan 6.1 — perolehan melebihi RM50,000 sehingga RM100,000 mesti dipelawa dalam kalangan syarikat Bumiputera yang berdaftar dengan Kementerian Kewangan.
• Perenggan 6.2 — melebihi RM100,000, satu keutamaan harga, iaitu margin keutamaan, terpakai pada peringkat penilaian kewangan:

Nilai perolehan	Keutamaan
Melebihi RM100,000 hingga RM500,000	10%
Melebihi RM500,000 hingga RM1.5 juta	7%
Melebihi RM1.5 juta hingga RM5 juta	5%
Melebihi RM5 juta hingga RM10 juta	3%
Melebihi RM10 juta hingga RM15 juta	2.5%
Melebihi RM15 juta	Tiada keutamaan

• Perenggan 6.3 — pengeluar Bumiputera, apabila taraf pengeluar diberikan oleh Kementerian Kewangan, menerima 10 peratus sehingga RM10 juta, 5 peratus melebihi RM10 juta hingga RM100 juta, dan 3 peratus melebihi RM100 juta.
• Perenggan 6.4 — pengimport tunggal Bumiputera dan pemegang francais menerima margin keutamaan yang berasingan pada skala berjalur yang serupa. Pemetaan tepat jalur-kepada-peratusan tidak dihasilkan semula di sini kerana ia tidak diekstrak dengan boleh dipercayai daripada pekeliling yang diterbitkan.

Bagi kerja di luar liputan perjanjian perdagangan bebas, perenggan 7.1 menetapkan peruntukan dan bukannya keutamaan harga:

• Sekurang-kurangnya 30 peratus daripada peruntukan tahunan setiap agensi mesti dikenal pasti dan dikhususkan untuk kontraktor Bumiputera, ditandingi dalam kalangan mereka sahaja.
• Kerja yang bernilai tidak lebih daripada RM200,000 dikhususkan untuk kontraktor Bumiputera sahaja.
• Bagi kerja melebihi RM200,000 sehingga RM350,000, sekurang-kurangnya 50 peratus mesti dikhususkan untuk kontraktor Bumiputera.

Perenggan 7.2 menetapkan margin keutamaan lanjut bagi jumlah wang kos prima, kerja mekanikal dan pakar; seperti 6.4, pemetaan jalur ditandakan dan bukannya dihasilkan semula.

Apabila perolehan memang diliputi oleh perjanjian perdagangan bebas, perenggan 8 menggantikannya dengan set jalur keutamaan yang berbeza dan lebih rendah, dibahagikan kepada tiga kategori mengikut asal barangan dan mengikut taraf pengeluar, dengan perenggan 8.3 menetapkan susunan keutamaan antaranya. Perenggan 9.1 memperuntukkan bahawa bagi kerja yang diliputi, Kementerian Ekonomi mengenal pasti dan memperuntukkan sehingga 30 peratus daripada peruntukan pembangunan tahunan yang berkaitan kepada kontraktor Bumiputera, yang diterbitkan sebagai Senarai Projek Carve-out and Compete Bumiputera.

Perenggan 10.1 menghendaki agensi menyatakan keutamaan pelawaan, peruntukan khas dan margin keutamaan dengan jelas dalam dokumen sebut harga dan tender dari awal, dan perenggan 10.2 menghendakinya dalam iklan.

Apakah yang terpakai kepada syarikat tersenarai?

Pekeliling Perbendaharaan LB 1.1 menetapkan kriteria bagi taraf Bumiputera Controlled Public Listed Company (BCPLC) untuk syarikat yang tersenarai di Bursa Malaysia. Permohonan dikemukakan kepada MITI di bawah perenggan 3.1, dan MITI mengeluarkan surat pengesahan yang disalinkan kepada Kementerian Kewangan atau PKK.

Lampiran A menetapkan tujuh kriteria, yang mana ujian ekuitinya berbeza secara material daripada 51 peratus yang digunakan dalam PK 1.5:

• Syarikat tersenarai itu dikawal secara langsung oleh institusi, kumpulan, syarikat atau individu Bumiputera yang dikenal pasti yang memegang sekurang-kurangnya 35 peratus kuasa mengundi sebagai pemilik tunggal terbesar, atau oleh dua atau tiga pemegang sedemikian yang bergabung sekurang-kurangnya 35 peratus.
• Tiada institusi, kumpulan, syarikat atau individu bukan Bumiputera memegang lebih daripada 10 peratus kuasa mengundi, dan pemegang saham besar bukan Bumiputera yang dikenal pasti, iaitu mereka yang memegang 5 peratus ke atas, memegang tidak lebih daripada 24 peratus secara agregat.
• Pegangan Bumiputera itu tidak dikaitkan atau digabungkan, secara langsung atau tidak langsung, dengan mana-mana pihak bukan Bumiputera, dan pemegang itu ialah pemilik yang sah yang mampu menjalankan hak mengundi secara bebas.
• Sekurang-kurangnya 51 peratus lembaga pengarah termasuk pengerusi adalah Bumiputera.
• Pengarah urusan atau ketua pegawai eksekutif adalah Bumiputera.
• Sekurang-kurangnya 51 peratus kakitangan pengurusan, profesional dan penyeliaan adalah Bumiputera.

Perenggan 4.1 membenarkan BCPLC yang kini melebihi 51 peratus mengurangkan ekuiti Bumiputera secara berperingkat tetapi tidak di bawah 35 peratus, dengan saham dipindahkan kepada syarikat Bumiputera lain; perenggan 4.2 membenarkan MITI mempertimbangkan pelepasan kepada pihak bukan Bumiputera atas bukti yang mencukupi bahawa tiada syarikat Bumiputera yang berminat. Perenggan 5.1 menghendaki laporan taraf suku tahunan kepada MITI mengenai ekuiti, pengerusi, lembaga pengarah dan pengurusan, dan pelaporan segera jika pegangan itu jatuh di bawah 35 peratus, dengan perenggan 5.2 menghendaki pembatalan segera atas ketidakpatuhan.

Perenggan 6 ialah cabang yang paling kerap terlepas pandang, kerana ia merupakan sekatan dan bukannya faedah. Sebuah BCPLC hanya boleh menyertai tender kerja kerajaan yang bernilai melebihi RM30 juta, dan syarat itu terpakai kepada semua anak syarikatnya. Di bawah perenggan 6.2, sebuah BCPLC tidak boleh menyertai mana-mana tender yang dikhususkan untuk syarikat yang memegang taraf Bumiputera sebagaimana yang ditakrifkan dalam pekeliling perolehan.

Apakah yang dikehendaki oleh garis panduan perdagangan pengedaran?

Instrumen itu ialah Guidelines on Foreign Participation in the Distributive Trade Services Malaysia (Pindaan 2022), yang diterbitkan oleh KPDN dalam bahasa Inggeris.

Klausa pematuhannya sendiri wajar dipetik kerana kekuatannya. Klausa 3.0 menyatakan bahawa semua pengendali perniagaan asing yang terlibat dalam perkhidmatan perdagangan pengedaran di Malaysia adalah digalakkan dan disyorkan untuk mendapatkan kelulusan daripada KPDN sebelum memulakan operasi. Klausa 5.4 memperkenalkan syarat am sebagai syor yang mesti dipatuhi oleh syarikat yang mempunyai penglibatan asing, dan senarainya termasuk melantik pengarah Bumiputera atau Melayu di klausa 5.4(a) dan menggalakkan penyertaan Bumiputera atau Melayu dalam sektor itu di klausa 5.4(e).

Syarat ekuiti terpakai kepada dua format

Format	Klausa	Syarat ekuiti
Hypermarket	6.2.3.1	Sekurang-kurangnya 30 peratus pemilikan Bumiputera atau Melayu; tempoh tangguh tiga tahun boleh diberikan oleh Jawatankuasa Perdagangan Pengedaran; terpakai kepada operasi yang ditubuhkan sebelum garis panduan ini; tiada cawangan tambahan sehingga dipenuhi
Kedai serbaneka	10.2.4	Kepentingan asing dihadkan pada maksimum 30 peratus dan minimum 30 peratus dikhususkan untuk Bumiputera atau orang Melayu, untuk dipenuhi pada masa permohonan
Kedai jabatan	7.2	Syarat pemerbadanan dan modal sahaja; tiada klausa ekuiti
Superstore	8.2	Syarat pemerbadanan dan modal sahaja; tiada klausa ekuiti
Kedai istimewa	9.2	Syarat pemerbadanan dan modal sahaja; tiada klausa ekuiti
Pusat pengedaran	11.2	Syarat pemerbadanan dan modal sahaja; tiada klausa ekuiti
Format lain	12.2	Syarat pemerbadanan dan modal sahaja; tiada klausa ekuiti

Klausa 6.2.3.2 menyediakan alternatif bagi pengendali hypermarket yang tidak memenuhi 30 peratus itu: sumbangan hasil sebanyak 0.1 peratus daripada hasil tahunan kepada Bumiputera Retail Development Trust Fund selama sepuluh tahun, had 10 peratus bukan warganegara Malaysia dalam jawatan utama dan kedudukan pengurusan, minimum 30 peratus lot perniagaan dalam hypermarket disediakan kepada Bumiputera, dan pelantikan syarikat tempatan bagi kerja bekalan dan perkhidmatan.

Peruntukan rak ialah obligasi berasingan

30 peratus yang paling kerap muncul dalam garis panduan ini bukanlah angka ekuiti langsung. Klausa 6.3.6, 7.3.5, 8.3.6 dan 10.3.7 masing-masing menghendaki sekurang-kurangnya 30 peratus daripada jumlah unit penyimpanan stok yang dipamerkan di ruang rak diperuntukkan kepada barangan PKS Bumiputera atau Melayu, dengan tempoh tangguh tiga tahun tersedia dan pelaporan setengah tahunan kepada KPDN pada Jun dan Disember.

Obligasi itu meliputi hypermarket, kedai jabatan dan superstore, dan terpakai bagi setiap outlet untuk kedai serbaneka — termasuk format yang tidak mempunyai syarat ekuiti. Kedua-dua syarat itu kerap dilaporkan sebagai satu.

Klausa 18.2 membekalkan takrif, merujuk silang kepada Article 161A dan 160 Perlembagaan Persekutuan dan memperluaskan ungkapan itu kepada syarikat, persatuan atau pertubuhan orang yang sebahagian besar modalnya dimiliki oleh, dan pengurusan serta pekerjanya terdiri daripada, orang Melayu atau Bumiputera.

Lesen sektor manakah yang mengenakan syarat?

Komunikasi dan multimedia. MCMC Licensing Guidebook menetapkan, bagi lesen Individu, minimum 30 peratus pegangan saham Bumiputera, bersama-sama modal berbayar sebanyak RM2,000,000 bagi lesen Network Facilities Provider atau Network Service Provider dan RM500,000 bagi lesen Applications Service Provider, serta aset ketara bersih sekurang-kurangnya RM500,000. Syarat yang sama terpakai apabila lesen individu dipindah milik atau diserah hak. Buku panduan itu tidak mengandungi siling ekuiti asing.

Minyak dan gas. Di bawah PETRONAS Licensing and Registration General Guidelines, syarat itu ditetapkan mengikut setiap kategori kerja dan peralatan pada 100, 51, 30 atau 0 peratus, dan dikenakan pada empat peringkat — ekuiti, lembaga pengarah, pengurusan dan pekerjaan. Peratusan yang terpakai kemudian berbeza mengikut jenis syarikat: bagi kategori yang ditetapkan pada 51 peratus, syaratnya ialah 51 peratus bagi syarikat persendirian, 35 peratus bagi syarikat tersenarai, 35 peratus bagi syarikat persendirian yang sekurang-kurangnya 51 peratus dimiliki oleh syarikat tersenarai, dan 17.85 peratus bagi syarikat tersenarai yang sekurang-kurangnya 51 peratus dimiliki oleh syarikat tersenarai lain. Tiada satu angka PETRONAS tunggal.

Ejen kastam dan penghantaran. Panduan Kastam mengenai ejen di bawah s.90 Akta Kastam 1967 (Customs Act 1967) menjaluri syarat itu mengikut tahun pendaftaran: 51 peratus bagi ejen yang berdaftar sebelum 1976, 30 peratus bagi 1976 hingga 1990, 51 peratus selepas 1990, dan 51 peratus dengan taraf Integrated Logistics Services. Ejen perkapalan dan ejen pengangkut tidak tertakluk kepada sesuatu syarat melainkan turut berdaftar sebagai ejen penghantaran. Syarikat yang mempunyai taraf MIDA Integrated Logistics Services yang lebih daripada 51 peratus pengarah dan pemegang sahamnya dimiliki asing adalah dikecualikan, begitu juga ejen penghantaran yang tersenarai di Bursa, walaupun bukan anak syarikatnya. Penyertaan diukur pada empat peringkat: modal saham, pengarah dan pemilik, kakitangan pengurusan dan kakitangan sokongan.

Hartanah. Di bawah Guideline on the Acquisition of Properties Kementerian Ekonomi yang berkuat kuasa 13 Julai 2022, kepentingan asing dihalang daripada memperoleh unit yang diperuntukkan kepada Bumiputera dalam sesuatu pembangunan dan daripada Tanah Rizab Melayu. Kelulusan Kementerian Ekonomi diperlukan bagi pemerolehan langsung yang mencairkan pemilikan hartanah Bumiputera atau kerajaan yang bernilai RM20 juta ke atas.

Di mana syarat-syarat ini tidak terpakai?

Pemerbadanan. Akta Syarikat 2016 (Companies Act 2016) tidak mengenakan sebarang syarat ekuiti. MIDA menyatakan secara jelas bahawa syarikat yang diperbadankan di Malaysia adalah tertakluk kepada Akta itu, yang tidak menetapkan sebarang syarat ekuiti, dan bahawa syarat ekuiti tertentu boleh dikenakan bagi kelulusan, lesen operasi, permit atau pendaftaran tertentu oleh kementerian dan agensi yang mengawal selia.

Pembuatan. MIDA mencatatkan bahawa sejak Jun 2003 pelabur asing boleh memegang 100 peratus ekuiti dalam projek baharu dan dalam projek pengembangan atau kepelbagaian, tanpa mengira tahap eksport. Tiada syarat ekuiti Bumiputera dikenakan pada lesen pembuatan itu sendiri.

Transaksi saham am. Garis panduan Jawatankuasa Pelaburan Asing, yang mengenakan syarat ekuiti Bumiputera umum 30 peratus ke atas transaksi saham, dilaporkan secara meluas telah dimansuhkan pada 30 Jun 2009. Tiada halaman kerajaan rasmi yang mengesahkan pemansuhan itu ditemui, jadi mekanisme itu wajar dianggap sebagai muktamad tetapi petikannya sebagai lemah. MCMC Licensing Guidebook 2025 sendiri masih meminta dokumentasi mengenai pematuhan terhadap keperluan Jawatankuasa Pelaburan Asing dalam senarai semak lampiran, yang nampaknya merupakan rujukan lapuk dan bukannya syarat yang masih berkuat kuasa.

Syarat yang didakwa tanpa instrumen yang boleh dikesan

Yang berikut lazim dinyatakan. Tiada instrumen yang mengenakannya ditemui, dan ia direkodkan di sini sebagai tidak dapat dikesan dan bukannya diulang sebagai fakta:

• Keperluan ekuiti Bumiputera umum 30 peratus yang terpakai kepada semua syarikat Malaysia.
• Keperluan rata 51 peratus bagi semua ejen penghantaran barang. Panduan Kastam menjaluri angka itu mengikut tahun pendaftaran dan mempunyai tiga pengecualian.
• Keperluan ekuiti menyeluruh 30 peratus merentasi runcit. Dalam garis panduan KPDN 2022, klausa ekuiti muncul hanya bagi hypermarket dan kedai serbaneka.
• Kuota lot Bumiputera dan diskaun harga tertentu dalam pembangunan perumahan. Ini ditetapkan oleh setiap Pihak Berkuasa Negeri di bawah peraturan negeri; tiada instrumen kebangsaan yang menyatakan sesuatu angka ditemui.
• Syarat pegangan saham Bumiputera bagi pemegang lesen perbankan, insurans dan takaful. Tiada dokumen Bank Negara yang diterbitkan yang menyatakannya diperoleh.

Kesilapan lazim

Membaca Article 153 sebagai mengenakan sesuatu peratusan. Ia membenarkan perizaban sesuatu perkadaran daripada permit dan lesen yang dikehendaki oleh undang-undang persekutuan; perkadaran itu sendiri ditetapkan di tempat lain.

Menganggap taraf Bumiputera perolehan sebagai ujian ekuiti. PK 1.5 perenggan 2.1 ialah enam cabang kumulatif yang meliputi lembaga pengarah, jawatan utama, pengurusan kewangan, pekerja dan carta organisasi serta saham.

Menganggap taraf BCPLC menguntungkan secara seragam. LB 1.1 perenggan 6.1 mengehadkan sebuah BCPLC dan anak syarikatnya kepada tender kerja kerajaan melebihi RM30 juta, dan perenggan 6.2 menghalang mereka daripada tender yang dikhususkan.

Mengenakan 30 peratus hypermarket kepada semua format runcit. Lima daripada tujuh format dalam garis panduan KPDN tidak mempunyai klausa ekuiti.

Mencampuradukkan peruntukan SKU rak 30 peratus dengan ekuiti. Ia merupakan klausa berasingan dengan tempoh tangguh berasingan dan obligasi pelaporan berasingan.

Memetik satu peratusan PETRONAS. Angka itu ditetapkan mengikut setiap kategori kerja dan kemudian berbeza mengikut jenis syarikat merentasi empat nilai yang berbeza.

Menganggap jalur perolehan adalah seragam. Liputan perjanjian perdagangan bebas menggantikannya dengan set peratusan keutamaan yang berbeza dan lebih rendah di bawah PK 1.5 perenggan 8.

Apa yang seterusnya

Untuk gambaran yang lebih luas tentang sektor manakah yang mempunyai syarat ekuiti apa jua jenis, termasuk had pemilikan asing, lihat foreign-ownership-malaysia. Untuk proses kelulusan perdagangan pengedaran itu sendiri, termasuk apa yang diminta oleh KPDN dan apa yang dilakukan oleh Imigresen dengan surat kelulusan itu, lihat wrt-licence-malaysia. Untuk asal sebenar angka modal berbayar yang sering hadir bersama syarat-syarat ini, lihat paid-up-capital-foreign-company.

Halaman ini membawa penanda sensitiviti dan ditahan dalam draf sehingga seorang pengulas manusia yang dinamakan meluluskannya.