Audit Kumpulan: Cara Juruaudit Komponen Berfungsi untuk Anak Syarikat Malaysia

Sebuah syarikat induk Jerman menyatukan cawangan perdagangannya di Kuala Lumpur, tetapi rakan kongsi audit kumpulan di Frankfurt tidak pernah menjejakkan kaki di Malaysia dan tidak membaca lejar tempatan. Seseorang di Malaysia melakukan kerja lapangan — namun tandatangan pada pendapat kumpulan masih hanya milik rakan kongsi kumpulan. Pembahagian itulah yang piawaian audit kumpulan direka untuk mengawal.

Siapa buat apa dalam audit kumpulan rentas sempadan?

Dalam audit kumpulan, satu firma memegang tugasan kumpulan — dan rakan kongsi yang mengetuainya, iaitu rakan kongsi tugasan kumpulan, bertanggungjawab terhadap pendapat mengenai penyata kewangan disatukan (kumpulan). Entiti individu di dalam kumpulan ialah komponen: anak syarikat, cawangan, bahagian, pengaturan usaha sama, malah pusat perkhidmatan berkongsi. Apabila sebuah firma berasingan mengaudit sesuatu komponen, firma itu ialah juruaudit komponen.

Perubahan penting di bawah ISA 600 (Disemak) ialah juruaudit komponen tidak lagi menjadi orang luar yang kerjanya sekadar “dipergantungkan”. Selaras dengan ISA 220 (Disemak) mengenai pengurusan kualiti, juruaudit komponen kini diperlakukan sebagai ahli satu pasukan tugasan kumpulan tunggal. Rakan kongsi tugasan kumpulan mesti mengarah, menyelia dan menyemak kerja mereka, dengan akses kepada dokumentasi mereka — bukan sekadar mengumpul memo pelepasan pada penghujungnya.

Peranan	Siapa dia	Tanggungjawab teras
Rakan kongsi tugasan kumpulan	Rakan kongsi di firma audit kumpulan	Tanggungjawab tunggal terhadap pendapat audit kumpulan; penglibatan secukupnya dalam kerja komponen
Pasukan tugasan kumpulan	Rakan kongsi kumpulan + kakitangan, kini termasuk juruaudit komponen	Merancang audit kumpulan, menetapkan materialiti kumpulan, melaksanakan prosedur penyatuan
Juruaudit komponen	Firma tempatan yang mengaudit sesuatu komponen (cth. anak syarikat Malaysia)	Melaksanakan kerja yang diberikan ke atas komponen di bawah arahan pasukan kumpulan
Komponen (anak syarikat Malaysia)	Entiti yang diaudit	Menyediakan maklumat untuk audit berkanunnya dan audit kumpulan

Apa yang berubah di bawah ISA 600 (Disemak)?

Piawaian yang disemak, dikeluarkan oleh IAASB dan berkuat kuasa bagi audit penyata kewangan kumpulan untuk tempoh bermula pada atau selepas 15 Disember 2023, beralih daripada pendekatan berpacukan saiz kepada pendekatan berpacukan risiko.

ISA 600 yang digantikan	ISA 600 (Disemak)
Membahagikan komponen kepada “ketara” berbanding “tidak ketara” mengikut saiz atau ambang risiko	Menghapuskan pembezaan “komponen ketara” sepenuhnya
Penskopan sebahagian besarnya bergantung pada saiz komponen	Penskopan dipacu oleh risiko salah nyata material yang dinilai di peringkat kumpulan
Juruaudit komponen diperlakukan sebagai pihak yang kerjanya dipergantungkan	Juruaudit komponen adalah sebahagian daripada pasukan tugasan kumpulan
Kaitan eksplisit yang lebih ringan dengan piawaian lain	Kaitan yang kukuh dengan ISQM 1, ISA 220 (Disemak), ISA 315 (Disemak 2019) dan ISA 330

Dua konsep memikul beban utama. Risiko pengagregatan mengiktiraf bahawa banyak salah nyata yang secara individu tidak material di seluruh komponen boleh, apabila dijumlahkan bersama, menjadi material kepada kumpulan. Dan materialiti prestasi komponen membolehkan pasukan kumpulan menetapkan materialiti yang lebih ketat bagi komponen berisiko tinggi supaya risiko pengagregatan kekal terkawal. Kedua-duanya tidak bergantung pada betapa besarnya sesuatu anak syarikat.

Cara juruaudit kumpulan menskop anak syarikat Malaysia

Daripada bertanya “adakah anak syarikat ini cukup besar untuk diaudit?”, pasukan kumpulan bertanya “apakah risiko salah nyata material dalam penyata kumpulan yang timbul di sini, dan kerja apa yang menanganinya?” Bergantung pada jawapan itu, komponen Malaysia mungkin mendapat audit penuh maklumat kewangannya, prosedur tertentu ke atas baki tertentu, atau hanya prosedur analitikal di peringkat kumpulan.

Komunikasi berjalan dua hala dan pada setiap peringkat:

• Perancangan — pasukan kumpulan menghantar kepada juruaudit komponen materialiti kumpulan, risiko yang dikenal pasti (termasuk risiko penipuan dan pihak berkaitan), serta arahan.
• Pelaksanaan — juruaudit komponen melaporkan salah nyata melebihi ambang, penipuan yang disyaki dan kelemahan kawalan ketara secara tepat pada masanya, bukan hanya pada penghujungnya.
• Penyelesaian — juruaudit komponen mengesahkan kerja yang dilakukan dan kecukupannya, dan pasukan kumpulan mendokumenkan tindak balasnya.

Jika juruaudit kumpulan tidak dapat memperoleh akses kepada orang, rekod atau kertas kerja juruaudit komponen Malaysia, dan komponen tersebut penting kepada angka kumpulan, juruaudit kumpulan mungkin kekurangan bukti yang mencukupi dan sesuai — yang boleh memaksa pendapat berkelayakan atau penafian pendapat.

Di mana kedudukan Malaysia

Lembaga Piawaian Pengauditan dan Jaminan (AASB) Malaysia, di dalam Institut Akauntan Malaysia (MIA), menerima pakai perisytiharan yang dikeluarkan oleh IAASB sebagai Piawaian Diluluskan Malaysia bagi Pengurusan Kualiti, Pengauditan, Semakan, Jaminan Lain dan Perkhidmatan Berkaitan, tanpa pengubahsuaian. Jadi firma audit Malaysia yang bertindak sebagai juruaudit komponen menggunakan teks ISA 600 (Disemak) yang sama seperti pasukan kumpulan di luar negara.

Secara berasingan, audit berkanun anak syarikat Malaysia itu sendiri mesti dijalankan oleh juruaudit syarikat yang diluluskan di bawah Akta Syarikat 2016 — orang itu selalunya menjadi juruaudit komponen yang semula jadi untuk kumpulan. Sebuah syarikat yang gagal memfailkan penyata kewangan teraudit dengan Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM) dalam tempoh berkanun melakukan suatu kesalahan: di bawah seksyen 259 Akta Syarikat 2016, syarikat dan setiap pegawai yang ingkar boleh dikenakan denda tidak melebihi RM50,000, dan, bagi kesalahan berterusan, denda selanjutnya tidak melebihi RM1,000 bagi setiap hari kesalahan itu berterusan. Oleh itu, audit tempatan tetap perlu berlaku tanpa mengira jadual waktu kumpulan.

Apa seterusnya

Jika anda ialah pasukan kumpulan dengan komponen Malaysia, taklimatkan juruaudit tempatan lebih awal dengan materialiti kumpulan dan penilaian risiko, dan pastikan anda akan mempunyai akses kepada fail mereka sebelum anda komited untuk bergantung pada kerja mereka. Jika anda ialah firma Malaysia yang mengambil alih kerja komponen, jangkakan untuk diperlakukan sebagai sebahagian daripada pasukan tugasan kumpulan — termasuk arahan, penyeliaan dan semakan — dan hargakan komunikasi dua hala tersebut dengan sewajarnya. Baca ini bersama-sama profil rejim juruaudit syarikat yang diluluskan dan Institut Akauntan Malaysia untuk gambaran pelesenan dan penetapan piawaian di peringkat tempatan.