Ya. Seksyen 266(8) Akta Syarikat 2016 mewajibkan juruaudit melaporkan secara bertulis kepada Pendaftar (SSM) apabila terdapat pelanggaran atau ketidakpatuhan mana-mana peruntukan Akta yang tidak akan ditangani dengan mencukupi melalui laporan audit atau makluman kepada pengarah. Seksyen 266(9) pula mewajibkan pelaporan segera kesalahan serius melibatkan penipuan atau ketidakjujuran dalam syarikat awam. Di bawah seksyen 266(13), juruaudit yang melanggar subseksyen (8) atau (9) melakukan kesalahan yang boleh dihukum penjara sehingga 5 tahun atau denda sehingga RM3 juta atau kedua-duanya.
- Kewajipan melapor terkandung dalam seksyen 266 Akta Syarikat 2016, bukan seksyen 340.
- Seksyen 266(8) mencetuskan pelaporan apabila pelanggaran Akta tidak dapat ditangani dengan mencukupi melalui laporan audit atau makluman kepada pengarah.
- Kesalahan serius (seksyen 266(11)(b)) ditakrifkan sebagai kesalahan yang boleh dipenjara tidak kurang dua tahun, atau melibatkan nilai/kerugian melebihi RM250,000.
- Perlindungan suci hati (good faith) di bawah seksyen 266(10) dinyatakan secara khusus bagi laporan kesalahan serius di bawah subseksyen (9) — Akta tidak memperuntukkan perlindungan setara secara nyata bagi laporan pelanggaran di bawah subseksyen (8).
- Kegagalan melapor (seksyen 266(13)) boleh dihukum penjara sehingga 5 tahun atau denda sehingga RM3 juta atau kedua-duanya.
Untuk siapa: Juruaudit bertauliah, ahli lembaga pengarah, setiausaha syarikat dan pegawai pematuhan di Malaysia.
Dalam halaman ini
Seorang juruaudit yang menemui penipuan semasa mengaudit tidak boleh sekadar berdiam diri dan menandatangani laporan — undang-undang mewajibkannya membuat laporan bertulis kepada Pendaftar. Kewajipan ini bukan pilihan, dan mengabaikannya sendiri satu jenayah.
Peruntukan mana yang mengawal kewajipan ini?
Kewajipan statutori juruaudit melaporkan pelanggaran terkandung dalam seksyen 266 Akta Syarikat 2016 (Kuasa dan kewajipan juruaudit) — bukan seksyen 340, yang kerap disalah rujuk. Dua subseksyen menjadi tunjang kewajipan pelaporan kepada Pendaftar (Suruhanjaya Syarikat Malaysia, SSM):
- Seksyen 266(8) — pelanggaran atau ketidakpatuhan mana-mana peruntukan Akta.
- Seksyen 266(9) — kesalahan serius melibatkan penipuan atau ketidakjujuran dalam syarikat awam.
Bilakah juruaudit wajib melapor kepada SSM?
Di bawah seksyen 266(8), apabila juruaudit berpuas hati bahawa telah berlaku pelanggaran atau ketidakpatuhan mana-mana peruntukan Akta, dan keadaannya sedemikian bahawa pada pendapatnya perkara itu tidak akan ditangani dengan mencukupi melalui ulasan dalam laporan audit atau dengan membawa perkara itu kepada perhatian pengarah, dia hendaklah dengan serta-merta melaporkannya secara bertulis kepada Pendaftar.
Ini bermakna kewajipan melapor timbul bukan pada setiap pelanggaran kecil, tetapi apabila saluran biasa — laporan audit dan makluman kepada lembaga — tidak memadai.
Di bawah seksyen 266(9), jika juruaudit sesebuah syarikat awam (atau syarikat yang dikawal oleh syarikat awam) berpendapat bahawa satu kesalahan serius melibatkan penipuan atau ketidakjujuran sedang atau telah dilakukan terhadap syarikat atau Akta oleh pegawai syarikat, dia hendaklah dengan serta-merta melaporkannya secara bertulis kepada Pendaftar.
Apakah maksud “kesalahan serius”?
Seksyen 266(11)(b) menetapkan ambang yang jelas dan berangka:
| Kriteria | Ambang |
|---|---|
| Hukuman penjara bagi kesalahan itu | Tidak kurang daripada dua tahun |
| Nilai aset atau kerugian yang ditanggung syarikat, ahli atau pemegang debentur | Melebihi RM250,000 |
Memenuhi salah satu kriteria sudah cukup untuk mengkategorikan sesuatu kesalahan sebagai “serius” bagi tujuan pelaporan. Takrif ini juga secara khusus merangkumi kesalahan di bawah seksyen 591, 592, 593, 594 dan 595 Akta.
Adakah juruaudit terdedah kepada tindakan kerana melapor?
Bagi pelaporan di bawah seksyen 266(9), tidak. Seksyen 266(10) memberi perlindungan penting: tiada kewajipan yang boleh dikenakan ke atas juruaudit dianggap telah dilanggar semata-mata kerana dia melaporkan perkara yang disebut dalam subseksyen (9) dengan suci hati (good faith) kepada Pendaftar. Perlindungan ini membantu menyelesaikan konflik antara kewajipan kerahsiaan kepada pelanggan dan kewajipan awam untuk melapor.
Perlu diberi perhatian bahawa perlindungan berkanun yang nyata ini dirujuk secara khusus kepada laporan di bawah subseksyen (9) sahaja. Seksyen 266(10) tidak menyatakan secara nyata perlindungan setara bagi laporan pelanggaran di bawah subseksyen (8) — satu perbezaan skop yang wajar disemak oleh peguam bagi keadaan tertentu.
Apakah akibat jika juruaudit gagal melapor?
Di bawah seksyen 266(13), mana-mana juruaudit yang melanggar subseksyen (8) atau (9) melakukan satu kesalahan. Apabila disabitkan, juruaudit boleh dihukum:
- penjara sehingga lima (5) tahun, atau
- denda sehingga RM3 juta, atau
- kedua-duanya sekali.
Kewajipan pelaporan di bawah seksyen 266(8) dan (9) terpakai ke atas juruaudit secara berasingan; tanggungjawab pengarah terhadap penyata kewangan tidak menggantikan atau menghapuskan kewajipan berkanun juruaudit untuk melapor.
What’s next
- Baca teks penuh seksyen 266 Akta Syarikat 2016 untuk memahami subseksyen berkaitan kuasa akses rekod dan kewajipan pelaporan yang lain.
- Semak garpanduan amalan audit terbitan Institut Akauntan Malaysia (MIA) untuk prosedur operasi apabila pelanggaran ditemui semasa pengauditan.
- Fahami hubungan antara kewajipan ini dan prinsip kebebasan juruaudit (auditor independence) di bawah rangka kerja tadbir urus korporat Malaysia.
Adakah kewajipan ini terpakai kepada semua syarikat?
Kewajipan melaporkan pelanggaran Akta di bawah seksyen 266(8) terpakai kepada juruaudit mana-mana syarikat. Kewajipan khusus melaporkan kesalahan serius melibatkan penipuan atau ketidakjujuran di bawah seksyen 266(9) pula terpakai kepada juruaudit syarikat awam atau syarikat yang dikawal oleh syarikat awam.
Apakah maksud kesalahan serius melibatkan penipuan atau ketidakjujuran?
Di bawah seksyen 266(11)(b), ia bermaksud kesalahan yang boleh dihukum penjara tidak kurang daripada dua tahun, atau kesalahan yang nilai aset atau kerugian yang ditanggung syarikat, ahli atau pemegang debentur melebihi RM250,000; ia turut merangkumi kesalahan di bawah seksyen 591, 592, 593, 594 dan 595.
Bolehkah juruaudit didakwa kerana melapor kepada SSM?
Bagi laporan kesalahan serius di bawah seksyen 266(9), tidak. Seksyen 266(10) memperuntukkan bahawa selagi laporan mengenai perkara yang disebut dalam subseksyen (9) dibuat dengan suci hati kepada Pendaftar, tiada kewajipan juruaudit dianggap dilanggar semata-mata kerana pelaporan tersebut. Perlindungan berkanun yang nyata ini dirujuk secara khusus kepada laporan di bawah subseksyen (9).
Perkara berikut sengaja tidak dinyatakan atau diterangkan secara umum sahaja sehingga disahkan oleh pakar bidang:
- Sahkan penomboran dan angka seksyen 266(13) (penjara sehingga 5 tahun / denda sehingga RM3 juta) terhadap cetakan semula Akta 777 yang berkuat kuasa terkini.
- Sahkan ambang kesalahan serius seksyen 266(11)(b) (2 tahun / RM250,000) tidak dipinda selepas cetakan semula bertarikh 1.8.2022.
- Semakan peguam terhadap pernyataan skop undang-undang bahawa perlindungan suci hati seksyen 266(10) terhad kepada laporan subseksyen (9) dan tidak dinyatakan secara nyata bagi laporan subseksyen (8).
Sumber
- Companies Act 2016 (Act 777) — Section 266, Powers and duties of auditors (teks statut rasmi, cetakan semula 1.8.2022) — Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM)
- Laws of Malaysia — Act 777, Companies Act 2016 (online updated text of reprint, 1.8.2022) — Attorney General's Chambers of Malaysia (AGC), Federal Legislation Portal
- Duties and Responsibilities of Auditors in relation to the Company's Financial Statements and Accounting Records — Thomas Philip Advocates and Solicitors
Sejarah perubahan
| Versi | Tarikh | Perubahan | Oleh |
|---|---|---|---|
| 01.00 | 8 Ogo 2026 | Approved and published. | — |