# Dasar Kebudayaan Kebangsaan 1971 > Dasar Kebudayaan Kebangsaan dirumuskan menerusi Kongres Kebudayaan Kebangsaan 1971 di Universiti Malaya, bertunjangkan tiga prinsip yang sehingga kini masih diperdebatkan oleh pelbagai pihak. - Category: arts-culture - Language: ms - Status: published - Updated: 2026-08-01 - Canonical: https://negaraku.md/arts-culture/national-cultural-policy --- Pada 1971, kira-kira dua tahun selepas peristiwa 13 Mei 1969, sekumpulan sarjana, penggiat seni dan pemimpin berkumpul di Universiti Malaya untuk menjawab satu soalan yang sukar bagi sebuah negara berbilang kaum: apakah yang dimaksudkan dengan "kebudayaan kebangsaan"? Jawapan yang terhasil — Dasar Kebudayaan Kebangsaan (DKK) — masih menjadi rujukan dasar sehingga hari ini, sekali gus masih menjadi bahan perbahasan. Artikel ini memaparkan rekod sejarah dan pelbagai pandangan sekitar dasar tersebut secara deskriptif. Ia tidak berhasrat menentukan pihak yang betul atau salah, sebaliknya menyusun fakta dan kedudukan yang berbeza supaya pembaca boleh menilai sendiri. ## Apa itu Dasar Kebudayaan Kebangsaan 1971? Dasar Kebudayaan Kebangsaan ialah rangka dasar yang dirumuskan menerusi Kongres Kebudayaan Kebangsaan yang berlangsung pada 1971 di Universiti Malaya, Kuala Lumpur. Kongres itu dianjurkan oleh Kementerian Kebudayaan Belia dan Sukan dan dirasmikan oleh Perdana Menteri ketika itu, Tun Abdul Razak Hussein. Latar dasar ini tidak dapat dipisahkan daripada suasana selepas peristiwa 13 Mei 1969. Tesis akademik Universiti Sains Malaysia yang mengkaji perkembangan dasar ini mencatatkan bahawa Dasar Kebudayaan Kebangsaan dibentuk pada 1971 sebagai sebahagian daripada usaha membina perpaduan negara dalam masyarakat majmuk. Matlamat yang sering disebut ialah mengukuhkan perpaduan menerusi satu identiti kebudayaan yang dikongsi bersama. Prosiding kongres tersebut kemudiannya diterbitkan semula oleh Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan Malaysia pada 2014 (ISBN 9789834056964), dan disimpan di Perpustakaan JKKN — satu petunjuk bahawa dokumen asal kongres itu diiktiraf sebagai rekod rasmi. ## Bagaimana kongres 1971 berlangsung? Kongres itu menjadi wadah bagi ahli akademik dan penggiat budaya membentangkan pandangan mengenai hala tuju kebudayaan negara. Antara nama yang dikaitkan dengan pembentangan dan perbincangan ketika itu termasuk tokoh seperti Mohd Taib Osman, A. Samad Ismail, Ungku Aziz, P. Ramlee dan Krishen Jit. Dalam ucapan perasmiannya, Tun Abdul Razak antara lain menekankan kepentingan membina identiti kebangsaan Malaysia dengan mengambil kira semua kaum dan agama, menjunjung keluhuran Perlembagaan serta Rukun Negara, dan menghidupkan semula warisan budaya yang diwarisi. Bagaimanapun, susunan dan penekanan tiga prinsip yang akhirnya dikaitkan dengan dasar ini kemudiannya menjadi punca tafsiran yang berbeza-beza dalam kalangan pelbagai pihak. ## Apakah tiga prinsip dasar ini? Dasar Kebudayaan Kebangsaan lazim dirumuskan menerusi tiga prinsip asas seperti berikut: | # | Prinsip | Maksud ringkas | |---|---------|----------------| | 1 | Berteraskan kepada kebudayaan rakyat asal rantau ini | Kebudayaan penduduk asal rantau Kepulauan Melayu/Asia Tenggara dijadikan teras dasar. | | 2 | Unsur-unsur kebudayaan lain yang sesuai dan wajar diterima | Elemen kebudayaan kaum lain boleh diterima sebagai sebahagian kebudayaan kebangsaan jika dinilai sesuai dan wajar. | | 3 | Islam menjadi unsur yang penting dalam pembentukan kebudayaan kebangsaan | Islam dijadikan salah satu unsur penting dalam acuan kebudayaan kebangsaan. | Ketiga-tiga prinsip inilah yang menjadi tumpuan perbincangan sepanjang lebih lima dekad — baik oleh pihak yang menyokongnya sebagai kerangka perpaduan, mahupun pihak yang mempersoalkannya. ## Mengapa dasar ini menjadi bahan perdebatan? Perdebatan sekitar dasar ini berlangsung berterusan sejak tahun 1980-an dan melibatkan pelbagai kedudukan. Secara deskriptif, antara pandangan yang direkodkan adalah seperti berikut: - **Pandangan yang mempersoalkan proses.** Dalam rencana Malaysiakini, aktivis dan penulis Kua Kia Soong mengemukakan pandangan bahawa wakil masyarakat Cina, India dan komuniti lain tidak diwakili secukupnya pada kongres 1971, dengan hanya sebilangan kecil ahli akademik bukan Melayu dijemput. Beliau berhujah pendekatan yang dianggap sebagai "asimilasi" tidak sesuai untuk negara berbilang kaum, dan mencadangkan pendekatan "pluralisme" yang membenarkan setiap komuniti mengekalkan identiti masing-masing. - **Respons masyarakat pada awal 1980-an.** Ketika kerajaan meninjau semula usaha membentuk kebudayaan kebangsaan pada awal 1980-an, sejumlah pertubuhan masyarakat Cina menyampaikan memorandum kebudayaan kepada Kementerian Kebudayaan Belia dan Sukan bagi menyuarakan pandangan berhubung dasar tersebut. Peristiwa ini sering dirujuk sebagai antara titik penting dalam perbincangan awam mengenai dasar ini. - **Pandangan yang menyokong dan menggesa penerusan.** Sebaliknya, sebahagian pemimpin melihat dasar ini sebagai kerangka perpaduan yang wajar diperkukuh. Pada 2019, Timbalan Presiden UMNO Datuk Seri Mohamad Hasan (Tok Mat) menggesa supaya Dasar Kebudayaan Kebangsaan 1971 dan tiga prinsipnya diperkukuh dan dilaksanakan semula sebagai sebahagian daripada naratif kebangsaan. Perbezaan pandangan ini pada asasnya berpusat pada soalan yang sama seperti pada 1971: sejauh mana kebudayaan kebangsaan patut berteraskan satu teras utama, dan sejauh mana ia patut meraikan kepelbagaian secara terbuka. Kedua-dua kedudukan ini terus wujud dalam wacana awam Malaysia. ## Adakah dasar ini masih terpakai hari ini? Dari segi status, Jabatan Kebudayaan dan Kesenian Negara (JKKN) — sebuah jabatan yang ditubuhkan pada 22 Mac 2005 di bawah Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya — menyatakan bahawa DKK 1971 tidak pernah diperakukan secara rasmi di peringkat Kabinet, namun ia telah memandu pentadbiran kebudayaan selama kira-kira 50 tahun. DKK 1971 kemudiannya dijadikan asas kepada **Dasar Kebudayaan Negara (DAKEN) 2021**. Menurut JKKN, DAKEN 2021 disusun berteraskan tujuh teras utama — antaranya kebudayaan bernilai tinggi, keharmonian masyarakat, pemeliharaan warisan budaya, dan penjanaan ekonomi budaya — dengan tempoh pelaksanaan 2021-2025 yang merangkumi 39 strategi dan 95 pelan tindakan. Dengan kata lain, prinsip pembinaan negara dalam DKK 1971 dinyatakan sebagai turut diambil kira dalam penggubalan DAKEN 2021. ## What's next - Baca teks penuh **Prosiding Kongres Kebudayaan Kebangsaan 1971** (terbitan semula Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan, 2014) untuk memahami hujah asal para pembentang. - Bandingkan tiga prinsip DKK 1971 dengan tujuh teras **DAKEN 2021** untuk melihat kesinambungan dan perubahan penekanan dasar. - Telusuri rekod perdebatan awam — termasuk memorandum kebudayaan awal 1980-an dan rencana ulasan pelbagai pihak — untuk memahami rangkaian pandangan yang berbeza secara adil. - Rujuk laman rasmi JKKN dan Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya untuk kemas kini terkini mengenai pelaksanaan dasar kebudayaan negara. > Nota: Ini ialah draf yang dijana dengan bantuan AI dan belum melalui semakan manusia. Topik ini bersifat sensitif; kandungannya disusun secara deskriptif dan neutral, dan wajar disemak oleh penyunting sebelum diterbitkan. ## Sources - Tentang JKKN — https://portal.jkkn.gov.my/ms/tentang-jkkn (Jabatan Kebudayaan dan Kesenian Negara (JKKN)) - Prosiding Kongres Kebudayaan Kebangsaan 1971 (katalog Perpustakaan JKKN) — https://pusatsumber.jkkn.gov.my/bib/2027 (Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan Malaysia) - Perkembangan Dasar Kebudayaan Kebangsaan 1971-1990: Pelaksanaan dan Cabaran — http://eprints.usm.my/47828/1/PERKEMBANGAN%20DASAR%20KEBUDAYAAN.pdf (Universiti Sains Malaysia (tesis, Hirdawati Abdul Rahman, 2017)) - Time to ditch narrow National Cultural Policy — https://www.malaysiakini.com/news/351788 (Malaysiakini) - Kongres budaya: Setelah 45 tahun — https://www.malaysiakini.com/columns/379198 (Malaysiakini) - Tok Mat: Nation needs new Malaysia narrative, 1971 National Culture Policy should be reinforced — https://www.malaymail.com/news/malaysia/2019/09/02/tok-mat-nation-needs-new-malaysia-narrative-1971-national-culture-policy-sh/1786553 (Malay Mail) --- Source of truth: https://github.com/negaraku-md/NegaraKu.md License: CC BY-SA 4.0